Ấn Độ - vùng đất màu mỡ mới của các gã khổng lồ AI

Tờ Financial Times đưa tin cho biết, hai trong số những công ty trí tuệ nhân tạo lớn nhất thế giới đang tiến sâu hơn vào Ấn Độ nhằm khai thác quốc gia đông dân nhất thế giới, phục vụ tìm kiếm người dùng mới và dùng nơi đây làm bàn đạp mở rộng sang các thị trường mới nổi khác.

ChatGPT của OpenAI và công cụ tìm kiếm AI Perplexity gần đây đã ra mắt các gói và sản phẩm riêng cho Ấn Độ, nhắm tới lượng lớn người tiêu dùng trẻ có độ nhạy cảm cao về giá. ChatGPT còn cho biết sẽ mở văn phòng đầu tiên tại quốc gia 1,4 tỷ dân này.

Theo ông Nick Turley, người đứng đầu ChatGPT, chatbot AI này đã đầu tư để cải thiện khả năng tiếp cận thông qua cung cấp dịch vụ bằng hàng chục ngôn ngữ Ấn Độ. Điều này nhằm mục tiêu thâm nhập các vùng nông thôn, đồng thời, ứng dụng cũng được điều chỉnh để hoạt động trong môi trường băng thông thấp.

Không lâu sau khi ra mắt gói ứng dụng cho người dùng, OpenAI được cho là đã tìm kiếm đối tác địa phương để xây dựng trung tâm dữ liệu tại Ấn Độ với công suất ít nhất 1gigawatt, theo thông tin từ Bloomberg.

Trước OpenAI, Perplexity hồi tháng 7 vừa qua đã cung cấp gói dịch vụ Pro trị giá 200 USD/năm miễn phí cho khách hàng của Airtel, nhà cung cấp viễn thông lớn thứ hai Ấn Độ.

CNBC đưa tin cho biết, Google và Meta cũng không bỏ lỡ thị trường màu mỡ này khi gần đây đã công bố các thỏa thuận hợp tác mới với Reliance Industries trong bối cảnh tập đoàn Ấn Độ này tìm cách thúc đẩy mảng trí tuệ nhân tạo.

ĐẤT RỘNG, NGƯỜI ÍT

Theo CNBC, CEO Google – ông Sundar Pichai nhấn mạnh rằng Ấn Độ là nơi “quy tụ một số doanh nghiệp năng động nhất thế giới, một hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động, và một nguồn sáng tạo cùng tham vọng khổng lồ”.

Một nghiên cứu của Đại học Tufts đã xếp Ấn Độ đứng thứ 8 trong số 125 quốc gia về chỉ số động lực thúc đẩy kỹ thuật số. Chỉ số này đánh giá dựa trên dữ liệu về tiến trình phát triển kinh tế số trong suốt 16 năm (2008 – 2023).

Không chỉ vậy, Ấn Độ hiện là thị trường lớn nhất cho các dịch vụ có sử dụng AI của Meta, với 1 tỷ người dùng trên WhatsApp, Instagram và Facebook. Khoảng 95% người dùng điện thoại thông minh tại đây chọn điện thoại chạy hệ điều hành Android của Google, mang lại lợi thế cho nền tảng AI Gemini.

“Xét về số lượng, Ấn Độ đã là một thị trường không thể bỏ qua”, ông Mahesh Makhija, lãnh đạo mảng tư vấn công nghệ tại EY Ấn Độ, nhận định, dù ông cũng thừa nhận rằng, đây vẫn là thị trường có doanh thu trung bình trên mỗi khách hàng thấp.

Theo ông, Ấn Độ cung cấp một thị trường thống nhất và chi phí thấp để AI có thể được huấn luyện trên tập dữ liệu, mang lại “lợi thế dữ liệu rất lớn, và các công ty có thể hưởng lợi từ điều đó”. Nguồn dữ liệu này sẽ giúp tạo ra các tác nhân AI hỗ trợ người dùng thực hiện nhiều tác vụ khác nhau.

Các tập đoàn toàn cầu cũng hưởng lợi từ việc thiếu đối thủ nội địa. Dù một số startup được chính phủ hậu thuẫn như Sarvam AI đang xây dựng mô hình trong nước,các doanh nghiệp vẫn chưa phát triển sản phẩm cho người tiêu dùng đủ sức cạnh tranh với ChatGPT, Gemini, Perplexity hay DeepSeek của Trung Quốc. Thành công lớn của DeepSeek trong năm nay đã trở thành hồi chuông cảnh tỉnh cho nhiều người ở Ấn Độ.

Ông Jibu Elias, nhà nghiên cứu AI và chuyên gia quản trị từng làm việc với chính phủ Ấn Độ, cho biết, chính phủ sẽ chờ đợi trước khi thiết lập khung quản lý chặt chẽ cho AI, bởi họ muốn để doanh nghiệp trong nước có không gian sáng tạo.

“Hệ sinh thái của Ấn Độ còn rất non trẻ và những nhân tố hiện có hầu hết là startup, doanh nhân trẻ”, ông nói. “Tôi nghĩ chính phủ đã nói rất rõ rằng họ muốn có một hệ sinh thái thân thiện với đổi mới, và nếu nhảy vào quản lý quá sớm sẽ mang lại lợi thế không công bằng cho các ông lớn”.

