VnEconomy > Tài chính 23:15 (GMT+7) - Thứ Ba, 30/12/2008

4 lý do để sửa luật, cho vay theo lãi suất thỏa thuận

Hiệp hội Ngân hàng đưa ra 4 lý do và đề xuất sửa luật, cho phép tổ chức tín dụng áp lãi suất cho vay do các bên thoả thuận...

4 lý do để sửa luật, cho vay theo lãi suất thỏa thuận

Theo VNBA, nếu việc sửa cơ chế lãi suất cho vay "chậm ngày nào sẽ gây ách tắc và sự cứng nhắc trong hoạt động ngân hàng, không đáp ứng được những yêu cầu đa dạng của nền kinh tế" - Ảnh: Việt Tuấn.

Hiệp hội Ngân hàng đưa ra 4 lý do và đề xuất sửa luật, cho phép các tổ chức tín dụng áp lãi suất cho vay do các bên thoả thuận.

Ngày 29/12, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) có Công văn số 484/HHNH gửi Chủ tịch Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội và Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội về việc cho vay thoả thuận của các tổ chức tín dụng không áp dụng trần lãi suất.

Công văn này dẫn Điều 476 của Bộ luật Dân sự, quy định: “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố đối với loại cho vay tương ứng”.

Theo VNBA, mục tiêu chính của quy định này là nhằm ngăn chặn việc cho vay nặng lãi trong nền kinh tế, thường xảy ra trong quan hệ giữa dân với dân và để tạo ra căn cứ cho tòa án xét xử khi có tranh chấp xảy ra. Tuy nhiên, quy định trên trong thực tế vẫn được hiểu là áp dụng để xử lý lãi suất cho vay cho các tổ chức tín dụng, mặc dù hoạt động của tổ chức tín dụng được điều chỉnh bởi Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng.

Căn cứ vào quy định trên tại Bộ luật Dân sự, ngày 16/5/2008, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Quyết định số 16/2008/QĐ-NHNN về cơ chế điều hành lãi suất cơ bản bằng VND; trong đó, định kỳ hàng tháng, Ngân hàng Nhà nước công bố lãi suất cơ bản, mức trần lãi suất cho vay tối đa của các tổ chức tín dụng cũng thay đổi tương ứng.

4 lý do để điều chỉnh

VNBA phân tích rằng: “Trong năm 2008, lạm phát tăng cao, việc quy định như trên đã giúp cho Ngân hàng Nhà nước chặn đứng và kiểm soát cuộc chạy đua tăng lãi suất của các ngân hàng thương mại, từ đó đã không gây nên sự xáo trộn lớn trên thị trường tiền tệ, tín dụng.

Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, tốc độ lạm phát đã được kiểm soát, lãi suất ngân hàng đã giảm sâu, kinh tế bước vào giai đoạn suy giảm thì việc quy định như trên của Bộ luật Dân sự đã và đang nảy sinh một số bất cập trong hoạt động kinh doanh của các tổ chức tín dụng”.

Cụ thể, VNBA đưa ra những nhận định và cũng là lý do chính để đề xuất xem xét lại quy định trên của Bộ luật Dân sự.

Thứ nhất, việc khống chế trần lãi suất cho vay như thời gian qua là một biện pháp can thiệp hành chính không phù hợp với nền kinh tế thị trường, làm hạn chế sự chủ động và linh hoạt của các ngân hàng thương mại trong vấn đề huy động vốn và cho vay, vì lãi suất (giá cả) hình thành dựa trên quan hệ cung cầu vốn của thị trường.

Mức lãi suất cho vay của các tổ chức tín dụng được xác định trên cơ sở lãi suất tiền gửi, chi phí huy động vốn, chi phí cho vay, uy tín của khách hàng, mức độ rủi ro của từng khoản vay và yếu tố cạnh tranh trên thị trường.

Thứ hai, việc khống chế trần lãi suất cho vay tức là đánh đồng lãi suất của các loại hình tín dụng, làm cho các ngân hàng rất khó đa đạng hóa các sản phẩm dịch vụ, vì mỗi loại hình tín dụng có mức độ rủi ro khác nhau, chi phí khác nhau, lãi suất cho vay khác nhau, lãi suất tín dụng tiêu dùng và tín dụng bán lẻ khác với lãi suất cho vay doanh nghiệp và các loại hình tín dụng thông thường.

