Sửa điều kiện lập ngân hàng theo hướng nào?

Trần Quang Lựu

04:54 (GMT+7) - Chủ Nhật, 14/9/2008

Nền kinh tế của chúng ta đang vận hành theo thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có sự quản lý của nhà nước. Chúng ta vừa sử dụng "bàn tay vô hình" (thị trường), vừa không thể thiếu được sự điều khiển của "bàn tay hữu hình" (chức năng của nà nước).

Tôi nghĩ một cách đơn giản, dễ hiểu rằng: trong mọi hoạt động của đời sống xã hội, khi nó hoạt động trong trạng thái bình thường thì vai trò quản lý của cơ quan nhà nước là theo dõi, giám sát.

Nhưng khi nói rơi vào trạng thái quá "đói" hoặc quá "no"; quá "nóng" hoặc quá "lạnh", quá ít hoặc quá nhiểu, quá thiếu hoặc quá thừa...(theo nghĩa tương đối) thì nhà nước phải ra tay để lập lại trật tự, đưa nó trở lại trạng thái bình thường, phát triển theo hướng tích cực.

Một trong các công cụ để thực hiện chức năng quản lý nhà nước đó là việc cấp phép, nhưng việc cấp giấp phép có lúc, có nơi dễ dãi như vừa qua trong một số lĩnh vực đã gây một số tác động xấu cho kinh tế-xã hội như: doanh nghiệp ảo buôn bán hóa đơn, biên lai thu thuế giá trị gia tăng; dự án ma dẫn đến việc bao chiếm, buôn bán đất đai; nhiều dự án sân golf dẫn tới lấn đất trồng lúa...

Việc cấp giấp phép thành lập, hoạt động có điều khó nói, mong Nhà nước chấn chỉnh lại vấn đề này.

Văn Bình

09:36 (GMT+7) - Thứ Ba, 19/8/2008

Kính thưa các anh/chị, các chú bác và các nhà nghiên cứu khác.

Tôi cũng xin góp vài ý kiến về việc thành lập mới ngân hàng hiện nay.

1. Theo quan điểm cá nhân tôi thì việc cấm thành lập ngân hàng ngay trong giai đoạn này là chưa thấu đáo. Điều này thể hiện khả năng quản lý yếu kém của chúng ta trong công tác hoạch định và dự báo thị trường. Tôi đồng ý với quan điểm phê phán rằng "cái gì chúng ta không làm được thì cấm". Điều này đi ngược lại với những gì chúng ta thể hiện trong luật doanh nghiệp.

2. Ở góc nhìn vĩ mô của nền kinh tế, theo tôi Việt Nam là một nước đi sau nên có điều kiện nhiều hơn trong việc tiếp cận và triển khai thị trường tài chính. Chúng ta phải hoạch định kế hoạch phát triển vĩ mô tổng thể của nền kinh tế để từ cơ sở đó mà Chính phủ cần đưa ra qui mô, điều kiện và những tư vấn hợp lý cho dân doanh trong việc họ có ý tưởng thành lập hoặc muốn thành lập ngân hàng mới.

Cái này chúng ta làm chưa được và phải nói rằng là quá kém. Hậu quả là những khó khăn, lộn xộn thị trường tài chính trong thời gian qua mà chứng ta đã thấy ( điều này đúng với cả việc thành lập và phát triển các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ...).

3. Theo quan điểm của cá nhân tôi thì việc thành lập ngân hàng mới trong giai đoạn hiện nay của các tổ chức, cá nhân là hơi vội vàng vì thiếu những nghiên cứu khả thi dựa trên các điểm sau:

- Về qui mô thị trường và nhu cầu của nền kinh tế

- Cơ cấu tổ chức của một Ngân hàng hiện đại và các qui định ràng buộc mang tính quốc tế đối với hoạt động ngân hàng.

- Lực lượng nhân sự cho một ngân hàng hiện đại : đây là một vấn đề nan giải và rõ ràng rằng chúng ta đang rất thiếu những con người được đào tạo bài bản, am hiểu về hoạt động ngân hàng.

- Xu hướng phát triển thị trường và sự lớn mạnh của cơ quan quản lý nhà nước trong việc quản lý, điều hành trong giai đoạn mới : giai đoạn hội nhập và phát triển.