Tuy nhiên, trong bối cảnh chưa có đối thủ trong nước, ChatGPT và Perplexity đang tìm cách tận dụng lợi thế tiên phong để thu hút nhiều người dùng trẻ, ông Elias nhận định, bởi “một khi họ đã vào, một khi mức độ sử dụng tăng lên, họ gần như bị khóa chặt với công cụ AI đó”.

Dữ liệu của Sensor Tower cho thấy, lượng tải ứng dụng AI tại Ấn Độ đã tăng hơn 500% tính đến hết tháng 9/2025 với cùng kỳ năm ngoái, cho thấy tốc độ người tiêu dùng tiếp nhận các nền tảng này nhanh chóng đến mức nào.

ChatGPT là ứng dụng AI phổ biến nhất năm nay, với 125 triệu lượt tải – gấp hơn bốn lần so với 26 triệu của Perplexity và 23 triệu của Gemini.

Lãnh đạo ChatGPT gọi Ấn Độ là “một thị trường thực sự tuyệt vời đối với chúng tôi”, hiện đã trở thành thị trường lớn thứ hai về số lượng người dùng, “và kỳ vọng nó sớm sẽ là thị trường lớn nhất”.

CHÍNH SÁCH HẤP DẪN

Khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi bắt đầu nhiệm kỳ thứ ba vào tháng 6/2024, ông đã đề ra một chương trình nghị sự công nghệ đầy tham vọng nhằm đưa đất nước trở thành quốc gia dẫn đầu về công nghệ số. Chương trình này bao gồm Sứ mệnh trí tuệ nhân tạo Ấn Độ (IndiaAI mission) và các chương trình nâng cao kỹ năng trong các lĩnh vực, từ an ninh mạng đến quản lý dữ liệu.

Vị thủ tướng hy vọng rằng, bên cạnh việc thu hút nhân tài mới đến với những lĩnh vực này, chương trình cũng sẽ khuyến khích nhân tài hiện có ở lại.

Theo Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF), khoảng 18 triệu người rời khỏi đất nước này mỗi năm để tìm việc làm – gần gấp đôi số người rời khỏi bất kỳ quốc gia nào khác – và điều này đang tác động mạnh mẽ đến ngành công nghệ, với 1/3 số sinh viên tốt nghiệp hàng đầu từ các học viện công nghệ danh tiếng của Ấn Độ là những người di cư.

Điều này đang tạo ra một khoảng trống nhân tài mà chính phủ phải giải quyết để đẩy nhanh quá trình số hóa. Trung tâm số về kỹ năng chỉ là một ví dụ về cách quốc gia này đang nỗ lực thực hiện, thông qua thúc đẩy và cung cấp “học tập liên tục” trong các lĩnh vực như AI, học máy và tự động hóa.

Không chỉ vậy, Sáng kiến Ấn Độ kỹ thuật số (Digital India initiative), được khởi động từ năm 2015, đã mang lại những kết quả ngoạn mục. Việc sử dụng danh tính kỹ thuật số, hệ thống thanh toán và truy cập internet đã tăng đều đặn.

Gần 6 triệu người Ấn Độ làm việc trong lĩnh vực công nghệ, và quốc gia này hiện đang xuất khẩu mô hình cơ sở hạ tầng công cộng kỹ thuật số sang các nền kinh tế mới nổi. Từ Aadhaar, hệ thống nhận dạng sinh trắc học lớn nhất thế giới, đến Giao diện thanh toán hợp nhất, công nghệ Ấn Độ đang ngày càng được ưa chuộng trên khắp các nước Nam bán cầu.

VẤN ĐỀ CHẤT LƯỢNG

WhatsApp, thuộc sở hữu của Meta, cung cấp dịch vụ thanh toán tại Ấn Độ, đã phải vật lộn để tạo ra bước đột phá trong lĩnh vực thanh toán kỹ thuật số cạnh tranh khốc liệt, mặc dù ứng dụng nhắn tin này có hơn 500 triệu người dùng.

"Quy mô trên lý thuyết không đồng nghĩa với quy mô thực tế", ôngSanchit Vir Gogia, Chuyên gia Phân tích & giám đốc điều hành của Greyhound Research, cho biết với CNBC.

Meta thậm chí đã mua lại 9,9% cổ phần của Jio Platform, nhánh dịch vụ kỹ thuật số của Reliance Industries, vào năm 2020, với giá 5,7 tỷ USD nhằm gia tăng kết nối và cố gắng hình thành một trải nghiệm liền mạnh. Dù vậy, thương vụ này đã không thể giúp Meta biến WhatsApp Pay thành công tại Ấn Độ.

Ngoài vấn đề về chất lượng tăng trưởng, Ấn Độ còn là một trong những địa điểm dẫn đầu toàn cầu về ngừng hoạt động Internet. Điều này dấy lên những nghi ngại với tự do báo chí, quyền kỹ thuật số và quyền riêng tư về dữ liệu, theo tác giả Marietje Schaake, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Chính sách an ninh mạng thuộc Đại học Stanford.

Chính phủ Ấn Độ cũng đưa ra nhiều yêu cầu kiểm duyệt nội dung đối với các nền tảng.

Dù vậy, các công ty công nghệ lớn của Mỹ vẫn đổ về đây với nguồn vốn nhiều hơn, đưa Ấn Độ trở thành nơi thử nghiệm để mang lại lợi nhuận trong dài hạn hơn.