VnEconomy > Thị trường 15:36 (GMT+7) - Thứ Năm, 25/9/2008

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Lực bất tòng tâm?

Đại diện Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng nói gì về hoạt động bảo vệ người tiêu dùng thời gian qua?...

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: Lực bất tòng tâm?

Theo luật định, tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có nghĩa vụ đại diện cho người tiêu dùng tiến hành khiếu nại tới tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; tố cáo tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền, khởi kiện ra tòa án khi được người tiêu dùng ủy quyền.

Gian lận trong kinh doanh xăng dầu, tính cước taxi, giảm trọng lượng sản phẩm... liên tục được phát hiện. Dư luận đang nóng ran chuyện quyền lợi của người tiêu dùng đã và đang bị vi phạm nghiêm trọng.

Vậy, vai trò của Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam (Vinatas) đang được thể hiện như thế nào?

Thống kê chưa đầy đủ cho thấy trung bình mỗi năm các cấp hội nhận được khoảng 1.000 đơn thư khiếu nại của người tiêu dùng và giải quyết được gần 80%. Theo ông Hồ Tất Thắng, Phó chủ tịch Vinatas, con số này quá ít ỏi so với những vi phạm đang ngày một gia tăng.

Trò chuyện với VnEconomy, ông Thắng cũng thừa nhận hoạt động của Hội chưa đáp ứng được đòi hỏi của hơn 80 triệu người tiêu dùng. “Không phải chúng tôi không muốn mà không có điều kiện để làm tốt hơn. Vinatas đã bàn, đã làm chứ không vô trách nhiệm”, ông nói.

Xin ông nói rõ hơn về trách nhiệm của Vinatas với người tiêu dùng  thể hiện qua những việc làm cụ thể?

Tuy chưa có văn bản chính thức nhưng thông qua nhiều phương tiện thông tin đại chúng, chúng tôi đã bày tỏ sự bất bình sâu sắc và nêu một số kiến nghị trước tình trạng người tiêu dùng đang bị “móc túi” nặng nề hiện nay. Như, tăng cường thanh tra kiểm tra, truy thu số tiền gian lận để lập quỹ bảo vệ người tiêu dùng, nâng mức xử phạt các hành vi vi phạm…

Hội chưa làm được nhiều việc, người tiêu dùng vẫn đang bị xâm hại. Tuy nhiên cũng có nguyên nhân quan trọng là người tiêu dùng còn ngại đòi quyền lợi hợp pháp, vì thủ tục còn phiền toái, mất thời gian công sức mà nhiều khi không đạt kết quả.

Phiền toái thế nào, thưa ông?

Khi người tiêu dùng gửi đơn, chúng tôi có trách nhiệm mời nhà cung cấp đến để hòa giải, đền bù thỏa đáng. Nhưng không phải mời là được ngay.

Có đơn vị mời nhiều lần vẫn không đến, luôn viện lý do để trì hoãn, hoặc cử người không có trách nhiệm giải quyết đến, người tiêu dùng phải đi đi lại lại. Đấy là chưa nói đến nhiều đơn thư chúng tôi nhận rồi phải chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Vì hội chúng tôi chỉ là tổ chức xã hội, có phải việc gì cũng giải quyết được đâu.

Nhưng theo quyền hạn thì Vinatas hoàn toàn có thể sử dụng “biện pháp mạnh” như thay mặt cho người tiêu dùng kiện doanh nghiệp ra tòa, hoặc dùng quyền lực của người tiêu dùng tẩy chay không sử dụng sản phẩm hoặc không sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp vi phạm?

Quyền thì như thế, nhưng khởi kiện không đơn giản một chút nào.

Đã 20 năm nay chúng tôi không kiện ai ra tòa. Kiện thì cần bằng chứng mà người tiêu dùng Việt Nam đa số không có thói quen lấy hóa đơn khi mua hàng thì lấy đâu ra bằng chứng.

Hơn nữa, với những vụ việc phức tạp,  ngay cả các cơ quan chức năng cũng không đủ khả năng để tính toán thiệt  hại do các doanh nghiệp gây ra cho người tiêu dùng thì làm sao có đủ bằng chứng để khởi kiện.

Tiền để nộp án phí thì không có mà chúng tôi không thể thu phí của người tiêu dùng. Nhiều quy định “bó” chân tay lắm.

Còn tẩy chay, như vụ Vedan chẳng hạn. Nếu tẩy chay thì nhà máy phá sản. Cũng có nghĩa là mấy ngàn công nhân Việt Nam mất việc. Thế nên phải tính kỹ lắm.

