Bộ Xây dựng đề xuất hai mô hình tiết kiệm nhà ở

HUYỀN NGÂN

20/02/2012 09:56 (GMT+7)

picture Bộ Xây dựng đề xuất hình thành song song 2 mô hình tiết kiệm nhà ở tại Việt Nam
E-mail Bản để in Cỡ chữ Chia sẻ: facebook twitter google rss
Mặc dù Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách để tạo nguồn tài chính phục vụ cho phát triển nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp, trong đó có quy định về hình thành quỹ phát triển nhà ở, song đến nay, cả nước mới chỉ có 13/63 tỉnh/thành phố thành lập quỹ phát triển nhà ở nhưng hầu hết hoạt động không hiệu quả.

Hiện cũng chưa có một hình thức ngân hàng tiết kiệm nhà ở riêng biệt nên hoạt động cho vay để phát triển nhà ở cũng được áp dụng chung giống như các đối tượng kinh doanh khác. Điều này khiến việc phát triển nhà ở rất khó khăn về vốn.

Trên cơ sở đánh giá thực trạng và nhu cầu tài chính nhà ở tại Việt Nam, kết hợp với việc nghiên cứu, phân tích các hình thức tiết kiệm nhà ở tại một số nước, Bộ Xây dựng đang xây dựng đề án quỹ tiết kiệm nhà ở, trong đó đề xuất hình thành song song 2 mô hình tiết kiệm nhà ở tại Việt Nam.

Mô hình thứ nhất là quỹ tiết kiệm nhà ở chuyên phục vụ cho người có thu nhập thấp vay mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc cho doanh nghiệp vay đầu tư xây dựng nhà ở thu nhập thấp, nhà ở công nhân và đầu tư phát triển nhà ở xã hội với tên gọi quỹ phát triển và tiết kiệm nhà ở.

Nguồn vốn cho quỹ này được huy động từ nguồn vốn hiện có của quỹ phát triển nhà ở (tối thiểu bằng 10% tiền sử dụng đất thu được từ các dự án phát triển nhà ở thương mại, dự án khu đô thị mới; ngân sách địa phương hỗ trợ hàng năm; tiền huy động từ các nguồn hợp pháp khác); nguồn đóng tiết kiệm và trả nợ của các đối tượng có nhu cầu tham gia đóng vào quỹ; nguồn vốn từ ngân sách trung ương cấp một lần ban đầu cho quỹ; 30% lợi nhuận thu được từ phát hành xổ số kiến thiết hoặc phát hành xổ số nhà ở; nguồn vốn từ việc phát hành trái phiếu nhà ở bắt buộc đối với các đối tượng tham gia một số hoạt động liên quan đến bất động sản... và vốn vay từ quỹ bảo hiểm xã hội.

Hình thức tham gia quỹ là tự nguyện, không bắt buộc, tiền đóng góp hàng tháng không tính theo tỷ lệ tiền lương mà tính theo nhu cầu của khoản vay dự kiến. Quỹ sẽ cho các đối tượng tham gia chương trình tiết kiệm nhà ở vay để mua, thuê mua nhà ở xã hội khi đã đóng tiền vào quỹ tối thiểu bằng khoảng 30% giá trị của nhà ở cần mua, thuê mua và đã tham gia đóng quỹ tối thiểu từ 5 năm trở lên. Lãi suất huy động bằng khoảng 1/2 lãi suất vay thương mại.
Người vay phải trả đều hàng tháng trong thời hạn tối thiểu là 15 năm, tính từ ngày được vay thêm để mua nhà ở xã hội. Quỹ cũng sẽ thực hiện cho vay đối với các doanh  nghiệp có dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; số tiền cho vay tối đa bằng 70% tổng vốn đầu tư xây lắp và tiền thiết bị của dự án nhà ở xã hội đó.

