Giám đốc PR Baidu nghỉ việc: Hồi chuông cảnh báo cho nền văn hóa công việc khắc nghiệt tại Trung Quốc

Giám đốc PR của Baidu được cho là đã rời công cụ tìm kiếm Trung Quốc chỉ vài ngày sau khi gây ra một cuộc khủng hoảng quan hệ công chúng bằng những bình luận gây tranh cãi ủng hộ nền văn hóa khắc nghiệt tại nơi làm việc.

Theo CNN, Qu Jing đã rời khỏi vị trí Phó Chủ tịch và người đứng đầu bộ phận truyền thông. Bà Qu cũng đã xóa chức danh “Phó chủ tịch Baidu” khỏi tài khoản của bà trên Douyin, phiên bản TikTok của Trung Quốc.

Sự việc bắt đầu từ loạt video ngắn được đăng vào tuần trước trên Douyin, bà Qu đã nói về sự tận tâm với công việc, phong cách quản lý chặt chẽ và những yêu cầu không khoan nhượng đối với nhân viên. Đây thực chất là một nền văn hóa công sở khiến những người lao động trẻ chán ngấy với những giờ làm việc mệt mỏi và áp lực không ngừng nghỉ.

Trong một video, bà đã đả kích một nhân viên từ chối đi công tác 50 ngày trong thời gian xảy ra đại dịch Covid-19, khi Trung Quốc áp đặt các hạn chế đi lại và kiểm dịch nghiêm ngặt.

“Tại sao tôi phải quan tâm đến gia đình nhân viên của mình? Tôi không phải mẹ chồng cô ấy”, bà Qu nói. “Tôi không cảm thấy cay đắng hay mệt mỏi về những yêu cầu công việc đó dù tôi có hai con. Các bạn là ai mà nói với tôi rằng chồng bạn không thể chịu đựng được lịch trình công việc của các bạn?”

Trong một clip khác, Qu chia sẻ những hy sinh cá nhân của mình khi làm mẹ. Bà đã làm việc chăm chỉ đến nỗi quên mất ngày sinh nhật của con trai lớn và cậu con trai nhỏ đang học lớp mấy ở trường. Bà cho biết mình không hối hận vì đã “chọn trở thành người phụ nữ có sự nghiệp”.

“Nếu làm việc trong lĩnh vực quan hệ công chúng, đừng mong được nghỉ cuối tuần”, bà nói trong video thứ 3. “Hãy mở điện thoại 24 giờ một ngày, và luôn sẵn sàng phản hồi.”

Bà Qu đã lên tiếng xin lỗi và nói rằng các bài đăng của bà không đại diện cho Baidu, nhưng những nhận xét bốc lửa của bà đã gây ra phản ứng dữ dội ở Trung Quốc, nơi những người trẻ từ lâu đã phàn nàn về văn hóa làm việc quá sức và môi trường chuyên nghiệp có tính cạnh tranh cao, đặc biệt là trong ngành công nghệ.

Cuộc tranh cãi nhanh chóng trở thành chủ đề thịnh hành trên Douyin và Weibo, nền tảng giống X của Trung Quốc, thống trị các cuộc thảo luận trực tuyến. Người dùng chỉ trích bà Qu vì cách tiếp cận hung hãn và thiếu tế nhị, đồng thời cáo buộc bà và Baidu đang quảng bá một môi trường làm việc độc hại.

Ivy Yang, nhà phân tích công nghệ Trung Quốc và người sáng lập công ty tư vấn Wavelet Strategy, cho biết: “Trong giọng nói và giọng điệu của bà Qu thể hiện sự thờ ơ sâu sắc và thiếu đồng cảm với hoàn cảnh chung của các đồng nghiệp”.

“Rất nhiều điều bà ấy nói thực sự khiến tôi lo lắng, bởi vì mọi người thường xuyên cảm thấy điều đó ở nơi làm việc của họ. Việc bà ấy nói điều đó theo cách rất trực tiếp và thẳng thắn, chỉ tạo ra loại phản ứng cảm xúc như thế này”, chuyên gia phân tích công nghệ nói. “Đây là những gì các ông chủ đang nghĩ và bà ấy chỉ nói to điều đó ra”.

Các nhân sự trẻ Trung Quốc ngày càng lên tiếng phản đối văn hóa nơi làm việc khắc nghiệt đang thống trị nhiều ngành công nghiệp.

