VnEconomy > Tài chính 10:44 (GMT+7) - Thứ Bảy, 21/4/2012

Điều hành lãi suất và chuyện giờ mới hỏi

Ngân hàng Nhà nước sẽ nói gì khi chiếu thực tế lãi suất cho vay với trách nhiệm ở 5 chữ ngắn gọn có trong luật định?...

Điều hành lãi suất và chuyện giờ mới hỏi

Không phải ngẫu nhiên mà dư luận những ngày gần đây đề cập nhiều đến giả thiết bỏ trần lãi suất huy động và áp trần lãi suất cho vay.

Ngân hàng Nhà nước sẽ nói gì khi chiếu thực tế lãi suất cho vay với trách nhiệm ở 5 chữ ngắn gọn có trong luật định?

Hơn một năm qua, có lẽ chẳng mấy doanh nghiệp hay người dân vay vốn bỏ thời gian ngồi tra soát một bộ luật mới có hiệu lực: Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam năm 2010, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2011.
 
Nhưng, nếu đọc lại bộ luật này, người quan tâm có thể dừng mắt ở điều 12 với 5 chữ ngắn gọn để nhìn lại thực tế.

Điều 12 Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nói về lãi suất có nêu: “Ngân hàng Nhà nước công bố lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cơ bản và các loại lãi suất khác để điều hành chính sách tiền tệ, chống cho vay nặng lãi”.

Chuyện giờ mới hỏi: thế nào là “chống cho vay nặng lãi”; thực tế vừa qua, hiện nay và sắp tới đã, đang và sẽ như thế nào?

Quý 1/2008, lãi suất cho vay VND ngắn hạn khoảng 11% - 13%/năm, lãi suất cho vay trung và dài hạn ở mức 14% - 16%/năm. Quý 1/2009, tương ứng là 8% - 10%/năm và 12% - 15%/năm, cá biệt sau đó có chính sách hỗ trợ lãi suất kích cầu. Quý 1/2010, tương ứng là 13% - 14%/năm, 15% - 16%/năm.

Riêng năm 2011, lãi suất cho vay bắt đầu leo thang, các mức cao phổ biến ghi nhận từ 20% - 25%/năm; quý cuối năm có hạ chút đỉnh nhưng phổ biến vẫn từ 19% - 20%, lãi suất ở các lĩnh vực không khuyến khích 22% - 25%/năm…

Dữ liệu so sánh là rõ ràng. Những mức 20% - 25%/năm vừa qua càng khắc nghiệt hơn nếu nhìn ở một góc độ: dồn dập những năm khó khăn 2008, 2009, 2010 rồi tới 2011, sức chịu đựng của nhiều doanh nghiệp và người dân vay vốn đã bị mài mòn, hay một số chuyên gia vẫn dùng từ là “rệu rã”. Đó cũng là câu trả lời thực tế cho việc xác định lãi suất cho vay như vậy “nặng lãi” hay không “nặng lãi”.

Tất nhiên, cứ theo luật mà xác định. Cho vay nặng lãi trước đây được căn cứ theo Bộ luật Dân sự với giới hạn 150% lãi suất cơ bản. Oái ăm là, đúng trong kỳ lãi suất cao 2011 và cho đến nay, lãi suất cơ bản không còn tồn tại. Đúng hơn, sau lần công bố ngày 1/12/2010, nó trở nên vô hồn vì không điều chỉnh bất cứ cái gì, bất cứ quan hệ vay mượn nào, hay ngay cả giá trị tham khảo và tính tín hiệu cũng chẳng có.

Nhưng, ngay trong điều 12 của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam mà thời điểm hiệu lực còn tươi mới vẫn có cụm từ “lãi suất cơ bản”, dù định nghĩa nó và sử dụng nó là vấn đề gây nhiều tranh cãi trong thời gian qua. Hơn một năm qua nó bị mờ nhạt, như số phận 5 chữ “chống cho vay nặng lãi” nói trên vậy.

Nhưng tại điều 12 cũng có mở một hướng: “Trong trường hợp thị trường tiền tệ có diễn biến bất thường, Ngân hàng Nhà nước quy định cơ chế điều hành lãi suất áp dụng trong quan hệ giữa các tổ chức tín dụng với nhau và với khách hàng, các quan hệ tín dụng khác”. Liệu thời gian qua có phải là sự nối dài của những bất thường, khiến yêu cầu “chống cho vay nặng lãi” trở nên mờ nhạt?

Ngân hàng Nhà nước có thể trả lời rằng (thực tế đã được nhấn mạnh trong quan điểm đưa ra thời gian qua) là dùng lãi suất cao để chống lạm phát cao, xem đó như một giải pháp kinh điển.
 
Ngân hàng Nhà nước phải đứng trước các lựa chọn. Với giải pháp trên, vừa đẩy lãi suất lên để chống lạm phát cao, vừa đè lãi suất xuống để chống cho vay nặng lãi là bất khả thi.

