Cách quê hương của DeepSeek, Moonshot giữ chân, thu hút nhân tài AI

Từng sản sinh hai trong số những gương mặt nổi bật nhất của làn sóng AI Trung Quốc là Yang Zhilin, nhà sáng lập Moonshot AI, và Liang Wenfeng, nhà sáng lập DeepSeek, nhưng tỉnh Quảng Đông lại không thể giữ chân họ. Trong bối cảnh cuộc đua AI ngày càng phụ thuộc vào nhân lực chất lượng cao, địa phương này đang triển khai hàng loạt chính sách để thu hút sinh viên, kỹ sư và doanh nhân công nghệ từ Bắc Kinh và các trung tâm nghiên cứu lớn.

CÔNG NGHIỆP MẠNH NHƯNG THIẾU LỢI THẾ VỀ HỌC THUẬT

Theo báo South China Morning Post, mới đây, Quảng Đông đón gần 40 sinh viên ngành khoa học máy tính của Đại học Thanh Hoa trong một chương trình tham quan và kết nối công nghệ. Đây là một phần trong nỗ lực của chính quyền địa phương nhằm thu hẹp khoảng cách về nhân tài AI với Bắc Kinh, đồng thời thu hút lực lượng kỹ sư và nhà nghiên cứu trẻ từ các trường đại học hàng đầu Trung Quốc.

Quảng Đông có nền kinh tế sản xuất phát triển mạnh, với hai trung tâm công nghệ lớn là Quảng Châu và Thâm Quyến. Tuy nhiên, tỉnh này lại đang đối mặt với một nghịch lý: dù là quê hương của hai nhà sáng lập AI nổi tiếng, cả Yang Zhilin và Liang Wenfeng đều lựa chọn phát triển sự nghiệp ở nơi khác.

Sau khi tốt nghiệp Đại học Thanh Hoa và nhận bằng tiến sĩ tại Đại học Carnegie Mellon, Yang trở về Trung Quốc và thành lập Moonshot AI tại Bắc Kinh năm 2023. Trong khi đó, Liang theo học Đại học Chiết Giang, từng làm việc tại Thành Đô, sau đó định cư ở Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, nơi ông xây dựng quỹ đầu tư định lượng và tiếp tục thành lập DeepSeek.

Khoảng cách về nhân lực AI giữa các trung tâm công nghệ cũng được phản ánh qua dữ liệu của Viện Nghiên cứu Hurun. Bắc Kinh hiện có 19 trong số 50 công ty AI hàng đầu Trung Quốc, trong khi Thượng Hải có 14 doanh nghiệp. Quảng Châu và Thâm Quyến cộng lại chỉ có 10 công ty.

Trong khi đó, những thành phố hạng hai đang nhanh chóng vươn lên. Hàng Châu nổi lên với DeepSeek và Unitree Robotics, còn Hợp Phì và Vũ Hán tạo dựng lợi thế nhờ các tập đoàn bán dẫn lớn như ChangXin Memory Technologies và Yangtze Memory Technologies.

Theo ông Peng Peng, Chủ tịch điều hành Hiệp hội Cải cách Quảng Đông, một tổ chức nghiên cứu liên kết với chính quyền, nguyên nhân quan trọng nằm ở sự tập trung nhân tài học thuật. So với Bắc Kinh và khu vực đồng bằng sông Dương Tử, Quảng Đông không có nền tảng khoa học và giáo dục mạnh bằng, thậm chí lợi thế này cũng không nổi bật khi đặt cạnh Hợp Phì, Vũ Hán hay Thành Đô.

LẤY CÔNG NGHIỆP LÀM LỢI THẾ ĐỂ THU HÚT AI

Để thuyết phục thế hệ nhân lực AI mới, chính quyền Quảng Đông đang tìm cách nhấn mạnh những lợi thế mà các trung tâm học thuật truyền thống khó có được.