Với mô hình này ông Nguyễn Mạnh Hà, Cục trưởng Cục quản lý Nhà và thị trường bất động sản phân tích: hiện nay, các quỹ phát triển nhà ở của các địa phương nhìn chung còn yếu, tính chuyên nghiệp chưa cao, nhất là lại ủy quyền cho các ngân hàng cho vay lại. Vì thế cần bổ sung lại chức năng và nhiệm vụ cho các quỹ này và đổi tên thành quỹ tiết kiệm và phát triển nhà ở, như nguồn đóng góp và tiết kiệm của các đối tượng muốn tham gia vào quỹ này.

Theo mô hình thứ 2, Quỹ tiết kiệm nhà ở áp dụng cho người có thu nhập trung bình vay để mua nhà ở thương mại. Quỹ sẽ do ngân hàng thương mại hoặc ngân hàng chuyên về tiết kiệm nhà ở quản lý, vận hành theo quy định của Nhà nước.

Đối tượng tham gia đóng quỹ là người có thu nhập trung bình có nhu cầu mua nhà ở, tham gia tự nguyện, không bắt buộc. Nguồn vốn huy động cho quỹ là chỉ từ những người tham gia đóng quỹ, không được huy động từ nguồn khác. Sau khi tham gia đóng quỹ được khoảng 50% giá trị nhà ở cần mua, người tham gia đóng quỹ sẽ được vay thêm 50% giá trị của nhà ở còn lại. Chỉ có các đối tượng tham gia quỹ mới được phép vay từ quỹ.

Số tiền góp, thời gian góp và thời gian trả nợ theo thỏa thuận khi ký hợp đồng tiết kiệm. Lãi suất cho vay theo nguyên tắc thỏa thuận, ổn định và bằng lãi tiền gửi cộng thêm một khoản phí.

Bộ Xây dựng cho biết: Nhà nước cũng sẽ hỗ trợ để khuyến khích người tham gia bằng các giải pháp như: hỗ trợ bù thêm lãi suất, thưởng trực tiếp cho người tham gia tiết kiệm, ban hành khung pháp lý cho hoạt động của quỹ. Ví như sau khi hoàn thành thời gian đóng quỹ và tham gia mua nhà ở thì sẽ được Nhà nước hỗ trợ thông qua việc miễn lệ phí trước bạ.

Tại cuộc họp ban chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản mới đây, các chuyên gia đều đồng tình với việc hình thành quỹ tiết kiệm nhà ở. Ông Phùng Văn Nghệ, Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai cho rằng, nên triển khai trước đối với người nghèo, người thu nhập thấp để mua, thuê mua nhà ở xã hội (mô hình 1).
Đối với người thu nhập trung bình (mô hình 2) thì áp dụng sau bởi nếu triển khai cùng 1 lúc sẽ gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

Chủ đề liên quan:

(Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết)

  • Vvctv7

    07:56 (GMT+7) - Thứ Ba, 21/2/2012

    Đồng ý với ý kiến của bạn Bùi Huy Tuấn.

  • Bùi Huy Tuấn

    12:17 (GMT+7) - Thứ Hai, 20/2/2012

    Tôi xin đề xuất một mô hình tiết kiệm nhà ở, mô hình này sẽ hoạt động theo cơ chế thị trường và dựa vào thực lực của từng người dân. Xin giới thiệu mô hình "hợp tác xã tiết kiệm nhà ở":


    Ăn, mặc, ở, đi lại, học tập và chữa bệnh đó là nhu cầu thiết yếu của mỗi người dân. Người Việt nam rất coi trọng chỗ ở, các cụ xưa có câu: “có an cư mới lạc nghiệp”, điều đó khẳng định tầm quan trọng về chỗ ở đối với mỗi con người.

    1. Tình hình thực tế hiện nay:

    Tại các đô thị lớn ở Việt nam, nhu cầu về nhà ở là rất lớn, nhưng với thu nhập ở mức trung bình hoặc khá của người dân hiện nay thì việc có thể mua cho gia đình một căn nhà ở tại các đô thị quả thật không dễ dàng vì giá bất động sản liên tục biến động theo chiều hướng tăng cao.

