Chớ coi thường năng lượng gió

Phan Bảo Lâm

20:20 (GMT+7) - Thứ Ba, 26/10/2010

Bạn Tiến Bộ đặt vấn đề như thế thì rồi sẽ đến lúc "nhà giàu cũng không có rau sạch mà ăn". Điện bị thiếu hụt thì mọi thứ sẽ trì trệ, sinh hoạt sản xuất rối loạn. Hàng sản xuất không kịp, giao không đúng hợp đồng, chẳng những bị phạt hợp đồng mà còn mất "mối".

Bạn Hải Đăng lại đặt vấn đề môi trường. Năng lượng sạch là nguồn của nó sạch chớ không hẳn là phát ra năng lượng sạch. Thủy điện phá rừng làm hồ chứa nước chả lẽ không ảnh hưởng môi trường?

VN nằm trong khu vực vỏ Trái đất mỏng gọi là "vành đai lửa Thái Bình Dương", việc tập trung 1 lượng nước khổng lồ trên 1 diện tích nhỏ hẹp có thể sẽ phát sinh những hoạt động địa chấn khó lường (như động đất chẳng hạn).

Việc khai thác dầu thô, than đá gây ra hiểm họa môi trường thế nào ai cũng biết chưa nói tới việc đốt chúng để chạy máy phát điện.

Nước Đức là 1 trong những nước giàu nhất TG, nền kinh tế của họ bằng toàn bộ phần còn lại của châu Âu, VN sao so sánh với Đức được. Họ có tiền để tài trợ, bù lỗ cho điện gió. VN mình lấy đâu ra tiền?

Bạn Lê có vẻ nhầm lẫn giữa "thay thế" và "bổ sung". Có ai nói là dùng điện gió để thay thế các dạng năng lượng khác đâu, thậm chí có muốn cũng không làm được. Chỉ là bổ sung vào công suất điện quốc gia thôi.

Bạn nhắc đến nước Mỹ. Đúng vậy, ta phải học người Mỹ ở chỗ sử dụng như thế nào có hiệu quả nhất. Không phải cứ nhất định phải xây nhà máy điện gió với quy mô lớn mới gọi là phát triển năng lượng sạch.

Ta có thể xây từng trạm hoặc từng cụm trạm điện gió riêng lẻ nhằm phục vụ sinh hoạt cho 1 lượng dân số nhất định ở những vùng xa xôi hẻo lánh, biên giới, hải đảo, nơi mà không thể hoặc có thể xây dựng mạng dẫn điện nhưng chi phí rất cao không tương xứng với lượng điện tiêu thụ.

Đó là vấn đề chính sách đối với vùng sâu vùng xa, mà đã là chính sách thì phải hạn chế chi phí đến mức thấp nhất. Vấn đề tái cơ cấu công nghệ để giảm tiêu hao năng lượng điện mà bạn Lê đề cập là rất tích cực.

Nhiên liệu hybrid chỉ có thể coi là bổ sung với tính chất đối phó trước mắt vì nguồn nhiên liệu sinh học là có hạn, hiện giờ người ta chỉ có công nghệ nấu cồn từ bã mía, chưa có ứng dụng nào khác với những thứ mà ta vẫn phải bỏ đi với khối lượng rất lớn hàng năm như rơm rạ và các loại phế phẩm nông sản khác.

Ý của bạn Ngo Duc Quang về việc áp dụng cơ chế FIT hiện nay là hợp lý vì công suất điện gió chiếm tỷ lệ nhỏ trong tổng công suất điện quốc gia. Nhưng... sau này, nếu tỷ lệ ấy chiếm hơn 50% thì thật là 1 "gánh nặng" đối với người dân. Cầu mong cho thu nhập của dân ta đến lúc ấy có thể chịu nổi "gánh nặng" ấy.

Ngo Duc Quang

22:49 (GMT+7) - Thứ Bảy, 23/10/2010

Không phải đến khi Việt Nam giàu rồi mới phát triển điện gió. Tại sao?

Việt Nam là một trong 5 quốc gia bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất trên thế giới do biến đổi khí hậu. Đây là một thực tế rất đáng lo ngại.