Mặt khác, chính sách lãi suất trần cứng nhắc cũng làm hạn chế sự phát triển của các dịch vụ tài chính mới của các ngân hàng như tín dụng bán lẻ, tín dụng tiêu dùng, đây là những sản phẩm tất yếu của ngân hàng hiện đại.

Thứ ba, để kiểm soát sự biến động bất thường của lãi suất trên thị trường tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước đã có các công cụ để kiểm soát như lãi suất tái chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn, nghiệp vụ thị trường mở và điều hành khối lượng tiền cung ứng mà không cần giải pháp hành chính cứng nhắc như điều 476 của Bộ luật Dân sự đã quy định.

Thứ tư, Nghị quyết số 23/2008/NQ-QH12 ngày 6/11/2008 của Quốc hội khóa XII, kỳ họp thứ tư, trong đó có cho phép “Các tổ chức tín dụng điều hành lãi suất cho vay trên cơ sở lãi suất cơ bản của Ngân hàng Nhà nước theo quy định của pháp luật và được phép cho vay theo lãi suất thỏa thuận đối với một số dự án sản xuất kinh doanh có hiệu quả cao”.

Để thực hiện nghị quyết trên của Quốc hội, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 30/2008/NQ-CP ngày 11/12/2008 về những biện pháp cấp bách nhằm ngăn chặn suy giảm kinh tế, trong đó đã cho phép “tổ chức tín dụng thực hiện việc cho vay theo lãi suất thỏa thuận...”.

Với những lập luận trên, VNBA nhấn mạnh: “Để thực hiện thành công các giải pháp kích cầu của Chính phủ, đã đến lúc cần thiết phải cho phép các ngân hàng thương mại thực hiện cho vay theo lãi suất thỏa thuận để góp phần thúc đẩy phát triển phong phú các loại hình dịch vụ, tín dụng, kích thích sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước phát triển”.

Đề xuất 2 phương án sửa luật

Trong công văn nói trên, với những lý do đưa ra, VNBA cho rằng đây là thời điểm “rất cần giải pháp năng động, linh hoạt của Nhà nước đó là dỡ bỏ trần lãi suất, cởi trói cho hoạt động ngân hàng để các ngân hàng thương mại được thực hiện cho vay theo lãi suất thỏa thuận trong khuôn khổ của Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng đã quy định”.

Theo đó VNBA đề xuất sửa Điều 474 và 476 của Bộ luật Dân sự theo 2 phương án:

Phương án 1: Ủy ban Thường vụ Quốc hội giải thích Điều 474 và Điều 476 Bộ luật Dân sự theo hướng “Lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 150% của lãi suất cơ bản do Ngân hàng Nhà nước công bố”, quy định này không điều chỉnh các quan hệ tín dụng của các tổ chức tín dụng. Tổ chức tín dụng hoạt động theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật Các tổ chức tín dụng.

Phương án 2: Chỉnh sửa Điều 474 và Điều 476 của Bộ luật Dân sự theo hướng quy định này không áp dụng đối với các tổ chức tín dụng.

Và theo Hiệp hội Ngân hàng, việc điều chỉnh nên theo phương án 1 để đáp ứng kịp thời cho tình hình kinh tế hiện nay, vì “chậm ngày nào sẽ gây ách tắc và sự cứng nhắc trong hoạt động ngân hàng, không đáp ứng được những yêu cầu đa dạng của nền kinh tế, nhất là trong giai đoạn suy thoái hiện nay”.
  Bình luận (14)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 10/14 bình luận.
  • Nói trần lãi suất là cứng nhắc, làm hạn chế sự phát triển các dịch vụ tín dụng cũng như đánh đồng lãi suất tín dụng là cách nói thiên lệch. Bởi vì Ngân hàng Nhà nước không áp dụng sàn lãi suất, nghĩa là còn rất rộng cửa để các ngân hàng cơ cấu các khung lãi suất khác nhau một cách đa dạng mà lại nằm trong mục tiêu chung để Nhà nước kiểm soát nền kinh tế.

    Còn nhớ trong thời gian Ngân hàng Nhà nước chưa mạnh tay kiểm soát việc cho vay thì các ngân hàng nở rộ "sáng kiến thu phí" nhằm thu hút tối đa nguồn lợi từ doanh nghiệp, hậu quả là rất nhiều doanh nghiệp đang trên bờ vực phá sản.

