VnEconomy > Thời sự 15:37 (GMT+7) - Thứ Hai, 14/3/2011

Đổi mới mô hình tăng trưởng của Việt Nam: Vẫn mơ hồ?

Tại một hội thảo về kinh tế Việt Nam mới đây, Viện trưởng Viện Kinh tế Trần Đình Thiên đã kể lại hai mẩu chuyện nhỏ...

Đổi mới mô hình tăng trưởng của Việt Nam: Vẫn mơ hồ?

Chính sách muốn đi vào cuộc sống phải được thể hiện bằng luật.

Tại một hội thảo về kinh tế Việt Nam mới đây, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam Trần Đình Thiên đã kể lại hai mẩu chuyện nhỏ.

Chuyện thứ nhất. Trong một cuộc gặp với một vị lãnh đạo cấp cao, một chuyên gia kinh tế đã phát biểu gay gắt rằng những đánh giá về thành tích kiểu như nền kinh tế cơ bản là ổn định, tăng trưởng cơ bản là bền vững… sẽ gây ra ảo tưởng rằng các chính sách mà chúng ta đang làm là rất tốt. Ý của chuyên gia đó là những nhận định kiểu như thế cần điều chỉnh lại tại các văn kiện chính thức, ông Thiên nói.

Câu chuyện thứ hai liên quan đến cuộc tranh luận của hai nhóm tại một trung tâm chiến lược về thay đổi mô hình tăng trưởng. Một nhóm cho là tái cơ cấu kinh tế phải đặt lên đầu, nhóm khác cho rằng đổi mới mô hình tăng trưởng phải là vấn đề bao trùm.

“Hôm sau tôi nói riêng với từng ông một, là các anh cãi nhau thế thì được cái gì. Đổi mới mô hình tăng trưởng là định hướng để làm, còn tái cấu trúc là thực hiện cái đổi mới mô hình đó”, vị viện trưởng này kể lại.

Không trực tiếp bình luận, nhưng trong suốt một ngày rưỡi diễn ra hội thảo "Kinh tế Việt Nam: Những vấn đề đặt ra trong trung và dài hạn" do Ủy ban Kinh tế và Viện Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp tổ chức cuối tuần qua tại Cần Thơ, hàm ý của hai câu chuyện nói trên cũng là nội dung được tranh luận sôi nổi.

Bởi như yêu cầu được Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Hà Văn Hiền nhấn mạnh: vấn đề cấp thiết đặt ra hiện nay là phải đánh giá đúng và nhận diện được đầy đủ những vấn đề cốt lõi mà nền kinh tế đang phải đối mặt. Từ đó đưa ra được giải pháp đồng bộ, hiệu quả và khả thi để ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng bền vững trong trung và dài hạn.

Có 50 m2 nhà là thành… triệu phú USD

Mất cân đối vĩ mô đã và đang làm suy giảm lòng tin của cả nhà đầu tư và người tiêu dùng, đang gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và ổn định xã hội, là nhận định của Phó chủ tịch Viện Khoa học xã hội Việt Nam Nguyễn Xuân Thắng.

Từ các góc nhìn cụ thể hơn, nhiều chuyên gia cũng đã đưa ra những phát hiện riêng đi kèm với sự quan ngại sâu sắc.

Theo TS. Trần Du Lịch, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, bong bóng của thị trường chứng khoán và thị trường bất động sản từ cuối năm 2006 đến cuối năm 2007 đã tạo đột biến thị trường tín dụng và hình thành lượng tài sản ảo so với nền kinh tế thực, mà lạm phát trong hai năm 2007-2008 đã san bằng khoảng chênh lệch đó bằng một mặt bằng giá mới.

Theo ông Lịch, không có nơi nào như Việt Nam, GDP bình quân đầu người chỉ khoảng 1.000 USD, nhưng chỉ trong vòng mấy năm thôi, nếu ai ở Hà Nội và Tp.HCM có căn nhà 50 m2 mặt tiền hay 100 m2 trong hẻm đều trở thành triệu phú USD hết.

Đề nghị Viện Khoa học xã hội tổ chức nghiên cứu vấn đề này và cho rằng kết quả nghiên cứu sẽ khiến mọi người "giật mình”, ông Lịch phân tích, tài sản ảo này được cân đối bằng khối lượng tiền tệ khủng khiếp và bất cứ lúc nào nó cũng luân chuyển. "Cơn lũ này nó chuyển qua chuyển lại làm xáo động tất cả, không ngăn chặn cái này thì không thể ổn định được".

Trong một phân tích khác, Viện trưởng Trần Đình Thiên thẳng thắn: trong năm 2010, thông điệp được Chính phủ phát đi từ đầu năm là quyết tâm ổn định vĩ mô, kiềm chế lạm phát. Thứ hai là tái cấu trúc nền kinh tế và mục tiêu thứ ba mới là tăng trưởng.

