VnEconomy > Tài chính 16:57 (GMT+7) - Thứ Năm, 4/11/2010

Bình ổn tỷ giá: Hướng đi nào của chính sách?

Trong 15 ngày đầu tháng 10 so với cuối tháng 9, tiền gửi tiết kiệm VND của người dân đã giảm 45 ngàn tỷ đồng...

Bình ổn tỷ giá: Hướng đi nào của chính sách?

Chỉ trong 15 ngày đầu tháng 10, tiền gửi ngoại tệ đã tăng thêm được 20 ngàn tỷ VND (quy đổi).

Cơn sốt USD và vàng trong nước những ngày qua đã tạo nên một biến động ngược chiều. Trong khi USD mất giá mạnh so với hầu hết các đồng tiền khác thì lại đang tăng giá tại thị trường Việt Nam. Đâu là nguyên nhân? Việc cung USD ra có đủ để bình ổn thị trường?

Bất cập chính sách

Tại đỉnh điểm của cơn sốt ngoại tệ, tâm lý kỳ vọng vào sự điều chỉnh tỷ giá đã lan rộng, và với thực tế mấy lần điều chỉnh vừa qua, có lẽ, gần như ai cũng đã nghĩ đến một kết cục không khó đoán... Chính vì tâm lý này trở nên phổ biến nên hành động khôn ngoan nhất là mua USD càng sớm càng tốt, đã đẩy thị trường ngoại tệ vào vòng xoáy tăng giá.

Số liệu chính thức cũng cho biết trạng thái ngoại hối các ngân hàng cũng giảm rất mạnh. Trước khi điều chỉnh tỷ giá hồi tháng 8/2010, trạng thái ngoại hối khoảng hơn 3%, gần đây giảm xuống hơn 1% và những ngày gần đây xuống “kịch” 0%. Nghĩa là, các ngân hàng cũng không phải dư thừa ngoại tệ để găm giữ không bán.

Tại cuộc gặp mặt báo chí sáng nay (4/11) tại Hà Nội, ông Lê Đức Thúy, Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, cho rằng câu chuyện đã khởi nguồn từ lãi suất cho vay thấp của USD so với VND. Doanh nghiệp dự báo về khả năng căng thẳng ngoại tệ từ đầu năm và đa số các vay mượn đều tập trung vào USD. Họ vay nhiều, thậm chí vượt quá nhu cầu. Phần không cần thì doanh nghiệp lại bán ra để quay vòng và tạo ra nguồn cung giả tạo khiến có lúc giá USD tự do thấp hơn cả ngân hàng.

Nhưng, đây là các khoản vay ngắn hạn và đến lúc đáo hạn, doanh nghiệp phải mua USD trả nợ thì nguồn cung “ảo” đó đã dần cạn kiệt.

Theo số liệu của Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia, đến ngày 14/10/2010, tín dụng bằng USD đã tăng tới 52% so với đầu năm, trong khi tín dụng bằng VND chỉ tăng 14,6%. Tổng tín dụng đến 14/10/2010 tăng 21,3%.

Ngoài ra, trên thị trường đang có sự mất cân đối về cung cầu ngoại tệ cục bộ, đặc thù Việt Nam mà nguyên nhân là do “méo mó” trong những chính sách tiền tệ, lãi suất dẫn đến hành xử khác của người dân với VND.  Cộng vào đó, sức ép giảm lãi suất tiền đồng càng làm giảm uy tín VND.

Việc căng thẳng cục bộ như vậy càng thúc đẩy doanh nghiệp, người dân tích trữ ngoại tệ. Trong 15 ngày đầu tháng 10 so với cuối tháng 9, tiền gửi tiết kiệm VND của người dân đã giảm 45 ngàn tỷ đồng.

“Dân không gửi tiền thì họ chi tiêu việc khác. Nhiều ngân hàng cũng cho tôi biết người gửi tiền đang rút tiền để mua USD và vàng”, ông Thúy cho biết. Giá vàng quốc tế lên mạnh, cộng với tỷ giá cũng biến động tăng. Người dân mua vàng thì phải gom USD qua thị trường tự do, do đó giá vàng tăng và USD cũng tăng.