Còn nay, khi lạm phát đã hạ nhiệt, yêu cầu chống cho vay nặng lãi cần được đặt ra một cách rõ ràng và kín kẽ, nhất là khi vẫn còn lãi suất cho vay cỡ 22% - 25%/năm. Ở đây là cơ chế. Cơ chế chặn trần lãi suất huy động và mở lãi suất cho vay thỏa thuận hiện nay là không đảm bảo được yêu cầu chống cho vay nặng lãi, cả về mặt pháp lý.

Thế nên, không phải ngẫu nhiên mà dư luận những ngày gần đây đề cập nhiều đến giả thiết bỏ trần lãi suất huy động và áp trần lãi suất cho vay.

Có những phản biện khác nhau về giả thiết đó. Nó có thể gặp phản ứng từ các ngân hàng thương mại, vì liên quan trực tiếp đến khả năng tạo lợi nhuận của họ. Nhưng khi mà câu chuyện lãi suất cơ bản với quy định tại Bộ luật Dân sự không gặp nhau, nó là một giải pháp để Ngân hàng Nhà nước thực thi nhiệm vụ chống cho vay nặng lãi.

Và nếu áp trần lãi suất cho vay, ngoài mục đích và yêu cầu trên, Ngân hàng Nhà nước còn bình định được lãi suất huy động. Bởi lãi suất huy động càng sát trần cho vay, ngân hàng càng hẹp lãi, thậm chí lỗ; trường hợp bất chấp cả lỗ thì trụ được mấy lâu. Ngược lại, ngân hàng muốn lợi nhuận tốt thì cần giữ lãi suất huy động hợp lý.

Nhưng áp trần như vậy có hạn chế tính thị trường, với nguyên tắc rủi ro cao lãi suất cho vay phải cao? Trần ở đây là giới hạn cuối cùng về độ rủi ro, vượt quá nó nên được xem nhu cầu vay đó không được đáp ứng; hoặc có thể áp các mức trần khác nhau với các nhóm đối tượng khác nhau, như sản xuất với phi sản xuất…

Sẽ có băn khoăn, đó vẫn là một biện pháp hành chính? Cũng không khác gì, vì cơ chế trần lãi suất huy động hiện nay cũng là hành chính, chỉ là một sự đổi chỗ mà thôi.
  Bình luận (10)
Các ý kiến bạn đọc được đăng tải không nhất thiết phản ánh quan điểm của Tòa soạn. VnEconomy có thể biên tập lại ý kiến của bạn nếu cần thiết. Đang hiển thị 10/10 bình luận.
  • Thống đốc từng tuyên bố ngay sau Tết nguyên đán sẽ có từ 5-8 NHTM phải sáp nhập, mua bán... Vậy mà đến nay chưa thấy đi vào thực tế, trong khi cả hệ thống doanh nghiệp và SXKD đang đần đi đến đình trệ. Có lẽ họ không còn đủ sức để đợi cơ cấu xong hệ thống NH nữa.

    21:50 (GMT+7) - Chủ Nhật, 22/4/2012 Trả lời Thích
  • Các NHTM đang săn đón những khách hàng đủ tiêu chuẩn để cấp tín dụng nên không có chuyện áp lãi suất đến 22 - 25% đâu. Chỉ có những khách hàng dưới chuẩn, sử dụng vốn không đúng mục đích, nợ xấu, nợ bẩn mới chấp nhận mức lãi xuất này. Các thành phần này thì không có chính phủ nào bảo hộ cả.

    10:55 (GMT+7) - Chủ Nhật, 22/4/2012 Trả lời Thích
  • Còn lâu Ngân hàng Nhà nước mới cho áp trần lãi suất cho vay vì lợi ích nhóm mà. Việc hạn chế cho vay nặng lãi thật khó vì đến nay việc cơ cấu lại các ngân hàng yếu kém vẫn dẫm chân tại chỗ, có khả năng các ngân hàng yếu vẫn vươn lên thành ngân hàng tốt với cách điều hành này của ngân hàng Nhà nước. Suy cho cùng họ là ngành ngân hàng phải bao cho nhau mà sống chứ.

    10:10 (GMT+7) - Chủ Nhật, 22/4/2012 Trả lời Thích
  • Khi áp trần cho vay sẽ thực hiện được rất nhiều mục tiêu
    Thứ nhất: Chống cho vay nặng lãi

    Thứ hai: Dòng tiền đổ vào sản xuất kinh doanh thay vì lòng vòng cho nhau vay đi vay lại

    Thứ ba: Các ngân hàng thương mại sẽ tự động và nhanh chóng tái cấu trúc để có hiệu quả mà không cần đợi Chính phủ hối thúc.
    Và quan trọng hơn cả là áp trần cho vay để cứu doanh nghiệp và rộng hơn là nền kinh tế trước khi là quá muộn.

    10:05 (GMT+7) - Chủ Nhật, 22/4/2012 Trả lời Thích
  • Thống nhất rất cao với tác giả bài viết đã làm rỏ vấn đề 1 cách sâu sắc, nếu nói rõ hơn thì thời gian qua cách điều hành tiền tệ của ta còn hạn chế: ép trần huy động bằng công cụ hẳn hoi, còn NH muốn cho vay bao nhiêu tùy thích, thử hỏi lợi nhuận năm 2011 của các NH rất khủng đó là minh chứng rõ ràng.