"Cuối năm, hai mục tiêu ưu tiên hàng đầu chưa đạt được, trong khi tái cơ cấu hầu như vẫn chưa có động tĩnh gì”, ông Thiên nói.

Bắt buộc phải tái cấu trúc

Khẳng định thêm sự cần thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc nền kinh tế đã được nhiều ý kiến thống nhất,  TS. Nguyễn Đức Kiên, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đưa thêm luận cứ.

Từ 2006 - 2010, vốn FDI giải ngân 45 tỷ USD, ODA là 13,8 tỷ USD. Như vậy, gần 60 tỷ USD giải ngân không từ nguồn vốn ngân sách (ODA còn có thể gọi là từ nguồn vốn ngân sách nhưng chủ yếu vào hạ tầng giáo dục - ông Kiên giải thích rõ hơn), chưa kể khoản đầu tư từ ngân sách, chỉ làm tăng được 0,1% tỷ trọng công nghiệp trong GDP.

Nhìn từ cơ cấu đầu tư và cơ cấu của nền kinh tế, ông Kiên cho rằng đã đến lúc bắt buộc phải tái cấu trúc.

Cho rằng không cần bàn cãi về sự cần thiết, thậm chí là cấp thiết phải đổi mới mô hình tăng trưởng, song Viện trưởng Thiên tỏ ra hết sức sốt ruột khi dự thảo kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội 2011 - 2015 "chưa có câu chuyện đổi mới mô hình tăng trưởng”.

Sau tiếng nhắc nho nhỏ rằng "có đề cập" của chủ tọa, ông Thiên phản biện ngay: tinh thần xuyên suốt của những cân đối vĩ mô cho việc này là không có, dù anh viết 100 từ đổi mới nhưng cách làm, các cân đối như vậy thì vẫn không phải là đổi mới.

"Mô hình tăng trưởng tại dự thảo kế hoạch 5 năm tới vẫn kiểu cũ, dựa vào khai thác tài nguyên là chủ yếu, trong khi chỉ 2-3 năm nữa là hết mỏ. Ý kiến chủ quan của tôi là chưa thấy nhiệm vụ tái cấu trúc ở đây", ông Thiên quả quyết.

Bên cạnh ý kiến khá quyết liệt của Viện trưởng Thiên, nhiều ý kiến khác đều gặp nhau ở nhận định cần phải đổi mới mô hình tăng trưởng và tái cấu trúc nền kinh tế để chuẩn bị cho Việt Nam bước vào một giai đoạn mới, giai đoạn phát triển nhanh, bền vững và tham gia có hiệu quả vào mạng sản xuất khu vực và chuỗi gía trị toàn cầu

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Đặng Văn Thanh lại băn khoăn, nói nhiều về mô hình tăng trưởng thì không biết đã chuẩn chưa? Cái quan tâm là phải tính tới mô hình phát triển của Việt Nam, bởi có rất nhiều cái tăng trưởng nhưng không phát triển, vì, "tăng trưởng do vốn và lao động thì phát triển gì đâu".

"Quả bóng" về chân Quốc hội

Cũng theo ông Thanh, chủ trương tái cơ cấu nền kinh tế đã thấy rồi, nhưng cái khó nhất là giải pháp cụ thể.

"Quả bóng" này sẽ phải quay về chân Quốc hội, vì suy cho cùng tái cơ cấu là chọn lựa cho được một cơ cấu kinh tế Việt Nam hợp lý, nhưng để đạt được cơ cấu đó phải do phân bổ nguồn lực, và đây thuộc thẩm quyền quyết định của Quốc hội.

"Nếu cứ phân bổ vốn như hiện nay thì không thể hiệu quả, không thể tái cơ cấu được, Quốc hội phải mạnh mẽ hơn trong phân bổ nguồn lực cho ngành lĩnh vực, vùng miền cần được ưu tiên phát triển", ông Thanh nêu ý kiến.

Còn theo ông Thiên thì một việc mà Quốc hội nên làm, rất đáng làm, là cần làm rõ những tổn thất do chống lạm phát và chi phí cho điều hành là bao nhiêu, vì những cái này rất tốn kém.

Gọi những giải pháp trung, dài hạn là nước cờ thứ hai sau những giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô mà Chính phủ đang triển khai thực hiện, TS. Trần Du Lịch cho rằng cần bắt đầu từ việc thay đổi tư duy. Bởi tư duy nặng nề nhất trong quản lý kinh tế, theo ông, là việc "dạy người ta nên sản xuất cái này, cái kia, trồng con này, nuôi con kia".