Nói đi nói lại vẫn là thiếu tiền. 20 năm nay, Vinatas không được cấp một đồng nào từ ngân sách. Chúng tôi làm việc hoàn toàn vì tinh thần nhiệt tình.

Rất xin lỗi ông vì câu hỏi này, không có cơ chế hợp lý, không có tiền để hoạt động, vậy lý do nào để Vinatas tồn tại đã 20 năm?

Câu hỏi khó quá. Tôi không đại diện cho Hội mà chỉ trả lời với danh nghĩa cá nhân.

Nghỉ hưu ở cơ quan nhà nước là  tôi sang đây ngay. Tôi rất say sưa với công việc đang làm vì thấy có ích cho cộng đồng. Cá nhân tôi còn có lương hưu, chứ nhiều anh em trẻ chỉ có thu nhập mấy trăm ngàn một tháng nhưng vẫn phải làm việc chứ.

Vậy nên mới nói nếu có điều kiện tốt hơn thì cá nhân tôi và cả tập thể có thể làm được nhiều hơn cho người tiêu dùng.

Liệu có nhiều hy vọng vào “điều kiện tốt hơn” không, thưa ông?

Rất mừng là từ đầu năm nay, với sự ra đời của Nghị định số 55/2008/NĐ-CP ngày 24 tháng 4 năm 2008 của Chính phủ, Hội đã phần nào được “cởi trói”, có cơ hội có kinh phí từ ngân sách để hoạt động.

Hội cũng sẽ không ngồi chờ người tiêu dùng bị xâm hại mới đứng ra làm trung gian mà sẽ chủ động bảo vệ người tiêu dùng, có hình thức khích lệ động viên người sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ vì quyền lợi người tiêu dùng.

Cuối năm nay Hội sẽ đưa ra danh hiệu văn minh thương mại vì người  tiêu dùng để cấp chứng tín kinh doanh cho các doanh nghiệp có trách nhiệm với người tiêu dùng. Tôi khẳng định thời gian tới Vinatas sẽ làm việc tốt hơn.

* Điều 13, Nghị định số 55/2008/NĐ-CP ngày 24/4/2008 của Chính phủ quy định:

Trong hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có các nghĩa vụ sau:

- Hướng dẫn, giúp đỡ người tiêu dùng khi có yêu cầu của người tiêu dùng;

- Đại diện cho người tiêu dùng tiến hành khiếu nại tới tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ; tố cáo tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền, khởi kiện ra tòa án khi được người tiêu dùng ủy quyền.
  Bình luận (11)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 10/11 bình luận.

  • Chào bạn Huỳnh Viễn Kính,

    Theo đề nghị của bạn, VnEconomy xin cung cấp thông tin như sau:
    Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam.
    Địa chỉ: 214/22 phố Tôn Thất Tùng, quận Đống Đa, T.p Hà Nội.
    Điện thoại: (04) 38520 981/ 35746 006
    Fax: (04) 35746 008
    Mail: citec-vinastas@fpt.vn

    Mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của bạn.
    Trân trọng.

    11:39 (GMT+7) - Thứ Tư, 3/12/2008 Trả lời Thích

  • Toà soạn vui lòng phổ biến rộng rãi thông tin để liên hệ với Hội như: địa chỉ, e-mail, điện thoại, số fax, ... để người tiêu dùng dễ dàng cung cấp thông tin.
    Trân trọng cảm ơn.

    20:49 (GMT+7) - Thứ Ba, 2/12/2008 Trả lời Thích
  • Tôi cũng có chung suy nghĩ với một số quan điểm của các bạn nêu ở trên, việc hoạt động của Hội còn hạn chế do nhiều nguyên nhân khác nhau và theo tôi thì nguyên nhân chính là cách thức hoạt động và các hoạt động của Hội.

    Bản chất của sự việc ở đây là Hội là tổ chức tự xã hội được thành lập và hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, kinh phí của Hội có lẽ còn phụ thuộc vào hỗ trợ và đóng góp của doanh nghiệp và chưa có chế tài hay một phương án nào đó khả thi cho việc tạo nguồn kinh phí hoạt động của Hội từ người tiêu dùng.

    Bản chất hoạt động của Hội từ chính cái tên của Hội vì vậy theo tôi nguồn kinh phí dồi dào nhất Hội phải khai thác được từ người tiêu dùng. Để khai thác hiệu quả nguồn thu này (vừa có được nguồn thu để hoạt động vừa bảo vệ được người tiêu dùng theo tôn chỉ hoạt động của Hội) thì Hội cần có các bước đi tích cực hơn trong quá tình hoạt động của minh.