    Nguồn tài chính để người dân mua nhà hiện nay phổ biến được thực hiện bằng 2 cách sau:

    Tích lũy dần thu nhập để có đủ tiền mua nhà, nhưng tốc độ tích lũy tiền để mua nhà không theo kịp bất động sản tăng giá. Khi giá căn hộ là 500 triệu đồng thị họ mới chỉ tích lũy được 200 triệu đồng; khi họ tích lũy được 500 triệu đồng thì giá căn hộ đã lên đến 1 tỷ đồng…giá trị đồng tiền họ tích lũy được đã bị thiệt hại do lạm phát, do giá nhà tăng cao. Với hình thức mua nhà này người dân sẽ rất khó mua được nhà và bị thiệt đơn thiệt kép.

    Có tiền tích lũy một phần, phần còn lại phải vay (vay người thân, bạn bè, vay ngân hàng…): Vay người thân, bạn bè thường không phải trả lãi nhưng hay được quy ra USD hoặc vàng. Thực tế thời gian qua những khoản vay này đã trở thành một gánh nặng quá lớn cho người mua nhà do giá vàng, giá USD tăng cao; vay tiền ngân hàng để mua nhà việc vay tiền này thường kèm theo điều kiện phải thế chấp ngôi nhà mua, lãi suất cho vay lên đến trên dưới 20%/năm, đồng thời phải chứng minh được nguồn thu nhập đủ đảm bảo duy trì sinh hoạt của gia đình và có tích lũy đủ để thanh toán nợ gốc và lãi cho ngân hàng theo định kỳ, điều này không phải ai cũng đáp ứng được.

    Trong cuộc sống thường có những biến động không lường trước được như: ốm đau, mất việc… sẽ ảnh hưởng đến việc trả nợ, nếu không trả được nợ thì sẽ bị ngân hàng xiết nợ ngôi nhà thế chấp (sẽ có nguy cơ mất cả số tiền tích lũy trước đã bỏ ra để thực hiện việc mua nhà). Mua nhà theo cách thức này có nhiều rủi ro cho người mua nhà và không phải ai cũng có đủ điều kiện để thực hiện. Do vậy số lượng người mua được nhà là thấp.

    Vấn đề nhà ở hiện nay tại các đô thị lớn ở Việt Nam thật sự đã trở thành một vấn đề xã hội bức xúc cần được giải quyết. Chính quyền, các tổ chức đoàn thể xã hội, các doanh nghiệp và người dân rất quan tâm giải quyết, đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm giúp người dân có nhà ở như thực hiện trương trình tiết kiệm nhà ở, cho vay mua nhà trả dần, thực hiện góp vốn cùng doanh nghiệp để xây nhà…những biện pháp nêu trên cũng đã giúp cho một bộ phận nhỏ người dân có được nhà ở nhưng so với nhu cầu chung về nhà ở tại các thành phố lớn thì còn quá ít.

    Thực tế hiện nay đa số người dân sống tại các đô thị lớn ở Việt Nam gặp khó khăn khi muốn sở hữu một căn nhà để ở, nhất là trong tình hình đồng tiền liên tục bị mất giá, giá bất động sản không ngừng biến động tăng cao thì việc có thể mua được một căn nhà đối với nhiều người chỉ là một giấc mơ khó có thể trở thành hiện thực.

    Vậy có giải pháp nào giúp cho số đông người dân ở các thành phố có thể sở hữu nhà ở sau một thời gian nhất định, giải pháp đó phải hạn chế được những ảnh hưởng bất lợi từ việc đồng tiền bị mất giá, giá bất động sản biến động tăng cao không ngừng. Đây là vấn đề được đặt ra và sẽ được giải quyết bằng giải pháp thành lập và hoạt động các hợp tác xã tiết kiệm nhà ở theo đề án này.

    2. Mục đích thành lập và hoạt động của HTX nhà ở:

    Mục đích hoạt động của hợp tác xã tiết kiệm nhà ở: nhằm giúp các thành viên tham gia hợp tác xã sau một thời gian sẽ sở hữu được một căn hộ để ở, nhằm khắc phục những bất cập của người dân hiện nay khi muốn sở hữu một căn nhà. Hợp tác xã nhà ở sẽ hoạt động không vì mục đích lợi nhuận.