"Anh phải quên chuyện đó đi, nhà nước muốn gì thì dùng hệ thống chính sách tác động vào thị trường, thị trường sẽ hướng dẫn doanh nghiệp, làm cái gì lợi nhuận cao thì người ta làm, chứ không làm theo nhà nước”, ông Lịch phát biểu.

Cũng theo ông Lịch, trong kinh tế thị trường, mọi nhà nước đều có bốn nhóm công cụ về chính sách: chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa, chính sách chi tiêu và chính sách kinh tế đối ngoại. Nhưng chính sách muốn đi vào cuộc sống phải được thể hiện bằng luật.

Ví dụ được "ông nghị” này nêu ra là để khắc phục hậu quả khủng hoảng của Hàn Quốc năm 1997 -1998, chỉ trong một năm, vị tổng thống nước này đã trình Quốc hội sửa 1.000 đạo luật (dĩ nhiên mỗi luật chỉ sửa 1-2 điều), và đã cứu được toàn bộ nền kinh tế.

Vậy Quốc hội Việt Nam phải sửa bao nhiêu luật? Đặt câu hỏi này, ông Lịch đề nghị Ủy ban Kinh tế qua tập hợp ý kiến của các chuyên gia kinh tế sẽ tính toán cụ thể, qua đó chủ động kiến nghị Quốc hội khóa 13 có sự ưu tiên để tạo hệ thống chính sách đồng bộ. Nếu không đổi mới mô hình tăng trưởng và tái cơ cấu cứ "nói mà không làm được".

Tư tưởng chuyển đổi mô hình tăng trưởng và tái cơ cấu nền kinh tế phải được triển khai ngay từ năm đầu tiên của kế hoạch 5 năm, chứ không thể chờ thêm nữa, TS. Lịch đồng quan điểm với nhiều chuyên gia tại hội thảo.
  Bình luận (6)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 6/6 bình luận.
  • Đọc các bài trên, tôi rất tâm đắc, tuy nhiên hướng ra thì chưa thấy đâu.

    Theo tôi, tìm kiếm mô hình tăng trưởng kinh tế phù hợp là mục tiêu, còn tái cấu trúc hay cơ cấu lại nền kinh tế là hệ thống những giải pháp để đạt được mục tiêu đó.

    Đây là vấn đề rộng lớn, phức tạp cần phải đánh giá đúng thực trạng nền kinh tế; học hỏi, vận dụng linh hoạt lý luận và thực tiễn các mô hình tăng trưởng trên thế giới và có lộ trình, bước đị cho thích hợp trong từng giai đoạn: 2011 - 2016, 2017 - 2020 chẳng hạn.

    10:53 (GMT+7) - Thứ Hai, 29/8/2011 Trả lời Thích
  • Có vẻ như Viện trưởng Thiên là người duy nhất có cái nhìn bao quát.

    Người ta tranh cãi nhau về mô hình và cơ cấu. Tuy nhiên, họ lại không có nền tảng lý luận để tranh cãi. Họ đã bỏ quên thuyết duy vật lịch sử của Karl Marx.

    Trong lịch sử không có mô hình hay cơ cấu nào được định ra trước cả mà hoàn toàn do tự nhiên. Tùy theo sự thay đổi của hoàn cảnh lịch sử mà mô hình và cơ cấu mới thay đổi theo cho phù hợp.

    Chính vì thế, cũng là những quốc gia có chế độ TBCN nhưng không có nước phương Tây nào giống nước nào.

    Ví dụ, ta nói 70% dân số VN làm nông nghiệp, chỉ 30% làm công nghiệp và dịch vụ. Nguyên nhân vì sao có cơ cấu này thì không ai chịu phân tích cứ tranh cãi đâu đâu vào cái chưa có.

    Muốn thay đổi cơ cấu thì phải thay đổi nguyên nhân tạo ra nó. Như vậy là phải vận dụng phép biện chứng. Nói thật với các bác chớ những quốc gia "tư bản" ấy họ có hẳn 1 học viện chuyên nghiên cứu và vận dụng học thuyết Karl Marx ở mỗi nước. Việc nghiên cứu và vận dụng ấy là hoàn toàn khoa học không bị tư tưởng chính trị chi phối.

    Vì sao 70% dân số làm nông nghiệp? Vì họ không biết làm gì khác trên mảnh đất của họ. Họ có thể làm được gì khác? Úi giời, cả tỷ thứ. VN mình làm được thức ăn gia súc không? Làm được phân bón thuốc trừ sâu không? Làm được máy móc nông nghiệp không? Có thể chế biến nông sản thành sản phẩm tiêu dùng ngay được không?