    Gần như không có ý kiến đồng tình với kiến nghị của VNBA. Phải chăng cách lý giải của VNBA nhằm đưa ngành ngân hàng ra khỏi sự điều tiết của Luật Dân sự là để đạt được một lợi ích cục bộ nào? Nghĩ rộng hơn, nếu hiệp hội nào cũng chỉ chăm chút quyền lợi của ngành mình một cách tối đa mà lãng quên quyền lợi cộng đồng thì đất nước sẽ tiến theo hướng nào?

    17:34 (GMT+7) - Thứ Năm, 1/1/2009 Trả lời Thích
  • Chính phủ - Ngân hàng - Doanh nghiệp là mối liên hệ mật thiết không thể tách rời.

    Trong "cuộc chiến lãi suất" này, chính phủ phải là một trọng tài FIFA thì mới được. Vì trong bối cảnh suy thoái nền kinh tế như thế này mà áp dụng chính sách như phía ngân hàng đề xuất theo tôi việc có lợi thì tất nhiên sẽ là ngân hàng rồi.

    Còn thiệt hại sẽ là doanh nghiệp, điều này sẽ là hiển nhiên và tôi cũng đồng ý với ý kiến của bạn Lê Khánh: các ngân hàng thì muốn lợi nhuận nhiều và doanh nghiệp thì muốn vay với lãi suất thấp và ưu đãi.

    Do bối cảnh thị trường hiện nay là phải giải cứu thị trường hiện nay, thay vì thay đổi lãi suất theo thoả thuận như vậy. Hiệp hội Ngân hàng nên cùng với chính phủ giải cứu các doanh nghiệp. Giải cứu doanh nghiệp về lâu dài chính là giải cứu chính các ngân hàng thoát khỏi dư nợ xấu.

    16:21 (GMT+7) - Thứ Năm, 1/1/2009 Trả lời Thích
  • Việc khống chế trần lãi suất cho vay là biện pháp quản lý hành chính, không phù hợp với cơ chế thị trường. Cũng như việc quản lý gía cả hàng hóa khác. Nên để người bán, kẻ mua thỏa thuận. Quan hệ cung cầu trên thị trường sẽ tự điều tiết và Ngân hàng Nhà nước sẽ sử dụng những công cụ về vĩ mô để can thiệp khi cần thiết.

    Luật dân sự nên đìều chỉnh mức lãi suất trong quan hệ vay mượn ngoài hệ thống các tổ chức tín dụng được giải quyết căn cứ lãi suất liên ngân hàng từng thời điểm. Những người tham gia vay nợ này cần nắm luật và phải chấp nhận một mức rủi ro nhất định.

    16:01 (GMT+7) - Thứ Năm, 1/1/2009 Trả lời Thích
  • Tôi đồng ý với quan điểm của anh Khánh. Khi mà tính tự giác trong điều hành lãi suất của các ngân hàng thương mại cổ phần còn mâu thuẫn với xu thế ổn định nền kinh tế vĩ mô của nước ta và xu thế giảm phát của nền kinh tế toàn cầu, thì việc điều hành lãi suất cho vay của Chính phủ đối với các tổ chức tín dụng là hết sức đúng đắn và cần thiết, ít nhất là trong giai đoạn hiện nay.

    17:48 (GMT+7) - Thứ Tư, 31/12/2008 Trả lời Thích
  • Theo tôi, không cần thiết phải sửa đổi luật. Lãi suất cho vay tối đa bằng 150% lãi suất cơ bản là điều luật nên áp dụng cho cả quan hệ dân sự và quan hệ của tổ chức tín dụng. Lãi suất này dùng để định hướng thị trưởng ở mức lãi suất hợp lý và lành mạnh.

    Tuy nhiên, điền cần điều chỉnh là lãi suất cơ bản cần tăng cao hơn khoảng 10-20 % thay vì mức 8% hiện nay để tạo một khoảng rộng để các tổ chức tín dụng điềuchỉnh lãi suất theo quan hệ cung cầu và theo rủi ro của từng loại cho vay.