Một tín hiệu khác: tiền gửi ngoại tệ tăng lên rất mạnh! Cuối tháng 9, số dư tiền gửi ngoại tệ thấp hơn số dư cho vay ngoại tệ khoảng 40 ngàn tỷ đồng. Chỉ trong 15 ngày đầu tháng 10, mức chênh lệch này chỉ còn là 20 ngàn tỷ đồng. Như vậy chỉ trong nửa tháng, tiền gửi ngoại tệ đã tăng thêm được 20 ngàn tỷ VND (quy đổi). Rõ ràng người dân đã rút tiền gửi bằng VND, mua ngoại tệ hoặc vàng, rồi gửi ngược lại ngân hàng.

“Như vậy cầu với ngoại tệ tăng và đương nhiên ngoại tệ tăng giá. Cộng vào đó là cách điều hành khiến người dân mất tin tưởng vào khả năng bình ổn tỷ giá”, ông Thúy nhận xét.

Vì sao không điều chỉnh tỷ giá?

Trong những lần hạ nhiệt thị trường ngoại tệ trước đây, biện pháp được áp dụng là tăng tỷ giá trung tâm hoặc/và điều chỉnh biên độ. Tuy nhiên, đại diện Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia cho biết Chính phủ nhận định trong thời điểm này điều chỉnh tỷ giá không có lợi, thậm chí có thể gây nên tác động dây truyền khó kiểm soát.

“Ngân hàng Phát triển châu Á - ADB cũng cho rằng Việt Nam không cần phải điều chỉnh tỷ giá, đồng thời thực tế VND cũng không yếu đến mức như vậy khi xu hướng mất giá của USD trên thế giới là rõ ràng”, ông Thúy nói.

Việc điều chỉnh tỷ giá thường được cho là nhằm khuyến khích xuất khẩu, hạn chế nhập siêu. Tuy nhiên, theo Chính phủ, nếu để khuyến khích xuất khẩu thì đây cũng ko phải là công cụ mạnh và xuất khẩu cũng đã vượt kế hoạch, nhập siêu cũng giảm. Trong  khi đó chỉ số giá tiêu dùng (CPI) như hiện nay là tín hiệu báo động so với khả năng kiểm soát lạm phát theo kế hoạch.

“Lạm phát có khả năng vượt trên 8% vì lũy kế từ đầu năm đã là 7,58%. Khi điều chỉnh tỷ giá có thể đẩy CPI tăng trên 1 con số, thất bại trong một mục tiêu quan trọng. Lòng tin của người dân vào khả năng ổn định vĩ mô cũng sụt giảm và đó mới là vòng xoáy nguy hiểm. Do đó thường trực Chính phủ kết luận không đặt vấn đề điều chỉnh tỷ giá”, ông Thúy cho biết.

Các giải pháp thực hiện ngay

Theo chỉ đạo của Thường trực Chính phủ, những giải pháp phải thực hiện ngay là mạnh tay can thiệp để bình ổn bằng phương tiện vật chất. Cụ thể, nếu thị trường căng thẳng, ngoại tệ khan hiếm thì Ngân hàng Nhà nước phải can thiệp bán ngoại tệ ra. Số liệu từ Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia cho biết trong tháng 9, Ngân hàng Nhà nước đã mua tăng dự trữ được hơn 300 triệu USD, tháng 10 đã bán can thiệp 200 triệu USD, nhưng vẫn được đánh giá là chưa đủ mạnh để chặn đứng tâm lý khan hiếm ngoại tệ.

Vì vậy, Chính phủ chủ trương mạnh dạn can thiệp hơn để giữ ổn định, đáp ứng đủ nhu cầu ngoại tệ cho các hoạt động kinh tế cần thiết như xăng dầu, phân bón, vật tư thiết bị sản xuất kinh doanh, không ưu tiên nhập khẩu hàng hóa xa xỉ, tiêu dùng. Khi có nhu cầu thực sự đó, phải đáp ứng ngay, không gây khó khăn, xem xét lâu để tạo tâm lý thiếu ngoại tệ.

Theo ông Thúy, dự trữ ngoại hối tuy đã giảm mạnh so với mức cao 23 tỷ USD trước đây nhưng phần còn lại trong tay Ngân hàng nhà nước cũng không phải là quá nhỏ bé, ít nhất vẫn cao hơn nhiều so với trước 2008: “Lượng dự trữ hiện nay không phải là quá “hẻo” để ổn định thị trường. Ngân hàng trung ương còn đủ để can thiệp vào những cơn sốt như hiện nay”.