    Muốn làm được cần phải có điều kiện gì? Nhân lực, vốn, cơ chế...? Làm thế nào để tạo ra những điều kiện đó? Cứ phát triển dần ra và đi sâu vào từng vấn đề cụ thể, cuối cùng ta sẽ có hẳn...1 nền công nghiệp chế biến các sản phẩm nông nghiệp với 100% GTGT thừa sức "làm vốn" để phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ khác.

    Mô hình là từ đó mà cơ cấu cũng từ đó.

    Chỉ có những kẻ cực đoan kém kiến thức mới cho rằng học thuyết Karl Marx là lỗi thời. Không có nền tảng lý luận thì không thể phân tích bất cứ vấn đề nào 1 cách khoa học và hệ thống được.

    Dĩ nhiên khi đi sâu vào chuyên ngành như tài chính, kế toán, thống kê, quản trị, công nghệ, văn hóa nghệ thuật... thì phải vận dụng những nền tảng lý luận chuyên sâu hơn của từng ngành một không phải của Karl Marx thì cũng là của ai đó mà hầu hết các nước đang vận dụng.

    Khi đặt vấn đề ở dạng tổng quát thì học thuyết Karl Marx có thể vận dụng ở bất cứ lĩnh vực nào. Có tổng quát thì mới đi vào cái chuyên sâu chớ chả ai làm ngược lại để rồi cái này mâu thuẫn với cái kia và triệt tiêu lẫn nhau.

    17:53 (GMT+7) - Thứ Sáu, 18/3/2011 Trả lời Thích
  • Đọc bài viết thì nghe qua có vẻ hay nhưng cái cuối cùng là làm như thế nào và ai làm thì vẫn còn bỏ ngỏ.

    Ở nước ta bây giờ đã có một bộ óc nào xứng tầm là "kiến trúc sư về kinh tế" để có thể đưa VN qua khỏi cơn "cảm cúm" về kinh tế này? Có thể là vẫn có người có khả năng làm được nhưng chưa được đặt đúng nơi, đúng chỗ và chưa được trao quyền trượng vào tay.

    Cuộc tái cấu trúc kinh tế xem ra còn lắm chông gai.

    09:22 (GMT+7) - Thứ Năm, 17/3/2011 Trả lời Thích
  • Qua bài viết, tôi thấy các ý kiến đưa ra rất sâu sắc, đúng tình hình thực tế hiện nay. Nhưng chưa có sự thống nhất giữa các ý kiến để đi đến một phuơng án giải quyết cụ thể để đưa nền kinh tế nước ta phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

    07:20 (GMT+7) - Thứ Năm, 17/3/2011 Trả lời Thích
  • Tuyệt quá! Lâu lắm rồi mới đọc được một tổng hợp với những ý kiến sâu sắc như thế. Rất mong các chuyên gia tích cực hơn nữa để VN ta phát triển bền vững.

    16:08 (GMT+7) - Thứ Tư, 16/3/2011 Trả lời Thích
  • Các bác chuyên gia đã thảo luận đúng hướng.

    Cái gốc của vấn đề là cơ cấu của Quốc hội và hoạt động của Quốc hội. Có sửa được cái gốc này thì mới có biện pháp cụ thể được.

    Cơ cấu phải là 100% chuyên trách và hoạt động phải là toàn thời gian, chớ như hiện nay chỉ có 15% chuyên trách còn thời gian thì chỉ 1 năm vài lần họp. Cái nào lâu dài thì phải nghiên cứu liên tục, cái nào linh hoạt thì điều chỉnh ngay.

    Chỉ có 15% chuyên trách thì nghiên cứu thế nào được, ai xây dựng ai phản biện chả rõ ràng gì cả. 1 năm vài lần họp thì những gì phát sinh xảy ra giữa 2 lần họp dồn đống lại dẫn đến chất vấn "loãng" thiếu chiều sâu.

    Ở nước người ta mà để xảy ra việc gì đó ngoài xã hội là vài ngày sau ông Bộ trưởng phụ trách lĩnh vực đó bị Quốc hội đem ra "mổ xẻ" rồi. Còn ở VN thì phải đợi đến đúng kỳ họp khiến nhiều sự việc rơi vào hiện tượng "cứt trâu để lâu hóa bùn", sự việc lạnh ngắt chả ai quan tâm nữa lại đem ra chất vấn thì không "hot" mà không chất vấn thì "chìm xuồng".

    Tái cơ cấu hay tái cấu trúc gì gì đó hết thảy đều phải thông qua Quốc hội mà Quốc hội vẫn "vũ như cẩn" thì không thể "tái" bất cứ thứ gì được hoặc có "tái" cũng chỉ là hình thức.

    19:19 (GMT+7) - Thứ Hai, 14/3/2011 Trả lời Thích
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Gõ Telex Gõ VNI
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?