Năm 2019, Jack Ma, người đồng sáng lập Alibaba, đã bị chỉ trích dữ dội sau khi ủng hộ xu hướng “996”, nghĩa là làm việc từ 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, sáu ngày một tuần và gọi đó là “may mắn lớn lao”.

Nhà phân tích Yang gọi phản ứng dữ dội chống lại Ma là “thời điểm bước ngoặt” khiến mọi người phải suy nghĩ lại về mối quan hệ giữa nơi làm việc và bản thân họ – một xu hướng chỉ tăng cường khi nền kinh tế Trung Quốc chậm lại.

Nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng mạnh hơn dự kiến vào đầu năm nay, nhưng các vấn đề - bao gồm khủng hoảng tài sản, đầu tư nước ngoài giảm và tiêu dùng ảm đạm - đang chồng chất.

“Khi các công ty yêu cầu sự trung thành, thời gian và năng lượng hoàn toàn từ nhân viên của mình, nhân viên sẽ cảm thấy không có sự đáp lại hay phần thưởng nào cho sự hy sinh hoặc đóng góp của họ, đặc biệt là khi mọi thứ đang chậm lại. Điều đó trở thành xung đột trung tâm và xung đột này cũng là trọng tâm của câu chuyện Baidu,” Yang nói thêm.

Khi sự phẫn nộ của công chúng ngày càng gia tăng, các video đăng trên tài khoản Douyin cá nhân của Qu đã bị gỡ xuống.

Sau nhiều ngày im lặng, bà Qu đã xin lỗi vì “gây ra một cơn bão lớn như vậy” trong một bài đăng bằng tài khoản cá nhân trên WeChat, ứng dụng mạng xã hội phổ biến nhất Trung Quốc.

“Tôi đã đọc kỹ tất cả các ý kiến và bình luận từ nhiều nền tảng khác nhau và có nhiều lời chỉ trích rất xác đáng. Tôi suy ngẫm sâu sắc và khiêm tốn chấp nhận chúng”, bà Qu viết.

Bà cũng tìm cách tạo khoảng cách giữa nhận xét của mình và Baidu, nói rằng bà không xin phép trước và chúng không đại diện cho lập trường của công ty.

Bà Qu viết: “Có nhiều điểm không phù hợp được đưa ra trong video, dẫn đến hiểu lầm về giá trị và văn hóa của công ty, gây tổn hại nghiêm trọng”.

Một người quen thuộc với vấn đề này cho biết các clip của bà Qu là một phần trong nỗ lực của bà nhằm khuếch đại tiếng nói của Baidu trên các nền tảng video ngắn, vốn đã trở thành một kênh ngày càng quan trọng để phổ biến thông tin ở Trung Quốc. Bà Qu đã yêu cầu tất cả các thành viên của nhóm PR tạo tài khoản cá nhân.

“Mục đích chính là cải thiện khả năng tạo video ngắn của mọi người. Mọi người đều có thể có những lựa chọn khác nhau về nội dung và Cristina đã chọn nói về trải nghiệm cá nhân của mình,” người này nói khi đề cập đến tên tiếng Anh của bà Qu.

Bà Qu từng làm phóng viên cho hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã trước khi chuyển sang ngành PR. Bà gia nhập Baidu vào năm 2021 từ Huawei, một gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc nổi tiếng với “văn hóa sói” cứng rắn, nơi các nhân viên được kỳ vọng sẽ mô phỏng bản chất khát máu, sự dũng cảm và kiên cường của loài sói.

Một cựu nhân viên của Baidu cho biết Qu đã mang văn hóa doanh nghiệp tích cực của Huawei đến với Baidu.

“Bà ấy đã gây ra một cú sốc văn hóa khá lớn. Khoảng 60% nhân viên đã rời đi trong vòng vài tháng sau khi bà ấy đến”, cựu nhân viên tiết lộ. Đội ngũ PR phải luôn túc trực, luôn bật điện thoại, trả lời tin nhắn ngay lập tức và tham dự các cuộc họp vào lúc nửa đêm và cuối tuần với thời gian báo trước ngắn.

Bà Qu cũng áp dụng ngôn ngữ kiểu quân đội được sử dụng trong quản lý doanh nghiệp tại Huawei, yêu cầu nhóm phải “có kỷ luật” và “có thể giành chiến thắng trong trận chiến”.