Theo UNDP, nếu trái đất chỉ tăng thêm 20C, thì 22 triệu nguời dân Việt Nam sẽ mất nhà và mất 45% diện tích đất nông nghiệp, vùng ÐBSCL sẽ ngập nước. Với 40-50 triệu tấn than dùng cho nhiệt điện sẽ có vài chục triệu tấn CO2 phát thải vào khí quyển gây hiệu ứng nhà kính, góp phần làm biến đổi khí hậu theo chiều hướng xấu.

Biến đổi khí hậu còn ảnh hưởng xấu đến nguồn tài nguyên nước, dẫn đến ảnh hưởng dòng chảy, lưu lượng đỉnh lũ, độ bốc thoát hơi khiến giảm đi đáng kể nguồn nước ngọt.

Trong khi đó, kế hoạch 5 năm tới của EVN là xây dựng thêm hàng loạt nhà máy điện đốt than càng làm tăng nguy cơ cạn kiệt nhanh nguồn năng lượng hóa thạch này và gia tăng lượng CO2 phát thải.

Năng lượng gió không làm ô nhiễm môi trường, không làm cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, việc phát triển để thay thế một phần những nhà máy nhiệt điện truyền thống cũng là một lựa chọn hợp lý nhằm ứng phó với tình hình biến đổi khí hậu.

Ngo Duc Quang

22:43 (GMT+7) - Thứ Bảy, 23/10/2010

Đến nay cả nước đã có hơn 20 dự án điện gió với công suất đăng ký khoảng 20.000 MW. Tất cả đang mong chờ nhà nước ban hành một chính sách khuyến khích phát triển năng lượng gió phù hợp, để biến tiềm năng thành hiện thực.

Từ kinh nghiệm thực tế của nước Đức cũng như ở nhiều nước Châu Âu khác qua triển khai thành công cơ chế FIT (feed-in tariff), có thể thấy:

1) Để phát triển mạnh năng lượng tái tạo (NLTT ) nói chung, và năng lượng gió nói riêng, sự hỗ trợ của Chính phủ có ý nghĩa quyết định.

2) Điện gió không thích hợp trong môi trường cạnh tranh (do cơ cấu giá thành khác với nhiệt điện và vì giá bán điện gió phải được xác định ngay từ trước khi quyết định đầu tư và không thay đổi trong thời gian dài) và nó cần có một cơ chế hỗ trợ đặc biệt để phát triển.

3) Cơ chế hỗ trợ ấy không cần và không nên dựa vào tài trợ từ ngân sách nhà nước, vì lẽ:

(a) Cơ chế “Hỗ trợ giá điện trực tiếp từ ngân sách Nhà nước” không thể tạo động lực và không làm an tâm các nhà đầu tư trong và ngoài nước vì sự hỗ trợ này có thể bị cắt giảm hoặc hủy bỏ bất kỳ lúc nào trong khi họ cần một chủ trương ổn định lâu dài để đầu tư vào lĩnh vực NLTT vốn nhiều rủi ro.

Ngoài ra đây còn là một gánh nặng cho ngân sách Nhà nước (vì theo ước tính của một chuyên gia năng lượng, nếu phát triển điện gió theo đúng kế hoạch tại Quy hoạch tổng thể phát triển NLTT ở Việt Nam đến năm 2015, tầm nhìn đến 2025 được Bộ Công thương đưa ra, thì công suất điện gió sẽ lên tới 658 MW và nhu cầu kinh phí hỗ trợ cho điện gió có thể lên tới trung bình 20 triệu USD/năm) nhưng không có lộ trình kết thúc rõ ràng

(b) Trong khi nếu áp dụng cơ chế FIT cũng với chỉ tiêu ấy và với các giả định sau đây: giá FIT= 10 US cent/kWh, giá mua điện gió của ngành điện=5.5 US cent/kWh, nhu cầu kinh phí hỗ trợ cho điện gió ước tính khoảng 77 triệu USD/năm. Phân bổ đều cho 16,7 triệu hộ khách hàng của EVN, số tiền mỗi hộ phải trả thêm không nhiều, khoảng 0.38 USD bằng 6.100 đồng/tháng. Như vậy, có thể đạt mục tiêu phát triển đã đề ra mà không cần đến sự tài trợ từ ngân sách nhà nước.