    3. Hoạt động của hợp tác xã nhà ở:

    3.1 Hợp tác xã tiết kiệm nhà ở được thành lập và hoạt động theo luật hợp tác xã.

    3.2 Thành viên tham gia hợp tác xã tiết kiệm nhà ở (xã viên hợp tác xã): Là người dân có nhu cầu mua căn hộ.

    3.3 Cách thức hoạt động:

    - Thành viên tham gia sẽ nộp tiền nhiều lần cho hợp tác xã, số tiền nộp mỗi lần tùy thuộc vào số tiền mà thành viên có. Số tiền mà thành viên nộp mỗi lần sẽ được quy ngay ra số m2 sàn căn hộ chung cư tiêu chuẩn (SCHCCTC) theo giá thị trường tại thời điểm nộp.

    - Sàn căn hộ chung cư tiêu chuẩn sẽ được phân ra một số loại: căn cứ vào diện tích Căn hộ, chất lượng của căn hộ, vị trí căn hộ (vị trí trên bản đồ và vị trí tầng).(1)

    - Số tiền do các thành viên đóng cho hợp tác xã sẽ được sử dụng ngay vào việc mua căn hộ chung cư tiêu chuẩn (từng thành viên không đủ mua 1 căn hộ, nhưng nhiều thành viên góp vào thì có thể thực hiện được). Nguồn mua căn hộ: có thể là căn hộ đang sử dụng, căn hộ vừa xây xong, căn hộ đang xây dựng, tối thiểu mỗi lần mua từ 1 căn hộ trở lên.(3)

    VD: Ngày 15/02/2011 thành viên A nộp 55 triệu đồng, tại thời điểm này giá sàn căn hộ tiêu chuẩn là 25 triệu đồng/m2. Với số tiền đó quy ra (SCHCCTC) là 2,2 m2; ngày 25/9/2011 thành viên A lại nộp tiếp 330 triệu đồng, giá của (SCHCCTC) lúc này là 30 triệu đồng/m2 với số tiền đó quy ra (SCHCCTC) là 11 m2 tại thời điểm này thành viên A đã có 13,2 m2 (SCHCCTC); ngày 05/6/2012 thành viên A nộp tiếp 1120 triệu đồng giá của (SCHCCTC) lúc này là 28 triệu/m2 với số tiền đó quy ra (SCHCCTC) là 40 m2 tại thời điểm này thành viên A đã có 53,2 m2 (SCHCCTC); ngày 20/8/2013 thành viên A nộp tiếp 640 triệu đồng giá của (SCHCCTC) lúc này là 32 triệu đông/m2 với số tiền đó quy ra (SCHCCTC) là 20 m2 tại thời điểm này thành viên A đã có 73,2 m2 (SCHCCTC). Lúc này hợp tác xã nhà ở có thể bàn giao cho thành viên A một căn hộ có diện tích khoảng trên dưới 70 m2 (SCHCCTC), chênh lệch thừa thiếu sẽ được thanh toán bằng tiền theo giá (SCHCCTC) hiện tại và thành viên A có thể xin ra khỏi hợp tác xã (mục đích đã thực hiện xong) (5)(6).

    Điều lệ của từng HTX sẽ quy định chi tiết các nội dung:

    - Căn cứ vào điều lệ mẫu HTX để xây dựng.

    - Quy định chức năng và hoạt động của HTX.

    - Bộ máy quản lý và chức năng nhiệm vụ bao gồm (2):

    Ban chủ nhiệm, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm.
    Người đại diện theo pháp luật
    Ban kiểm soát.
    Kế toán.
    Hội đồng mua nhà, cho thuê nhà và bàn giao nhà.

    - Quy định mức góp tiền lần đầu và quá trình góp tiền tiếp theo của xã viên khi tham gia HTX tiết kiệm nhà ở.