    Theo tôi cần phải áp trần cho vay và bỏ trần huy động lúc đó các NH cạnh tranh nhau minh bạch hơn.

    07:52 (GMT+7) - Chủ Nhật, 22/4/2012 Trả lời Thích
  • Bắt đầu từ ngày 03/3/2011 đến nay, bằng 03 mệnh lệnh hành chính Thống đốc NHNN đã liên tiếp áp trần lãi suất huy động tiền gửi là 14%/năm, tiếp theo xuống 13% và nay là 12%. Cách này trên thế giới được sử dụng từ những năm 1920. Nhiều thập kỷ nay họ đã bỏ, không sử dụng; chủ yếu để lãi suất vốn cho thị trường điều tiết. Cực chẳng đã, nếu phải can thiệp bằng biện pháp hành chính, họ áp trần lãi suất cho vay để hỗ trợ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

    Từ khi NHNN áp trần lãi suất huy động, các NHTM lớn, với mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch rộng rãi khắp toàn quốc tha hồ mà thu hút tiền gửi tiết kiệm của hàng triệu người dân và tổ chức. Vì cùng một mặt bằng lãi suất tiền gửi như nhau, người gửi cứ chọn ngân hàng lớn, vừa gần, vừa tiện, vừa đảm bảo. Chính sách áp trần lãi suất huy động là cái dây treo cổ đối với những ngân hàng nhỏ, mới được NHNN cấp phép hoạt động trong mấy năm qua. Do không huy động được vốn nên các NHTM nhỏ cạn kiệt thanh khoản, buộc phải vay nóng của các ngân hàng lớn với lãi suất có lúc “chặt chém lẫn nhau, 40%/năm”. Thật buồn cười là NHNN thẳng tay áp trần lãi suất huy động, trong khi cả đất nước phải trông trờ vào “lòng hảo tâm, từ thiện” của các ngân hàng lớn về giảm lãi suất cho vay.

    Nguyễn Đức Thắng

    23:06 (GMT+7) - Thứ Bảy, 21/4/2012 Trả lời Thích
  • Nền tảng của nền kinh tế là các doanh nghiệp, chứ không phải hệ thống ngân hàng thương mại. Áp trần lãi suất huy động trong thời gian qua Tôi có cảm nhận nhằm cứu các ngân hàng yếu kém (chênh lệch giữa trần lãi suất huy động và lãi suất cho vay thực tế là quá lớn, nhằm tạo ra thu nhập để bù đắp những yếu kém trong kinh doanh của ngân hàng) mà hệ quả của nó làm bức tử nhiều doanh nghiệp. Lúc này cần phải áp trần lãi suất cho vay để cứu doanh nghiệp thì mới cứu được nền kinh tế, hãy mạnh tay cho một số ngân hàng phá sản (họ được nuông chiều nhiều quá rồi và đã là một nhân tố gây phá hoại nền kinh tế cần phải loại bỏ).

    16:28 (GMT+7) - Thứ Bảy, 21/4/2012 Trả lời Thích
  • Đúng là dốt nói càn!

    Muốn lãi thấp thì vay Euro đi!

    16:14 (GMT+7) - Thứ Bảy, 21/4/2012 Trả lời Thích
  • Mình nghĩ điều hành cả 1 nền kinh tế là chuyện rất phức tạp. Các mối quan hệ chồng chéo, các hệ thống, chính sách ảnh hưởng lẫn nhau. Làm sao cho tốt thì người ta mới cần đến các chuyên gia kinh tế hay những nhà điều hành. Chứ nếu làm kinh tế mà cứ manh mún lẻ tẻ kiểu muốn chống lạm phát thì nâng lãi suất, đến lúc lãi suất quá cao làm kinh tế bắt đầu suy thoái thì lại vội giảm lãi suất để kích thích tiêu dùng từ đó đẩy kinh tế đi lên... thì rồi nó lại lạm phát... lại giảm... lại suy thoái... lại tăng. Tóm lại cái vòng cứ luẩn quẩn như vậy kì này qua kì khác thì... Đó ko phải là việc của 1 chính phủ!

    11:57 (GMT+7) - Thứ Bảy, 21/4/2012 Trả lời Thích
  • Mọi rối loạn xảy đến từ ngay sau khi bỏ lãi suất cơ bản đến nay, trong khi hệ thống NH chỉ cần nâng lên 1 điểm %. "Học giả hảo, bất học giả hảo"!

    11:54 (GMT+7) - Thứ Bảy, 21/4/2012 Trả lời Thích
Bình luận của bạn
Để thuận tiện cho việc đăng tải, bạn vui lòng nhập các ý kiến phản hồi bằng tiếng Việt có dấu.
Gõ Telex Gõ VNI
Chọn hình đại diện cho bình luận của bạn?