Thu hút FDI “đuối” đăng ký vốn

Phan Bảo Lâm

21:03 (GMT+7) - Thứ Ba, 27/9/2011

Vấn đề thu hút vốn đầu tư nước ngoài, tôi đề nghị Nhà nước nên từ bỏ ngay các số liệu về vốn đăng ký cũng như vốn giải ngân.

Các số liệu này chỉ liên quan đến giá trị tiền tệ (ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị của VND) chớ chả liên quan gì đến tiến bộ của nền kinh tế nói chung.

Không thể cứ thu hút đầu tư nước ngoài mãi được, năm sau lại đòi phải cao hơn năm trước mới khổ chớ. Nên bắt đầu tư duy đến việc dùng vốn trong nước để đầu tư và tái đầu tư.

Chúng ta dùng vốn trong nước để đầu tư kinh doanh, lãi thu được tích lũy dần tạo thành vốn lớn hơn để đầu tư lớn hơn. Người ta đầu tư vào VN, ngoài việc khai thác khoáng sản và nông sản thô ra, chủ yếu là khai thác thị trường VN.

Thị trường VN có tổng cầu vào khoảng 100 tỷ đô la thì không thể thu hút nhiều hơn nữa được tất yếu sẽ dẫn đến bão hòa vốn đầu tư. Chỉ khi nào tổng cầu của ta tăng vượt bậc, năm sau cao hơn năm trước thì vốn đầu tư tự khắc sẽ chảy vào chả cần phải thu hút.

Để chống lạm phát, Ngân hàng Nhà nước siết chặt tổng cầu thì đương nhiên là vốn đầu tư sẽ ít đi. Như vậy, tăng trưởng GDP và chống lạm phát phải song hành, không bỏ cái nào cả. Chống được lạm phát mà GDP thấp thì chả có ý nghĩa gì và ngược lại.

Tăng trưởng không tạo ra lạm phát, chỉ có đầu tư kém hiệu quả mới tạo ra lạm phát. Ví dụ tăng trưởng là 6% tức là 100 đồng vốn năm trước tạo ra 6 đồng lãi năm sau. Trong khi đó, đầu tư kém hiệu quả, tức là lỗ, đầu tư 100 đồng chỉ thu lại được 10 đồng, 90 đồng ném vào không khí, giá trị của 90 đồng ấy chính là lạm phát.

Điều này thể hiện rõ ràng ở chỉ số ICOR (thay vì đầu tư 3 đồng để tạo ra 4 đồng giá trị thì ta phải đầu tư 9 đồng cũng chỉ để tạo ra 4 đồng giá trị).

Lãng phí vốn bao giờ cũng đi kèm với tham nhũng, tham ô, độc quyền, lũng đoạn giá cả, nhóm lợi ích, lobby chính sách, cục bộ địa phương, đầu tư dàn trải thiếu tính lan tỏa…

Tại sao ta cứ phải thu hút vốn đầu tư nước ngoài chỉ mang lại lợi ích cho nước ngoài mà không tự đầu tư bằng vốn của mình mang lại lợi ích cho chúng ta? Chúng ta chỉ nên thu hút đầu tư nước ngoài ở lĩnh vực gì mà ta chưa tự làm được nhằm học hỏi họ chớ không phải cái gì cũng thu hút.

Đây là kiểu thu hút dạng bậc thang, khi ta nắm được bậc thấp nhất thì yêu cầu đầu tư sẽ chỉ ở bậc cao hơn liền kề, cứ như thế mà đi lên. Ở lĩnh vực cần thu hút đầu tư ta cần chú ý xem cái nào ta tự làm được thì không thu hút, cái nào ta chưa làm được thì thu hút từ gốc đến ngọn, tránh thu hút theo kiểu “chuỗi sản xuất toàn cầu”.

Họ làm ra sản phẩm cuối cùng ở VN còn nguyên liệu các thứ phải nhập từ nước khác thì thu hút đầu tư như thế coi như thất bại. Họ phải làm ra sản phẩm cuối cùng ở VN với nguyên nhiên vật liệu kể cả máy móc thiết bị do họ làm ra, sản xuất, chế tạo ở VN 100% thì thu hút đầu tư như thế mới gọi là thành công. Như thế chúng ta mới có cái để học hỏi, chớ thu hút để gia công thì học hỏi vào đâu. Thu hút như thế không bằng chúng ta bỏ tiền cho chuyên gia của mình sang nước họ học hỏi rồi về tự làm lấy.

Khi chưa có nhà máy lọc dầu ta cứ phải xuất khẩu dầu thô nhập xăng dầu thành phẩm. Bây giờ đã có nhà máy lọc dầu, tình hình cũng chả có gì thay đổi. Như thế rõ ràng đầu tư xây dựng nhà máy lọc dầu là kém hiệu quả. Nhập dầu thô về lọc ra dầu thành phẩm bán ra thị trường trong nước thế nào mà giá cao hơn giá gốc của TG thì chả kém hiệu quả là gì. Giá gốc của TG cũng là giá từ các nhà máy lọc dầu ra mà thôi, chưa kể còn có sự chênh lệch do cung cầu của TG (tức là giá thị trường). Có nhà máy lọc dầu lẽ ra người dân VN được lợi nhờ không phải mua xăng dầu giá thị trường của TG thì lại phải mua với giá cao hơn.

Nói sơ sơ như thế để thấy ta đầu tư kém hiệu quả như thế nào. TQ và các nước khác thu hút vốn đầu tư rất có cân nhắc chớ không phải như VN, thu hút bằng mọi giá, lấy số vốn đăng ký làm thước đo thành tích.

Người ta thu hút thế nào mà công nghiệp phụ trợ, công nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản, chế biến nông sản của người ta phát triển ầm ầm tạo điều kiện cho họ xuất khẩu sản phẩm cuối cùng.

Còn VN thì thu hút thế nào mà nhập siêu tăng vọt, 20 năm trước xuất khẩu hàng thô thì bây giờ cũng vẫn như thế. Rõ ràng chính sách thu hút đầu tư của VN thất bại từ gốc. Tư duy sai thì hành động sai dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về mọi mặt.

Tỷ trọng xuất khẩu của TQ trên tổng GDP không bằng 1 nửa của VN mà họ có ngoại tệ để dự trữ, tiền của họ bị kìm hãm không cho tăng giá, còn VN thì ngược lại, liên tục phá giá VND một thời gian dài cuối cùng tạo ra lạm phát tăng vọt.

Chính phủ và Bộ Kế hoạch Đầu tư nên mổ xẻ đến tận gốc rễ của vấn đề để có chính sách thu hút đầu tư đúng đắn, không nên dựa vào số vốn đăng ký vì nó không nêu được bản chất của sự việc.