    - Quy định cách tính ra SCHCCTC tại thời điểm góp tiền của xã viên.

    - Quy định quan hệ giữa xã viên và HTX.

    - Quy định quan hệ giữa xã viên với xã viên trong HTX.

    - Quy định các loại SCHCCTC.

    - Các quy định khác.

    4. Tài chính của HTX tiết kiệm nhà ở:

    - HTX chỉ được phép dùng tiền đóng góp của xã viên để mua căn hộ.

    - Tiền đóng góp của các Xã viên tại một thời điểm nếu chưa đủ để mua được một căn hộ tiêu chuẩn sẽ được gửi vào ngân hàng có kỳ hạn phù hợp, nhằm tạo thu nhập tối đa cho đồng vốn góp. Khi vốn góp đủ để mua từ 1 căn hộ tiêu chuẩn trở lên phải thực hiện mua ngay căn hộ nhằm hạn chế tối đa rủi ro do trượt giá.

    - Những căn hộ đã mua nhưng chưa phải bàn giao cho thành viên sẽ dùng để cho thuê theo giá thị trường (có ưu tiên cho thành viên thuê nhưng vẫn theo giá thị trường).

    - Số tiền cho thuê thu được là nguồn thu nhập chính được dùng để trang trải các chi phí cho hợp tác xã hoạt động. Hàng năm được quyết toán sau khi trừ đi các chi phí thì số tiền còn lại sẽ ưu tiên dùng để mua căn hộ tiêu chuẩn. số sàn m2 căn hộ mua thêm được này sẽ được tính chia cho các thành viên theo nguyên tắc như chia cổ tức (căn cứ vào số lượng (SCHCCTC) hiện có và thời gian nắm giữ của từng người.

    - Các chi phí cho hoạt động của HTX sẽ tiết kiệm tối đa có thể (2).

    - HTX tiết kiệm nhà ở sẽ tự cân đối được tài chính, việc chi tiêu của HTX (loại trừ tiền mua căn hộ) chỉ được phép giới hạn trong thu nhập từ cho thuê nhà. Như vậy HTX sẽ không bị lỗ, đảm bảo sự tồn tại và hoạt động của HTX có tính bền vững cao.

    5. Đề xuất xin miễn thuế:

    5.1 Miễn thuế VAT cho HTX khi chuyển nhượng nhà ở từ HTX sang cho xã viên: Khi xã viên góp đủ số diện tích sàn theo nhu cầu của mình sẽ được HTX chuyển giao căn hộ cho xã viên. Đề nghị nhà nước thực hiện miễn thuế khi chuyển dịch sở hữu căn hộ từ HTX sang cho xã viên vì những lý do sau:

    - Đây không phải là hoạt động kinh doanh để kiếm lợi nhuận, việc tham gia HTX của xã viên nhằm mục đích là sau một thời gian góp vốn để có nhà ở.

    - Nên coi việc chuyển nhượng căn hộ từ HTX sang cho xã viên là việc chuyển dịch trong nội bộ HTX.

    - Làm giảm chi phí cho xã viên khi nhận nhà từ HTX, nếu thu thuế VAT của HTX thì tất yếu khoản thuế này sẽ được tính vào chi phí của xã viên khi nhận nhà.

    5.2 Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với HTX:

    - Hoạt động của HTX không vì mục tiêu lợi nhuận.

    - Nếu HTX có thu nhập lớn hơn chi phí thì số tiền chênh lệch này sẽ được bổ sung vào vốn để mua thêm SCHCCTC và được tính cho xã viên, tạo điều kiện giúp cho xã viên giảm bớt chi phí và rút ngắn thời gian được sở hữu nhà.

    6. Lợi ích về mặt xã hội:

    -Tạo ra một công cụ tiết kiệm mới, giúp người dân có ý thức tiết kiệm để có thể sở hữu một căn nhà. Giúp bảo toàn được giá trị đồng vốn của người dân dành giụm để mua nhà.(4)

    - Tạo điều kiện cho hàng triệu người có thể sở hữu nhà ở. Sẽ làm thay đổi điều kiện sống tốt hơn cho một bộ phận không nhỏ dân số ở các thành phố.