4) Cơ chế FIT được đánh giá là một chủ trương có hiệu quả và ít tốn kém nhất so với nhiều giải pháp khác, nó tạo điều kiện cho các nhà đầu tư thuộc nhiều thành phần trong xã hội (cá nhân, tổ chức) tham gia cung cấp điện cho hệ thống điện quốc gia, đồng thời thúc đẩy nhà đầu tư hạ giá thành sản xuất và tiến dần đến việc chấm dứt cơ chế hỗ trợ này sau một thời gian nhất định.

Lê

18:52 (GMT+7) - Thứ Tư, 11/11/2009

Tôi hiện là nghiên cứu sinh ngành kinh tế môi trường. Tôi có tham dự buổi hội thảo về năng lượng gió do GTZ tổ chức tại TTHNQG. Tôi có một vài ý kiến chung như sau:

1. Đại đa số các ý kiến đều đồng thuận là VN có tiềm năng gió, và nếu phát triển được năng lượng gió là rất tốt (môi trường, thay đổi khí hậu, giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng than vv)

2. Đa số các đại biểu đều nhận ra được sự bất hợp lý trong cơ cấu giá điện hiện nay (độc quyền, chưa có chính sách hợp lý để khuyến khích những nguồn năng lượng mới)

Tuy nhiên, như ý kiến trên đã nêu, rất nhiều đại biểu đã không xem xét đến yếu tố kinh tế xã hội hiện tại, không cần nhiều phân tích cũng có thể chỉ ra năng lượng gió không phải là ưu tiên phát triển cho Việt nam hiện nay - ít nhất nó không thể là nguồn năng lượng thay thế phát điện truyền thống (thuỷ điện, nhiệt điện, và tương lai là nhiên liệu sinh học, pin mặt trời, hạt nhân).

Chi phí năng lượng gió rất lớn so với năng lượng truyền thống, và năng lượng gió chỉ được coi như nguồn bổ sung vào nguồn chính chứ nó không thể thay thế hoàn toàn do tính phụ thuộc thời tiết. VN hầu như chưa sản xuất được turbin gió, phải nhập hoàn toàn của nước ngoài, có chăng chúng ta xây dựng được phần thô và lắp ghép.

Vậy nên bài toán kinh tế đặt ra là chúng ta được gì nếu đi mua toàn bộ công nghệ của nước ngoài để phát điện với chi phí đắt gấp đôi chi phí sản xuất hiện nay? Trung Quốc có chương trình điện gió nhưng họ đã sản xuất được hầu hết thiết bị, do đó giá thành và yếu tố nội địa đã được sự đồng thuận của người dân đóng thuế.

Việc phát triển các nguồn năng lượng mới phải đi liền với hiệu quả, không thể cứ lấy ngân sách đi nhập thiết bị về rồi làm theo phong trào, trong khi các ưu tiên khác thì không chú trọng, chẳng hạn như đầu tư phát triển nội địa hoá công nghệ để giảm thiểu chi phí, đưa điện gió thành nguồn năng lượng thực sự mang tính kinh tế cho người sử dụng. Các chính sách chỉ có thể thành công nếu nó đi vào cuộc sống của mỗi người dân - ở đây là giá điện gió phải mang tính cạnh tranh với các nguồn khác.

Không thể hy vọng người dân "tự nguyện" mua điện với giá cao bởi vì nó được gắn cái mác "sạch". Việc chính phủ đứng ra bao cấp mua điện gió ở mức cao rồi bán lại cho người sử dụng ở giá thấp cũng hết sức vô lý - bởi bản chất là nguồn tài chính được dùng để khuyến khích nhập khẩu máy móc của nước ngoài chứ không phải do chúng ta tự làm.

Tôi có thể lấy một ví dụ ở Hoa Kỳ mà chúng ta có thể học tập. Việc phát triển công nghệ, các nguồn năng lượng mới được đưa ra như là yêu cầu bắt buộc đối với các công ty cung cấp.

Chẳng hạn như nếu một công ty muốn tăng công suất thì phải phát triển nguồn điện tử gió hay mặt trời chiếm một tỷ lệ nhất định trong tổng công suất. Yêu cầu này bắt buộc các công ty phải dành một khoản chi phí đầu tư phát triển công nghệ chứ không phải lấy từ ngân sách chính phủ.