4. Vì vậy, việc tạm ngưng cấp giấy phép thành lập ngân hàng xét theo nghĩa nào đó cũng cho ta một cái nhìn về việc chấp nhận sự yếu kém (của cơ quan quản lý) trong điều hành và nhân cơ hội này, hy vọng chúng ta sẽ có những cơ sở pháp lý vững chắc hơn cho việc thành lập các tổ chức tài chính mới, nhằm lấy lại niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Thanh Bích

14:53 (GMT+7) - Thứ Ba, 12/8/2008

Tôi đồng tình với ý kiến của TS. Phong về việc các cơ quan chức năng đã quá dễ dãi trong cấp phép và sự ra đời của nhiều ngân hàng mới mà không do nhu cầu thực sự của nền kinh tế cũng chính là một yếu tố gây tổn thương nặng nề đối với thị trường chứng khoán thời gian qua.

Tất nhiên hiện nay chúng ta đã gia nhập WTO thì nên để "mọi thứ cho thị trường tự điều chỉnh", song theo tôi, đối với lĩnh vực nhạy cảm như tài chính ngân hàng thì vẫn nên cần sự kiểm soát của Ngân hàng Nhà nước. Các ngân hàng là trái tim của nền kinh tế, nếu cứ dễ dãi trong việc thành lập ngân hàng mới để rồi đến lúc xảy ra rủi ro dẫn đến tình trạng phải sát nhập hay đổ vỡ thì sẽ vẫn dẫn đến hậu quả to lớn cho nền kinh tế.

Tôi cũng xin mạn phép chỉnh sửa một chút về ý kiến của bạn đọc Trần Long Ẩn trong việc so sánh sự ra đời của các ngân hàng thương mại như Sacombank, ACB, TCB... . Thực ra hầu hết các ngân hàng thương mại cổ phần lớn hiện nay như ACB, Sacombank, TCB... đều ra đời vào đầu hoặc giữa thập niên 90, khoảng những năm 93 - 95, đây là thời kỳ nền kinh tế vẫn đang phát triển khá tốt chứ chưa rơi vào tình trạng khủng hoảng, vì vậy, theo tôi, việc dẫn chứng của bạn để so sánh với tình trạng hiện nay là chưa chính xác.

Dù sao, tôi cũng hoàn toàn đồng tình với ý kiến nên thay đổi qui định về việc thành lập các ngân hàng thương mại theo hướng thắt chặt hơn để phù hợp với qui mô nền kinh tế hiện tại và nhằm hạn chế bớt nhu cầu ở loại hình kinh doanh đặc biệt này.

New Bank

15:48 (GMT+7) - Thứ Hai, 11/8/2008

Nhưng tôi lại thấy bây giờ nó khác xưa lắm. Bây giờ ra ngõ gặp ngân hàng. Ngân hàng mới là đầu mối đẩy lãi suất lên cao, đầu mối thiếu thanh khoản đẩy lãi suất liên ngân hàng lên làm tình hình càng căng thẳng. Thời gian qua là minh chứng.

Thời trước, chỉ có khoảng chục ngân hàng. Thời nay đã gần bốn chục. Tất nhiên là không so sánh số lượng đơn thuần như thế mà phải theo quy mô nền kinh tế. Báo cáo Harvard mới đây nói rằng quy mô nền kinh tế Việt Nam chỉ 71 tỷ USD mà có tới khoảng bốn chục ngân hàng, trong khi Hàn Quốc quy mô khoảng 1.000 tỷ USD nhưng chỉ có khoảng vài chục thôi...

Tôi cho rằng TS. Phong nói không sai đâu, nhưng có thể gây phiền với những người trong cuộc, vì trúng "tim đen". Chính vì ngân hàng ồ ạt ra đời, trong năm 2007 có gần chục NH chuyển đổi, dẫn đến cạnh tranh huy động, cạnh tranh cho vay căng thẳng trong khi quy mô nền kinh tế không phình ra tương ứng, dẫn đến khó khăn, chứng khoán là một phương diện phản ánh rõ nét (tất nhiên còn từ những nguyên nhân khác nữa).