    - Hạn chế được những hành vi vi phạm pháp luật (nhất là trong lĩnh vực kinh tế) các cụ xưa có câu: “túng thì phải làm liều”, một khi các bức xúc về nhà ở đã có hướng để giải quyết, người dân có điều kiện để sở hữu nhà, họ nhìn thấy cái đích để có thể sở hữu được một căn nhà thì sẽ giảm bớt các bức xúc của xã hội.

    - Tăng quỹ nhà ở trong toàn xã hội một cách vững chắc từ nguồn lực tài chính bền vững từ người dân, cơ hội để người có nhu cầu thuê nhà được dễ dàng hơn và với chi phí hợp lý hơn.

    - Doanh nghiệp bất động sản tạo ra sản phẩm là nhà ở, có điều kiện để phát triển bền vững vì dựa trên nhu cầu thực có khả năng thanh toán của người dân. Hiện nay đầu ra cho thị trường nhà ở bị đầu cơ thao túng nhiều dẫn đến các cơn sốt nóng, sốt lạnh thất thường gây bất ổn xã hội. Nếu đề án HTX tiết kiệm nhà ở được triển khai sâu rộng trong xã hội thì nguồn vốn xây dựng nhà ở sẽ dồi dào và vững chắc hơn, có thể nói hình thức này sẽ xã hội hóa được vốn xây dựng nhà ở (đại bộ phận người dân có nhu cầu về nhà ở có thể tham gia được).

    - Giúp định hướng cho người dân ở các thành phố sống trong các chung cư cao tầng, tăng quỹ đất để phát triển cơ sở hạ tầng trong các đô thị. Sẽ góp phần làm thay đổi bộ mặt kiến trúc để các thành phổ trở nên hiện đại hơn.

Gõ Telex   Gõ VNI

(Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu. VnEconomy xin chân thành cảm ơn bạn!)

Họ và tên bạn: Tên của bạn
Địa chỉ e-mail: Email của bạn
Nội dung của bạn
Bất động sản

Nhận Định

09:10 (GMT+7) - Thứ Bảy, 26/5/2012

Bất cứ một lĩnh vực nào cũng có những giai đoạn khó khăn sau khi thăng hoa. Thực ra BĐS mới ở giai đoạn chớm...

Trong bài: Bất động sản Hà Nội “rậm rịch” giao dịch (2 ý kiến)

Song Nguyễn

08:09 (GMT+7) - Thứ Bảy, 26/5/2012

Trong ngắn hạn cũng như dài hạn tiền ở đâu để đỏ vào bất động sản khi các tổng công ty tập đoàn lớn nhỏ...

Trong bài: Bất động sản Hà Nội “rậm rịch” giao dịch (2 ý kiến)

Quang Toàn

14:53 (GMT+7) - Thứ Năm, 24/5/2012

Để có thể triển khai xây dựng dự án, nhà đầu tư nào cũng phải trải qua 3-5 năm làm đủ mọi thủ tục hành...

Trong bài: Chính phủ sẽ có hướng dẫn cụ thể về cưỡng chế, thu hồi đất (3 ý kiến)

Lê Minh Châu

11:25 (GMT+7) - Thứ Năm, 24/5/2012

Tưởng các quan bác 'soi' luôn bây giờ thì 'cánh' chúng em mới hãi chứ còn tương lai thì còn...xa quá. Mà lúc ấy, nhiều...

Trong bài: Sắp tới, các dự án bất động sản sẽ bị “soi” kỹ (5 ý kiến)

Ngọc Lan

15:49 (GMT+7) - Thứ Tư, 23/5/2012

Gởi bạn Duy Thắng. Nói thêm để bạn hiểu là tôi không "đạp đổ" ước mơ có chỗ ở của bạn. Nói qua một chút để...

Trong bài: Bộ Xây dựng tính chuyện xây chung cư 25 m2 (30 ý kiến)