    Thực tế, Lãi suất cơ bản tại VN chỉ có ý nghĩa như vậy, không có ý nghĩa nào khác, không có ý nghĩa để định hướng lãi suất thị trường tiền tệ khác với các nước khác. ví dụ lãi suất cơ bản của FED, ECB, BOE là lãi suất cho vay qua đêm của FED, ECB, BOE đối với ngân hàng thương mại. Lãi suất này thay đổi thì lãi suất chiết khấu, tái chiết khấu cũng thay đổi theo 1 biện độ (cộng/trừ) nhất định nên ảnh hưởng đến thị trường tiền tệ và định hướng được lãi suất.

    Tại Việt nam cũng đưa ra lãi suất cơ bản nhưng lãi suất cơ bàn này không giống ý nghĩa của lãi suất cơ bản của FED, ECB...

    Ngân hàng nhà nước Việt Nam điều hành lãi suất thị trường qua công cụ: Lãi suất chiết khấu, tái chiết khấu, lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tiền gửi dự trữ bắt buộc, và tỷ lệ dự trữ bắt buộc và các công cụ thị trường mở. Lãi suất cơ bản tại Việt Nam không có ý nghĩa định hướng lãi suất thị trường thực sự.


    Ngân hàng Nhà nước không nên chạy theo FED hay ECB hay BOE... để thay đổi lãi suất cơ bản vì tính chất, mục đích lãi suất của FED khác với lãi suất cơ bản ở Việt Nam.

    13:47 (GMT+7) - Thứ Tư, 31/12/2008 Trả lời Thích
  • Lãi suất cơ bản lâu nay không có ý nghĩa gì vì nó chưa bao giờ sát với quan hệ cung cầu của thị trường tiền tệ, nên quản lý nó giống như quản lý tỷ giá ngoại tệ.

    Dự trữ bắt buộc là công cụ quản lý hữu hiệu về quản lý lãi suất, vậy cần đẩy mạnh vai trò công cụ này hơn, linh hoạt hơn. Khi đó sẽ bỏ được quy định áp đặt không được cho vay quá 150% lãi suất cơ bản.

    13:31 (GMT+7) - Thứ Tư, 31/12/2008 Trả lời Thích
  • Các ngân hàng thương mại thì muốn lợi nhuận nhiều, doanh nghiệp thì muốn vay với lãi suất thấp. Đây là một mâu thuẫn luôn cùng tồn tại mà chúng ta phải chấp nhận.

    Hầu hết các dịch vụ mà các ngân hàng mang lại cho người tiêu dùng, cho doanh nghiệp vẫn còn dư âm của cơ chế bao cấp.

    Trong tình hình hiện tại Ngân hàng Nhà nước đang điều hành lãi suất không quá 150% so với lãi suất cơ bản là rất hợp lý. Điiều này giúp cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tồn tại để phát triển. Nếu doanh nghiệp vừa và nhỏ bị tổn thương quá mạnh đẫn đến tỷ lệ thất nghiệp tăng cao. Hơn nữa Việt nam sẽ bị ảnh hưởng theo thế giới về vấn đề giảm phát, điều này đã được Chính phủ đặt vấn đề để kích cầu. Nếu các ngân hàng được thi hành theo lãi suất thoả thuận thì vô hình chung vì mục tiêu lợi nhuận các ngân hàng thương mại sẽ làm hỏng kế hoạch kích cầu của Chính phủ.

    Đề nghị Chính phủ giữ nguyên lãi suất cho vay không quá 150% trong thời gian từ 2 đến 3 năm nữa, khi nền kinh tế có tăng trưởng khá hãy nghĩ đên vấn đề lãi suất thoả thuận.

    Đồng thời phải tránh được dư âm của thời bao cấp, phải cho phép Hội tiêu dùng kiểm tra đánh giá các dịch vụ do các ngân hàng thương mại cung cấp. Và tạo điều kiện cho các ngân hàng thương mại 100% vốn nước ngoài tiếp tục đầu tư và mở rộng để cạnh tranh với các ngân hàng thương mại trong nước thì phát triển kinh tế sẽ bền vững hơn.

    11:11 (GMT+7) - Thứ Tư, 31/12/2008 Trả lời Thích
  • Ngân hàng Nhà nước vẫn giữ lãi suất cơ bản theo tôi nghĩ là hoàn toàn đúng đắn.