Các bạn có nói đến yếu tố thị trường, Đúng là thị trường sẽ quyết định. Nhiều ngân hàng sẽ bội thực, dẫn đến thâu tóm, giải thể, phá sản... Nhưng với hoạt động ngân hàng, chỉ cần một đinh ốc rời ra, cả cỗ máy hệ thống sẽ rệu rạo. Hãy xem Vietcombank phải ôm Ngân hàng Pacific và hậu quả sau đó thế nào.

Trong những trường hợp đó, thị trường đúng ở khía cạnh đào thải, nhưng sẽ không đúng khi xét đến những hậu quả mà nền kinh tế phải gánh chịu. Theo đó, vẫn phải tôn trong thị trường, cấp phép, lập mới, nhưng phải thận trọng và chọn lọc. Theo đó, việc nâng các rào cản kỹ thuật là cần thiết.

Tôi đồng tình với nhận định của TS. Phong là thời gian qua nhiều tập đoàn, doanh nghiệp muốn thành lập ngân hàng nhưng theo chủ quan chứ không phải từ yêu cầu của nền kinh tế. Yêu cầu của nền kinh tế cũng chính là của thị trường.

Bao giờ nền kinh tế Việt Nam đủ sức làm quen với sự đổ vỡ của các ngân hàng, khi đó tính thị trường mới thực sự đầy đủ.

Trần Long Ẩn

10:06 (GMT+7) - Thứ Hai, 11/8/2008

Đọc bài viết này mới thoạt nghe qua thì nó đúng làm sao. Nó đúng vì dư luận gần đây nói quá nhiều về việc "cái tội của thành lập ngân hàng mới".

Ở đây tôi không tranh luận về việc thành lập mới có tội hay không có tội, mà tôi chỉ lấy ra một ví dụ thực tế của Việt Nam để TS. Phong chiêm nghiệm:

Vào những năm cuối 90 nền kinh tế Việt Nam rơi vào khủng hoảng hàng loạt tổ chức tín dụng, hụi họ ra đi... Vào thời điểm điểm đấy Sacombank thành lập trên cơ sở những tổ chức tín dụng của những cá nhân góp lại và hàng loạt ngân hàng khác cũng ra đời, ACB, VIB, TCB... vào thời điểm đó hoặc sau đó.

Nếu chúng ta cũng cấm thì liệu bây giờ có những ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu như Sacombank, ACB, Techcombank.... Và cái quan trọng hơn "tứ cột triều đình" của ngành ngân hàng là Incombank (vietinbank), Agribank, VCB, BIDV có chuyển mình. Hay hôm nay chúng ta đến gửi tiền hay vay tiền cũng chỉ được trả lời câu: "Hãy đợi đấy, chờ đấy...".

Nếu không có các ngân hàng đó ra đời, thì để rút tiền hoặc gửi tiền người ta có thể phải đợi đến một buổi. Và để vay một món tiền đơn giản, mặc dù nhân thân và điều kiện kinh tế gia đình của người vay rất tốt, nhưng có thể vẫn phải đợi đấy nhé...

Chúng ta đã gia nhập WTO rồi. mọi thứ hãy để quy luật thị trường điều chỉnh, đừng không làm được thì cấm.

Thực ra theo tôi, đến thời điểm này thị trường đã tự điều chỉnh rồi. Bây giờ chắc chắn đến 99% rằng việc cho phép thành lập thêm một ngân hàng mới có dễ hơn quy chế mà Ngân hàng Nhà nước đã ban hành bằng mấy thì cũng không ai thành lập, trừ những ngân hàng đã được Ngân hàng Nhà nước cấp phép về nguyên tắc.

Đấy chính là "bàn tay vô hình" của thị trường mà Adam Smith đã đề cập trong tác phẩm "Của cải của các dân tộc" mà bất kỳ một người học kinh tế nào cũng được nghe hoặc đọc!

Đối với các ngân hàng mà được Ngân hàng Nhà nước cấp phép thành lập về nguyên tắc, thì ngay cả những ngân hàng vì lợi nhuận trước mắt "thành lập để bán cổ phiếu" như TS. Phong đề cập thì cũng chả dại gì họ đi thành lập lúc này, nếu thực sự nhu cầu không cần thiết. Vì chính những người đấy họ nắm giữ lượng cổ phiếu rất lớn.

Tóm lại, theo tôi quy định như quy chế mà Ngân hàng Nhà nước đã đưa ra là chặt chẽ và quá đủ. Có chăng thì các tổng công ty, các tập đoàn đừng đi "trái đường" nữa. Tuy nhiên, những người đi đúng đường thì vẫn nên khuyến khích!