    Một ví dụ để Hội có được nguồn thu từ người tiêu dùng đó là hiện nay nhiều các đơn vị như bưu điện, điện lực, nước, ngân hàng, công ty chứng khoán,... có các mẫu hợp đồng in sẵn và người tiêu dùng (khách hàng) khi sử dụng dịch vụ phải ký vào văn bản này mặc dù có nhưng điều khoản bất lợi cho người tiêu dùng.

    Thiết nghĩ Hội có thể tập hợp người tiêu dùng yêu cầu nhà cung cấp phải sửa đổi hoặc Hội sẽ đại diện người tiêu dùng thẩm định các mẫu này trước khi ban hành và phổ biến hàng loạt, mỗi hợp đồng này nhà cung cấp (thực chất là người tiêu dùng) sẽ trả cho Hội một số tiền nào đó, từ đó Hội sẽ có cơ sở để có một phần kinh phí hoạt động.

    Mong Hội sớm có phương hướng phát triển đúng đắn và trở thành chỗ dựa tin cậy cho người tiêu dùng Việt.

    21:48 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
  • Hiệp hội hoạt động không thành công chủ yếu là do phương thức hoạt động của hiệp hội.

    Dân ta đã quá quen với bao cấp rồi nên lúc nào cũng chăm chăm trông chờ vào "bình sữa" ngân sách của Nhà nước. Trong khi đó lĩnh vực nào, ban ngành nào cũng chông trờ vào điều này, từ giáo dục, đầu tư, xây dựng.... toàn những lĩnh vực quan trọng. Thử hỏi bao giờ mới đến hiệp hội?

    Trong thời buổi kinh tế thị trường, nguồn quỹ hoạt động cho Hiệp hội là không hề thiếu, chỉ có điều hiệp hội có nhìn thấy hay không mà thôi!

    Hiệp hội cứ đưa thông tin tuyển dụng nhân tài, tuyển dụng những người trẻ tuổi, năng động với những yêu cầu cụ thể, tự khắc nguồn kinh phí sẽ đổ về.

    20:54 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
  • Tôi thông cảm với tình cảnh của các bác đã về hưu trong Hội, cũng chỉ có các bác ấy mới nhiệt tình thế chứ hỏi những người trẻ tuổi không được trả lương hoặc trả mấy trăm nghìn thì có ai chịu làm ở Hội không?

    Tất nhiên các bác ý có đầy lòng nhiệt tình, nhưng lại thiếu quá nhiều thứ như cơ sở vật chất, cơ chế, cả sự nhanh nhạy nữa ... để có thể đem lại lợi ích cao nhất cho người tiêu dùng.

    Vấn đề ở chỗ Nhà nước cần coi đây là một vấn đề cực kỳ quan trọng vì nó ảnh hưởng đến cả hơn 80 triệu dân trong từng ngày, từng giờ, từng phút. Từ đó quan tâm xây dựng cơ chế hợp lý, đưa ra các mức xử phạt nghiêm minh bảo vệ tốt nhất cho người tiêu dùng Việt Nam.

    16:41 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
  • Hội có quá nhiều việc phải làm, song người điều hành thiếu năng lực dẫn đến ốm yếu quặt quẹo.

    Hội hãy bầu ra một ban chấp hành mới, chứ không sử dụng mấy ông hết thời về hưu thì buồn. Kinh phí ở ngay sự khiếu lại của người tiêu dùng, nhưng hội có làm đâu mà đòi kinh phí.

    Ví dụ khi hội đòi lại công bằng cho người tiêu dùng thì người tiêu dùng trích cho hội 30% phần lợi thêm. Việc nhiều vô vàn, nào là hợp đồng điện người dùng bị ép, nào là bảo hiểm...

    15:49 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
  • Tôi nghĩ việc Hội Bảo vệ người tiêu dùng ra đời ở nước ta là một mốc rất quan trọng đánh dấu xã hội ta bước vào thời kỳ phat triển kinh tế thị trường.

    Tuy nhiên đã 20 năm mà Hội vẫn chưa phát triển được, ảnh hưởng không nhiều đến sinh hoạt xã hội của thời kỳ đổi mới.

    Theo thiển ý của tôi là do Nhà nước (cơ quan quản lý nhà nước liên quan: cả Bộ Công thương, cả Bộ Khoa học Công nghệ...) chưa quan tâm, mặt khác bản thân Hội chưa có đường lối, phương cách phát triển của mình.