    Với thị trường tài chính còn yếu kém và phát triển chậm như ở Việt Nam, các công cụ trên thị trường tiền tệ chưa phát huy tác dụng và thậm chí chưa được đưa vào vận hành thì việc vẫn giữ cơ chế lãi suất cơ bản là hợp lý. Ngay cả ở Mỹ, một quốc gia có thị trường tài chính phát triển nhất thế giới mà người ta vẫn giữ chế độ lãi suất cơ bản đấy thôi. Trong lúc mà người ta coi tiền mặt là " Vua" như bây giờ thì việc giữ chế độ lãi suất cơ bản sẽ là vũ khí để giảm thiểu rủi ro hiệu quả nhất.

    Tất nhiên nếu giữ mãi chế độ lãi suất cơ bản thì hệ thống các ngân hàng thương mại sẽ không chủ động được và sẽ thiếu linh hoạt, nguy cơ bất ổn tín dụng sẽ tăng cao. Nhưng trong hoàn cảnh khó khăn thì ngân hàng thương mại hay nói chung là toàn bộ doanh nghiệp, người dân đều phải chia sẻ khó khăn cùng Chính phủ vì đại cuộc.

    Theo tôi thì dù gì đi nữa Ngân hàng Nhà nước cũng cần phải có chính sách tiền tệ hợp lý và hoàn chỉnh hơn, linh hoạt nhưng vẫn giữ được các mục tiêu của chính sách tiền tệ đã được hoạch định trước. Nếu không về dài hạn chúng ta sẽ đi chệch hướng làm ảnh hưởng lâu dài đến nền kinh tế.

    11:10 (GMT+7) - Thứ Tư, 31/12/2008 Trả lời Thích
  • Tại sao phải đến mức yêu cầu sửa luật trong khi chưa cần thiết?

    Hiện nay lãi suất cơ bản là do Ngân hàng Nhà nước ấn định. Ngân hàng nhà Nước chỉ cần điều chỉnh lãi suất cơ bản sao cho lãi suất trần (150% của lãi suất cơ bản) cho phép các ngân hàng thương mại thực hiện các khoản vay bán lẻ.

    Vd: Ước tính các sản phẩm cho vay tiêu dùng cần mức lãi suất lên đến 18%/năm thì Ngân hàng Nhà nước đặt lãi suất cơ bản là 12%. Thông thường lãi suất cho vay doanh nghiệp và tài trợ dự án thấp hơn lãi suất cho vay tiêu dùng nên sẽ lọt thỏm trong khung cho phép.

    Xét toàn xã hội thì vẫn cần có một lãi suất trần để hạn chế hiện tượng cho vay nặng lãi cắt cổ. Nhưng chỉ cần Ngân Hàng Nhà nước khéo léo điều chỉnh lãi suất cơ bản là có thể thỏa mãn cả yêu cầu chống cho vay nặng lãi và mở cửa cho các tổ chức tín dụng cho vay tiêu dùng. Chẳng qua giai đoạn hiện nay lãi suất cơ bản bị áp quá thấp.

    11:09 (GMT+7) - Thứ Tư, 31/12/2008 Trả lời Thích
  • Hiệp hội Ngân hàng dĩ nhiên là phải bảo vệ lợi ích cho các ngân hàng.

    Chính sách ấn định lãi suất cơ bản là chính sách đúng đắn trong điều kiện nền kình tế hiện nay. Chúng ta đang kích thích tăng trưởng sản xuất, giảm giá thành sản phẩm, tăng cao năng lực sản xuất, năng lực cạnh tranh trên thị trường và vực dậy thị trường bất động sản đang đóng băng.

    Có ai dám bảo đảm rằng các ngân hàng sẽ không đua nhau đẩy lãi suất huy động lên cao sau khi phá trần lãi suất cơ bản (dĩ nhiên lãi suất cho vay sẽ còn cao hơn lãi suất huy động)?

    Nền kinh tế sản xuất của chúng ta lệ thuộc nhiều vào vốn vay, đến lúc ấy thì hậu quả sẽ ra sao?

    Ngành ngân hàng hãy vì một nền kinh tế vững mạnh mà hi sinh một chút quyền lợi ích của mình!

    10:05 (GMT+7) - Thứ Tư, 31/12/2008 Trả lời Thích
Xem tiếp bình luận
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Gõ Telex Gõ VNI
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?