Trong chuyến tham quan dành cho sinh viên Thanh Hoa, đoàn được giới thiệu một số cơ sở công nghệ tiêu biểu của tỉnh, trong đó có Trung tâm Siêu máy tính quốc gia tại Quảng Châu, nơi đặt Tianhe-2, từng là siêu máy tính mạnh nhất thế giới. Đoàn cũng dự kiến ghé thăm địa điểm của Pony AI, một trong những doanh nghiệp nổi bật trong lĩnh vực xe tự hành.

Các cuộc trao đổi với sinh viên xoay quanh nhiều chủ đề thực tế, từ cách ứng phó với các hạn chế xuất khẩu của Mỹ đối với chip Nvidia tiên tiến đến việc tận dụng bằng cấp từ Thanh Hoa để tăng uy tín khi gọi vốn đầu tư mạo hiểm.

Các doanh nhân và chuyên gia địa phương cho rằng Quảng Đông có thể tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho những công ty AI mới. Jin Dingjian, cựu sinh viên Thanh Hoa và nhà sáng lập công ty AI marketing MagicAI tại Quảng Châu, cho rằng quy mô nguồn lực nhỏ hơn cũng có thể trở thành lợi thế đối với từng doanh nghiệp.

Theo ông, nếu đặt tại Bắc Kinh, một công ty mới có thể chỉ là một trong rất nhiều doanh nghiệp công nghệ và khó nhận được sự chú ý đặc biệt. Trong khi đó, tại Quảng Châu, số lượng doanh nghiệp cạnh tranh ít hơn có thể giúp một công ty nhận được nhiều hỗ trợ hơn từ chính quyền.

Ông Peng cũng cho rằng nền tảng sản xuất quy mô lớn là lợi thế đặc biệt của Quảng Đông. Hệ sinh thái sản xuất tiên tiến, đa dạng và thuộc nhóm hàng đầu thế giới tạo ra môi trường thử nghiệm rộng lớn cho các ứng dụng AI.

Thay vì chỉ tập trung vào nghiên cứu mô hình AI, doanh nghiệp có thể đưa công nghệ vào nhiều lĩnh vực thực tế như sản xuất, logistics, giao thông, dịch vụ công và các hoạt động kinh doanh. Đây là yếu tố mà Quảng Đông kỳ vọng có thể biến lợi thế công nghiệp thành lợi thế trong cuộc đua AI.

DÙNG ƯU ĐÃI TÀI CHÍNH ĐỂ GIỮ CHÂN THẾ HỆ KỸ SƯ MỚI

Bên cạnh lợi thế công nghiệp, Quảng Đông đang tăng cường các chính sách tài chính nhằm cạnh tranh trực tiếp với Bắc Kinh, Thượng Hải và những trung tâm công nghệ đang nổi lên.

Quảng Châu hiện cung cấp khoản hỗ trợ lên tới 10 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,5 triệu USD, cho một số doanh nhân được lựa chọn. Thâm Quyến cũng dành tối đa 1,8 triệu nhân dân tệ trong ba năm cho những nhân tài cấp cao đáp ứng điều kiện.

Mới đây, quận Hải Châu của Quảng Châu tiếp tục công bố kế hoạch gồm 8 chính sách hỗ trợ, trong đó có khoản trợ cấp chi phí sử dụng token AI lên tới 5 triệu nhân dân tệ cho mỗi doanh nghiệp. Một ngày trước đó, chính quyền tỉnh cũng mở rộng hợp tác với Alibaba trong các lĩnh vực AI, hạ tầng điện toán và dịch vụ công thông minh.

Những chính sách này xuất hiện trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại các trung tâm công nghệ truyền thống như Bắc Kinh và Thượng Hải ngày càng cao, khiến các thành phố phía Nam trở nên hấp dẫn hơn đối với kỹ sư trẻ.

Trong cuộc khảo sát nhanh với 10 sinh viên tham gia chuyến tham quan, Bắc Kinh và Quảng Đông cùng nhận được 3 lựa chọn cho địa điểm làm việc sau khi tốt nghiệp. Một sinh viên quan tâm đồng thời đến Bắc Kinh và Thâm Quyến, trong khi ba người còn lại cho biết sẽ lựa chọn dựa trên cơ hội việc làm tốt nhất.