Tương tự như vậy, công ty xe buýt phải tuân thủ yêu cầu khí thải bằng cách kết hợp xe sử dụng pin nhiên liệu với xe động cơ xăng trong đội xe. Muốn vậy chính sách phải hướng thẳng vào nguồn cung, tức công ty sản xuất.

Một ví dụ nữa là để giảm thiểu sủ dụng nhiên liệu hoá thạch (xăng dầu, gas), các công ty cung cấp nhiên liệu phải mua cồn sinh học ethanol để pha vào xăng chứ không bán xăng nguyên chất.

Đưa ra yêu cầu bắt buộc đối với nhà sản xuất phải phát triển công nghệ là giải pháp tối ưu nhất, thay vì sử dụng ngân sách và kêu gọi người dân. Càng không nên đánh thuế sử dụng điện (theo như một khuyến nghị của GTZ), bởi thị trường điện ở nước ta vốn đã méo mó - một chính sách nếu không đánh giá nghiên cứu kỹ sẽ cực kỳ nguy hiểm.

Trên đây là một số góp ý, mong nhận được phản biện trao đổi của các cá nhân tổ chức có liên quan.

Hải Đặng

18:12 (GMT+7) - Thứ Tư, 11/11/2009

Ý kiến của anh "Tiến Bộ" liệu đã đúng chưa khi mà nguồn năng lượng điện từ các nhà máy thuỷ điện là có hạn, còn các nhà máy nhiệt điện thì sẽ lấy đâu nhiên liệu để vận hành khi mà nguồn than đã sắp cạn kiệt.

Và chắc chắn 1 điều chúng ta sẽ phải tìm nguồn năng lượng mới, vậy từ đâu...?

Chắc rằng chúng ta ai cũng nghĩ tới giải pháp cho nguồn năng lượng mới là: điện hạt nhân, và nguồn năng lượng gió, mặt trời.

Chúng ta có thể đưa ra phép so sánh đơn giản: nếu phát triển năng lượng hạt nhân thì sao, theo mình được biết thì chi phí cho phát triển năng lượng hạt nhân rất tốn kém (gấp 3 lần năng lượng gió & mặt trời) và hơn nữa là tác động ghê gớm tới môi trường.

Và ngược lại sử dụng nguồn năng lượng sạch từ gió sẽ vừa giảm thiểu chi phí và môi trường!

Chắc hẳn chúng ta ai cũng biết Đức là một nước công nghiệp phát triển. Vậy theo các bạn tại sao Chính phủ Đức lại quyết định đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân trước 2020?

Chúng ta có nhiều điều kiện để phát triển triển nguồn năng lượng sạch, vậy tại sao ko? Khẩu hiệu "Đi tắt, đón đầu khoa học công nghệ" được nói tới rất nhiều! Chúng ta là nước đang phát triển vậy nên việc lựa chọn hướng phát triển đúng là rất quan trọng!

Tiến Bộ

13:49 (GMT+7) - Thứ Tư, 11/11/2009

Về lý thuyết thì không sai.

Tuy nhiên, khía cạnh kinh tế cần phải xem xét một cách thấu đáo, chi phí sản xuất ra 1 kwh điện năng lượng sạch cao hơn 2-2.5 lần chi phí của thuỷ điện. Khi đất nước còn nghèo cần phải cân nhắc hài hoà giữa kinh tế và môi trường.

Thực tế cho thấy các nước phát triển cũng chỉ có sản lượng điện từ năng lượng gió rất khiêm tốn (chỉ 1-2%)có loại này chỉ để cho đủ loại hình. Việt Nam là đất nước còn nằm trong tốp nghèo, sài điện gió không khác nào nhà nghèo ăn rau sạch.

Các doanh nghiệp trong nước triển khai năng lượng sạch khi chi phí đầu vào tăng gấp 2-2.5 lần, như vạy đầu ra có khả năng cạnh tranh không?

Xã hội còn nhiều lĩnh vực phải trợ cấp khó khăn, liệu loại hình này đã thuộc diện trợ cấp, trợ giá hay không?

Việt Nam có thể triển khai năng lượng này tốt khi GDP đầu người đạt trung bình 35.000 USD/năm.