Một giải pháp nữa là nâng cao tính thị trường cho lãi suất VND và USD. Chính phủ từng yêu cầu giảm lãi suất huy động và cho vay VND xuống để hỗ trợ sản xuất. Tuy nhiên đến nay tăng trưởng đã vượt mục tiêu trong khi CPI lại có nguy cơ tăng cao. Nếu lãi suất với VND càng thấp thì USD càng có giá. Vì vậy Chính phủ không đặt vấn đề yêu cầu giảm lãi suất nữa, để các ngân hàng thương mại huy động và cho vay theo thị trường.

“Chính phủ chủ trương làm cho lãi suất VND hợp lý theo thị trường hơn, chấp nhận lãi suất có thể tăng. Một số nước châu Á như Ấn Độ, Australia có đồng tiền tăng giá so với USD nhưng các ngân hàng trung ương đều tăng lãi suất lên vì sợ lạm phát. Ngân hàng Nhà nước sẽ sử dụng công cụ nghiệp vụ thị trường mở, các công cụ khác và lãi suất thị trường mở để điều chỉnh lãi suất VND”, ông Thúy nói.

Đánh giá về tác động phụ của việc lãi suất VND có thể tăng, vị Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính Quốc gia cho rằng, lãi suất nếu có tăng cũng không phải đột biến quá cao vì phải phù hợp với nhu cầu thị trường. Ảnh hưởng tới tăng trưởng, tiêu dùng là không nhiều.

“Theo ước tính của tôi, lãi suất huy động có tăng lên cũng chỉ khoảng 12-13% mà không có các khoản phụ phí. Mức cho vay khoảng 15-17% là mức thị trường chấp nhận được. Thực tế hiện tại cũng không xa lắm với con số này, nên lãi suất có nhích lên cũng không nhiều”, ông nói.

Với USD, ông Lê Đức Thúy cho biết trong bối cảnh hiện nay, sẽ không thực hiện các giải pháp có thể làm tăng lãi suất, như tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ. “Có đề xuất tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc bằng ngoại tệ, vì sợ cho vay ngoại tệ tăng cao nên ngân hàng phải tăng lãi suất huy động USD. Khi tăng dự trữ bắt buộc thì sẽ tăng lãi suất cho vay, từ đó làm giảm vay ngoại tệ. Nhưng trong bối cảnh hiện nay, việc làm cho lãi suất USD tăng lên thì càng làm USD có giá, từ đó càng khó kiểm soát tỷ giá”.
  Bình luận (2)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 2/2 bình luận.
  • Bác Hiếu giỏi quá, đọc bài bác em mở mang tầm nhìn về các công cụ gì gì đó. Em mù tịt, nhưng riêng khoản đóng thuế thì em cũng có vài ý kiến. Cũng vì là có nhắc tới em (người đóng thuế) trong đó.

    Thuế VN mình cũng tốn không ít giấy mực, bác so sánh thuế mình với thuế nước bạn nhưng bác cũng phải nhìn đến thu nhập bình quân đầu người của mình đến đâu chứ, so sánh thu nhập người ta với mình một trời một vực thế mà đòi đóng thuế ngang với người ta thì bác giết em đi cho rồi, vợ con em ai nuôi ạ?

    Với lại cái gì cũng phải có tương xứng, đơn cử việc em ra đường ngày nào cũng phi xe lên lề đường, ngập lụt thì sợ rơi xuống hố chẳng ai nuôi vợ con em, nghĩ mà cứ tức anh ách cái tiền đóng thuế của mình.

    Em thấy cái chính là sử dụng tiền đóng thuế của dân có hiệu quả hay không ạ. Bác bảo: “Dân ta cần có trách nhiệm với đất nước bằng cách đóng thuế, chứ không nên luôn phàn nàn vì sao chúng ta luôn bội chi.” Là có ý gì ạ!

    Vài điều với bác, em phải đi cày để có tiền nuôi vợ con và đóng thuế đây.