Tôi dám chắc 100% với TS. Phong rằng vào thời điểm này, dù hạ các tiêu chuẩn về thành lập ngân hàng cũ (ví dụ: vốn điều lệ 500 tỷ đồng) thì sẽ rất ít và thậm chí không có hồ sơ mới nào được nộp Ngân hàng Nhà nước nữa cả!

Xin hãy lắng nghe thị trường!

Phạm Quốc Đông

07:54 (GMT+7) - Thứ Hai, 11/8/2008

Ở góc độ vĩ mô, nói việc thành lập các ngân hàng mới trong thời gian vừa qua không do yêu cầu của nền kinh tế mà "chủ yếu theo sự phát triển và nguồn lợi hấp dẫn của thị trường chứng khoán; theo nguồn lợi cho vay mở rộng" có gì đó chưa ổn.

Không lẽ thị trường chứng khoán và hoạt động kinh doanh ngân hàng không phải là những thành phần của nền kinh tế sao?. Kinh tế thị trường hoạt động theo quy luật cung cầu. Khi thị trường có nhu cầu thì cung sẽ xuất hiện là chuyện đương nhiên.

Chúng ta đã có Luật doanh nghiệp, phải nói rằng các nhà đầu tư có mong muốn trong việc thành lập doanh nghiệp mới để kinh doanh là điều hoàn toàn hợp pháp và được pháp luật hiện tại khuyến khích. Nói sự tham gia của loạt ngân hàng mới, cung tiền tăng và là một nguyên nhân dẫn tới lạm phát khó khăn như hiện nay và gây ra hệ quả về an toàn hệ thống là hoàn toàn cảm tính không có bất cứ một cơ sở khoa học cũng như thực tiễn nào.

Ở mức độ nào đó các ngân hàng mới còn là yếu tố làm tăng tính an toàn của hệ thống ngân hàng hiện tại thông qua việc bơm thêm tiền cho các ngân hàng gặp khó khăn về thanh khoản hiện nay, giúp cho hệ thống bớt đi những mối lo về thanh khoản. Các ngân hàng mới được thành lập có hệ thống quản trị mới, hiện đại, có tiềm lực tài chính mạnh còn có tác dụng như chất xúc tác buộc các ngân hàng yếu kém nhỏ lẻ hiện nay phải tự chấn chỉnh cải tổ hoạt động của mình để tồn tại trước sức ép cạnh tranh tăng cao.

Về mức vốn điều lệ tối thiểu là 1.000 tỷ hay 3.000 tỷ hay 5.000 tỷ thì cũng không phải là yếu tố quyết định đảm bảo cho ngân hàng đó sẽ hoạt động an toàn và hiệu quả. Cái chính là chiến lược kinh doanh và hệ thống quản trị của ngân hàng đó. Bên cạnh đó là sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước. Chúng ta đã có những ngân hàng có vốn ban đầu rất nhỏ nhưng giờ dây đã trở thành những ngân hàng hàng đầu tại Việt nam như ACB, Sacombank...

Lối tư duy và phương cách quản lý của thời kinh tế tập trung quan liêu bao cấp là không quản được thì "Cấm", "tạm dừng" đã không còn phù hợp với tình hình hiện nay. Với kinh tế thị trường chúng ta phải biết làm quen với việc thành lập, phát triển và phá sản của các doanh nghiệp. Như vậy chúng ta sẽ chủ động xử lý được mọi vấn đề của thị trường, không bị bất ngờ, giật mình và gánh chịu hậu quả nặng nề.

Không thể vì các doanh nghiệp khác hoạt động không tốt mà hạn chế việc thành lập các doanh nghiệp mới. Vấn đề của chúng ta là công tác quản trị của doanh nghiệp, sự giám sát quản lý của các cơ qua chức năng của Nhà nước. Chúng ta lo lắng về hệ thống thì các nhà đầu tư là những người có tiền thực sự, bỏ ra đầu tư vào hệ thống cũng phải biết lo cho chính bản thân họ trước chứ.

Sự minh bạch công khai và cụ thể là những điều chúng ta đang cần cho việc thành lập ngân hàng mới hiện nay.