    Trước hết có thể thấy Hội chưa quảng bá được hoạt động của mình trong người tiêu dùng (có bao nhiêu "người tiêu dùng" trong số hơn 80 triệu người tiêu dùng của nước ta biết đến có một Hội bảo vệ quyền lợi cho mình, làm sao họ biết quyền lợi của mình là gì (thực ra thì cũng dễ biết) và nó được bảo vệ như thế nào? Hội bảo vệ thế nào? Nhà nước bảo vệ thế nào?... Hội thiếu kinh phí, thế thì cách huy động kinh phí như thế nào?

    Phải quảng bá và công khai minh bạch thì chắc mới có kinh phí được...

    Đằng này khi nghe nói đến Hội Bảo vệ người tiêu dùng, người ta cứ nghĩ là Hội của mấy người hội viên! hoạt động bằng tiền của họ và của vài ba doanh nghiệp nào đó có lợi ích trong việc Hội lên tiếng chống hàng giả, hàng nhái cho họ...

    11:31 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
  • Điều đầu tiên tôi muốn chia sẻ với tác giả bài báo là, bạn giật cái tít rất chính xác "lực bất tòng tâm".

    Nó đúng trên mọi phương diện, từ việc bộ máy làm việc đơn điệu nghèo nàn, không có sức chiến đấu đến việc phương thưc giải quyết công việc "nhu nhược".

    Điều đó cũng dễ hiểu, bởi trong cơ cấu của hội có tới trên 90% thành viên đã trên 70 tuổi (cái tuổi xưa nay hiếm), cái tuổi hễ cứ thời tiết thay đổi là lại ốm, đau.

    Thiết nghĩ, Hội nên nhường lại cho thế hệ trẻ làm thì hơn.

    10:54 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
  • Thật sự không dễ và không phải ai cũng tìm được địa chỉ hay số điện thoại của Hội để mà khiếu nại.

    Pháp luật hay các văn bản pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng cần quy định rõ khi cần khiếu nại thì gặp cơ quan nào, thời hạn bao lâu được giải quyết.

    Cơ quan có trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải có địa chỉ số điện thoại liên lạc rõ ràng thông báo trên thông tin đại chúng.

    Làm được như vậy, tôi tin số lượng khiếu nại sẽ tăng lên gấp bội

    08:13 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
  • Thật vô lý khi một tổ chức quan trọng như thế lại hoạt động một cách rất thiếu tính đảm bảo, tất cả nhân viên đều là những người tình nguyện, làm việc như làm từ thiện. Không có kinh phí, không có cơ sở vật chất và đồng thời cũng không chủ động lên tiếng để đòi hỏi quyền lợi.

    Một tổ chức bảo vệ quyền lợi cho khách hàng nhưng không thể đảm bảo quyền lợi cho mình thì làm sao có đủ khả năng đòi quyền cho người tiêu dùng? Tôi có cảm giác như Hội cũng đang trong tư thế một nạn nhân yếu ớt như người tiêu dùng trong hoàn cảnh trắng đen lẫn lộn trong thị trường như hiện nay.

    Vậy làm sao để giải quyết, cái chính bây giờ là cần có kinh phí để vực Hội dậy? Theo quan điểm cá nhân, thứ nhất Hội phải năng động tìm nguồn tài chính cho mình bằng cách xin tài trợ từ các tổ chức, cơ quan, công ty. Thứ hai, nhà nước cần có một nguồn kinh phí riêng cung cấp cho Hội, không thể đợi đến bây giờ mới có một nghị định để giúp Hội tháo gỡ vướng mắc.

    Ở Mỹ, theo những gì tôi được học, song song với luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là các ban ngành cụ thể và làm việc rất có hiệu quả. Do đó, sức mạnh của người tiêu dùng rất mạnh. các công ty rất cẩn thận với các phản hổi không tốt của khách hàng, có thể nói họ khá sợ khách hàng của mình.

    Nhưng ở Việt Nam, hầu như ý kiến khách hàng không được quan tâm, chỉ đến khi nào có vụ việc thật sự nghiêm trọng mới bắt đầu có một cái gì đó gọi là lên tiếng. Người tiêu dung Việt Nam sẽ thực hiện quyền được lên tiếng đánh giá sản phẩm như thế nào khi mà Hội Bảo vệ người tiêu dùng vẫn nằm trong tình trạng bất động như hiện nay?

    07:17 (GMT+7) - Thứ Sáu, 26/9/2008 Trả lời Thích
Xem tiếp bình luận
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Gõ Telex Gõ VNI
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?