    11:44 (GMT+7) - Chủ Nhật, 7/11/2010 Trả lời Thích
  • Nhiều chính sách của NHNN ban hành hay và đúng thời điểm, nhưng hiệu quả chưa cao. Tôi cho rằng nhiều chính sách của NHNN còn bị tắc ở trên đường đi, mà cụ thể ở hệ thống ngân hàng. Với mỗi chính sách chúng ta nên đánh giá tính hiệu quả trên đường đi của nó.

    Nếu như các ngân hàng đều báo cáo lên NHNN một cách lấy lệ, hay chậm báo cáo, hay sử dụng off-balance sheet để dấu trạng thái ngoại tệ của mình, thì hiệu quả của chính sách tỷ giá sẽ không cao. Vụ Hy Lạp và Goldman Sachs sử dụng swap để che dấu cả thế giới đấy thôi.

    NHNN nên chăng có một hệ thống, modelling theo thời gian thực hơn để chính sách của mình đạt hiệu quả tối ưu. Những công cụ này đương nhiên phải dựa trên những bài học và công cụ của nước ngoài, nhưng nhất định phải Việt Nam hóa chúng.

    Đánh giá của ADB về sức khỏe của Việt Nam Đồng là đúng. Nhưng chúng ta quên đi tâm lý thị trường là một điều tai hại. Mỗi thời điểm VND break out, ví dụ 10.000, 15.000, 20.000, độ văng rất lớn. Câu hỏi là: sức khỏe VND tốt, vậy liệu nó đã đi xuống dưới 10.000, 15.000 sau khi nó phá chưa?

    Cũng phải nhấn mạnh rằng, nhập khẩu trực tiếp hay gián tiếp cũng tạo ra khá nhiều trong GDP. Với những cú shock thế này, nhập khẩu hay xuất khẩu đều không tránh khỏi những cú shock. Dù bất kỳ một nên kinh tế nào đều không thể đáp ứng ngay được những đơn đặt hàng xuất khẩu, hay hủy được những hợp đồng nhập khẩu chỉ vì tỷ giá thay đổi quá nhanh. Lần mất giá này của VND sẽ có ảnh hưởng lớn đến CPI những tháng cuối năm.

    NHNN nên làm chủ thị trường tự do. Thay vì cấm đoán, NHNN nên yêu cầu các cửa hàng, công ty tham gia vào buôn bán vàng, ngoại tệ phải nộp báo cáo giao dịch trong vòng 1-2 tuần kể từ ngày giao dịch. Điện toán hóa hệ thống báo cáo. Chúng ta phải phạt nặng nếu họ trễ nải hoặc báo cáo sai. Tất cả các nước phát triển đều thấy có một cơ quan trực thuộc chính phủ làm công tác này.

    Mục đích thứ nhất là chống rửa tiền. Mục đích thứ hai là chống chốn thuế. Mục đích thứ ba là sử dụng vào thống kê nhằm đưa ra những quyết sách hợp lý cho thị trường tự do.

    Một vấn đề lớn mà tôi thấy có ảnh hưởng tới vấn đề tỷ giá. Như chúng ta đã biết trong thời gian gần đây, Trung Quốc ảnh hưởng tới tỷ giá Nhân Dân Tệ bằng cách mua trái phiếu chính phủ Mỹ, nhưng bên cạnh đó họ còn mua tiền Mỹ. Chúng ta nên quan tâm hơn đến hoạt động ngoại tệ ở biên giới. Ngoài việc nhập hàng lậu, dân ta phải trả họ bằng ngoại tệ, mà họ còn mua ngoại tệ ở khu vực cửa khẩu.

    Về vấn đề thâm hụt ngân sách. Quan điểm của tôi là nhà nước Việt Nam đã hoạt động khá tốt bên cạnh một số hạn chế. Tất cả chúng ta đều thấy rằng, ở các nước phát triển, thuế thu nhập cá nhân chiếm một tỷ lệ lớn trong nguồn thu của chính phủ. Nhưng ở Việt Nam, phần này là rất nhỏ so với thực tế. Tôi cho rằng chính phủ cần tập trung hơn vào vấn đề này mà quan trọng nhất là phải đưa vào giáo dục người dân. Dân ta cần có trách nhiệm với đất nước bằng cách đóng thuế, chứ không nên luôn phàn nàn vì sao chúng ta luôn bội chi.

    19:52 (GMT+7) - Thứ Năm, 4/11/2010 Trả lời Thích
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Gõ Telex Gõ VNI
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?