Chính quyền Tổng thống Trump đàm phán nắm cổ phần trong các công ty điện toán lượng tử

Theo hãng tin Wall Street Journal, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang mở rộng sự can dự trực tiếp vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược của Mỹ, khi nhiều công ty điện toán lượng tử bước vào đàm phán với Bộ Thương mại để đổi cổ phần lấy nguồn tài trợ liên bang.

TỪ CHIP BÁN DẪN ĐẾN ĐIỆN TOÁN LƯỢNG TỬ

Nguồn tin cho biết các công ty IonQ, Rigetti Computing và D-Wave Quantum đang thảo luận khả năng cho phép chính phủ Mỹ trở thành cổ đông trong khuôn khổ các thỏa thuận nhận vốn hỗ trợ dành cho các doanh nghiệp công nghệ tiềm năng. Một số công ty khác như Quantum Computing Inc. và Atom Computing cũng đang cân nhắc tham gia mô hình tương tự.

Các khoản tài trợ dự kiến tối thiểu khoảng 10 triệu USD cho mỗi công ty, song quy mô thực tế có thể cao hơn, tùy vào kết quả đàm phán. Nhiều doanh nghiệp công nghệ khác cũng được cho là đang chuẩn bị hồ sơ để cạnh tranh nguồn vốn này.

Động thái trên đánh dấu bước đi mới nhất của chính quyền Trump trong việc can thiệp sâu hơn vào các doanh nghiệp mà họ coi là “xương sống” của nền kinh tế tương lai. Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đều khẳng định rằng chính phủ có quyền chia sẻ lợi nhuận từ các công ty nhận hỗ trợ, bởi tiền thuế của người dân không chỉ là nguồn vốn mà còn là “tem đảm bảo” cho năng lực của doanh nghiệp.

Trước đó, vào tháng 8, chính phủ Mỹ đã đồng ý nắm gần 10% cổ phần của Intel sau khi chuyển đổi khoảng 9 tỷ USD tiền tài trợ đã cấp trước đó thành cổ phần trực tiếp. Với tỷ lệ này, chính phủ trở thành cổ đông lớn nhất của tập đoàn sản xuất chip hàng đầu thế giới.

Đây không phải là trường hợp duy nhất. Washington cũng đã ký thỏa thuận tương tự với một nhà sản xuất vật liệu đất hiếm của Mỹ, và Bộ Năng lượng đã được quyền mua cổ phần tại một startup lithium thông qua việc cấp khoản vay ưu đãi.

Những bước đi này thể hiện xu hướng chính phủ trực tiếp tham gia sở hữu các doanh nghiệp công nghệ chiến lược, nhằm bảo đảm lợi ích lâu dài của nước Mỹ trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu – đặc biệt với Trung Quốc.

CÚ HÍCH CHO NGÀNH ĐIỆN TOÁN LƯỢNG TỬ

Các cuộc đàm phán lần này đánh dấu một trong những tín hiệu hỗ trợ đáng kể đầu tiên từ chính phủ Mỹ dành cho ngành điện toán lượng tử – lĩnh vực được xem là công nghệ nền tảng của kỷ nguyên hậu AI.

Máy tính lượng tử có khả năng xử lý khối lượng tính toán khổng lồ trong thời gian cực ngắn, vượt xa giới hạn của siêu máy tính hiện nay. Nhờ đó, chúng có thể tăng tốc quá trình phát hiện thuốc mới, thiết kế vật liệu tiên tiến, mô phỏng phản ứng hóa học và tối ưu hóa nhiều quy trình trong nền kinh tế.

Giới chuyên gia nhận định, điện toán lượng tử sẽ trở thành công cụ cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc công nghệ, tương tự vai trò của AI và bán dẫn hiện nay.

Cổ phiếu của các công ty trong lĩnh vực này đã tăng mạnh trong năm nay nhờ sự chú ý của giới đầu tư, dù gần đây có phần điều chỉnh. Bên cạnh các công ty chuyên biệt như Rigetti hay IonQ, nhiều “ông lớn” như IBM, Microsoft và Google cũng đang đầu tư mạnh vào nghiên cứu lượng tử.

Đáng chú ý, Google vừa công bố kết quả thử nghiệm cho thấy máy tính lượng tử của hãng có thể chạy nhanh gấp 13.000 lần so với siêu máy tính truyền thống, mở ra triển vọng ứng dụng vào nghiên cứu dược phẩm và khoa học vật liệu. Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang dồn nguồn lực phát triển công nghệ này như một phần trong chiến lược tự chủ công nghệ quốc gia.

Người dẫn đầu các cuộc đàm phán của chính phủ Mỹ là Thứ trưởng Thương mại Paul Dabbar – cựu giám đốc điều hành trong ngành điện toán lượng tử và từng công tác tại Bộ Năng lượng. Ông từng đồng sáng lập Bohr Quantum Technology, nhưng công ty này không nằm trong danh sách ứng viên nhận vốn, theo xác nhận từ Bộ Thương mại.

Các doanh nghiệp tỏ ra lạc quan về triển vọng hợp tác. Yuping Huang, Giám đốc điều hành Quantum Computing Inc., nhận định việc chính phủ có thể trở thành cổ đông trong các công ty lượng tử là “một tín hiệu phấn khích”. Rigetti cho biết họ đang duy trì trao đổi thường xuyên với chính phủ về các cơ hội tài trợ, trong khi Allison Schwartz, phụ trách quan hệ chính phủ của D-Wave, nhấn mạnh mục tiêu là “giải quyết các bài toán khó của nhà nước và đảm bảo lợi nhuận cho người nộp thuế”.

Nguồn vốn dành cho các công ty lượng tử được trích từ Văn phòng Nghiên cứu và Phát triển Chip (Chips R&D Office) – đơn vị vừa được Bộ trưởng Lutnick tái cơ cấu trong khuôn khổ cải tổ việc quản lý quỹ từ Đạo luật Chips 2022. Lutnick cũng đã thu hồi hàng tỷ USD từ một số sáng kiến nghiên cứu công nghệ được triển khai dưới thời chính quyền Biden để tái phân bổ cho các dự án “phù hợp hơn với ưu tiên hiện tại”.

Nếu hoàn tất, đây sẽ là bước ngoặt lớn trong cách Washington đầu tư cho công nghệ chiến lược – không chỉ cấp vốn, mà còn trực tiếp trở thành một phần của hệ sinh thái doanh nghiệp đang kiến tạo tương lai công nghệ Mỹ.

Hiện tại, các thỏa thuận với nhóm công ty điện toán lượng tử vẫn đang trong quá trình thương lượng và có thể thay đổi. Tài liệu hướng dẫn nộp đơn của Bộ Thương mại cho biết, các điều khoản hỗ trợ có thể không chỉ bao gồm cổ phần, mà còn các quyền chọn mua, quyền sử dụng tài sản trí tuệ, tiền bản quyền hoặc chia sẻ doanh thu.