Chuẩn bị nguồn lực và chiến lược cho kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử
Bảo Bình - Hoàng An
17/11/2026
Chia sẻ
Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.
Ông James Nguyen, CEO kiêm đồng sáng lập Công ty công nghệ Quantropi (Canada)
Theo ông James Nguyen, CEO kiêm đồng sáng lập Công ty công nghệ Quantropi (Canada), sự phát triển đồng thời của AI và điện toán lượng tử đang làm thay đổi những giả định nền tảng về an toàn mật mã. Các phương thức mã hóa được sử dụng rộng rãi hiện nay có nguy cơ không còn đủ khả năng bảo vệ dữ liệu trước những năng lực tính toán mới.
RỦI RO TỪ MÁY TÍNH LƯỢNG TỬ: “THỜI GIAN KHÔNG CÒN NHIỀU NHƯ CHÚNG TA TỪNG NGHĨ”
Ông James Nguyen cho biết các cảnh báo về khả năng máy tính lượng tử phá vỡ những thuật toán mã hóa phổ biến như RSA ngày càng rõ nét. Một số doanh nghiệp công nghệ và tổ chức nghiên cứu đã đưa ra những mốc thời gian sớm hơn dự kiến về khả năng xuất hiện máy tính lượng tử đủ năng lực phá vỡ các hệ thống mật mã hiện hành.
Bên cạnh nguy cơ từ năng lực tính toán lượng tử trong tương lai, AI cũng đang làm gia tăng thách thức đối với an ninh mạng. Theo CEO Quantropi, AI có thể giúp kẻ tấn công rút ngắn thời gian tìm kiếm và khai thác điểm yếu, trong khi máy tính lượng tử quy mô lớn trong tương lai có khả năng phá vỡ các thuật toán khóa công khai đang được sử dụng hiện nay.
Một rủi ro đáng chú ý mà ông James Nguyen nhấn mạnh là mối đe dọa “zero-day” HNDL – “thu thập dữ liệu hôm nay, giải mã trong tương lai” (Harvest now, decrypt later): mối đe dọa là có thật, nhưng rủi ro đã hiện hữu ngay từ bây giờ. Theo hình thức tấn công này, kẻ tấn công thu thập và lưu trữ dữ liệu mã hóa có giá trị, chờ đến khi có đủ năng lực tính toán để phá các thuật toán khóa công khai, từ đó giải mã và khai thác dữ liệu giá trị..
Điều này có nghĩa là dữ liệu có thể chưa bị rủi ro ngay tại thời điểm thu thập, nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ bị giải mã trong nhiều năm sau đó. Do đó, các tổ chức cần xác định vòng đời bảo mật dữ liệu – tức thời gian thông tin cần được bảo mật – để lựa chọn giải pháp phù hợp. Với những dữ liệu có yêu cầu bảo mật kéo dài 10 năm hoặc lâu hơn, việc chờ đến khi máy tính lượng tử thực sự đủ mạnh mới triển khai biện pháp phòng vệ có thể đã quá muộn.
“Khoảng một đến hai năm trước, nhiều người vẫn cho rằng chúng ta không cần lo lắng về rủi ro từ máy tính lượng tử cho đến sau năm 2030–2035. Nhưng ngày nay, thời gian còn ngắn hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây”, ông James Nguyen nhận định.
PQC VÀ CHIẾN LƯỢC BẢO MẬT ĐA LỚP TRƯỚC NHỮNG BIẾN ĐỘNG CÔNG NGHỆ
Mới đây, Tạp chí Kinh tế Việt Nam (VnEconomy) đã phối hợp với Quantropi và Công ty Cổ phần VNet tổ chức Hội thảo Bàn tròn Lãnh đạo Cấp cao với chủ đề “Bảo mật Hậu Lượng tử: Thách thức Quản trị Dữ liệu & Lộ trình Triển khai cho các Doanh nghiệp, Tổ chức tại Việt Nam”. Một trong những hướng chuyển đổi quan trọng được đề cập tại Hội thảo là mật mã hậu lượng tử (Post-Quantum Cryptography – PQC). Đây là các phương pháp mật mã được thiết kế để chống lại các cuộc tấn công từ máy tính lượng tử, thay thế các thuật toán mã hóa có nguy cơ bị phá vỡ khi năng lực tính toán lượng tử đạt đến độ trưởng thành.
Tuy nhiên, theo ông James Nguyen, chuyển đổi sang PQC chưa đồng nghĩa với việc các tổ chức đã giải quyết toàn bộ rủi ro bảo mật. Ông cho rằng tốc độ phát triển nhanh của AI đang tạo ra những mối đe dọa mới, khó dự đoán đối với các phương thức mã hóa từng được coi là an toàn. Những bài toán mật mã mà các chuyên gia hàng đầu đã mất nhiều năm nghiên cứu nhưng chưa giải được có thể được AI giải quyết trong thời gian ngắn hơn đáng kể. .
Dẫn chứng về tốc độ phát triển này, CEO Quantropi đề cập sự kiện OpenAI công bố 722 nghiên cứu vào tháng trước, được ông xem là một minh chứng cho tốc độ phát triển khó có thể đảo ngược của AI. Theo ông, đối với những đơn vị quản lý hạ tầng công nghệ thiết yếu, tốc độ phát minh gia tăng cũng đồng nghĩa tuổi thọ của các tiêu chuẩn bảo mật truyền thống đang bị thu hẹp đáng kể.
Trước những bước đột phá công nghệ khó dự đoán, ông James Nguyen khuyến nghị các tổ chức chủ động quản trị rủi ro thông qua chiến lược phòng thủ đa lớp. Việc chuyển đổi sang PQC cần được triển khai đồng thời với việc bảo đảm hệ thống an ninh sử dụng bảo mật đa lớp, không chỉ dựa vào một giả định toán học duy nhất khi ứng phó với mối đe dọa “zero-day” HNDL hiện nay.
Bên cạnh định hướng chuyển đổi thuật toán, ông James Nguyen giới thiệu sản phẩm QSKD (Quantum Secure Key Distribution – Phân phối khóa bảo mật lượng tử) của Quantropi, một giải pháp QKD kỹ thuật số (D-QKD) được xây dựng trên nền tảng QiSpace™. Khác với QKD quang học truyền thống vốn đòi hỏi hạ tầng cáp quang, QSKD cung cấp phân phối khóa mật mã an toàn bằng cách tách việc truyền khóa sang một kênh ngoài băng tần an toàn, tách biệt với dữ liệu được bảo vệ. Vì tích hợp với hạ tầng hiện có và triển khai dưới dạng phần mềm, các tổ chức có thể tăng cường năng lực bảo mật mà không cần nâng cấp hạ tầng lớn tốn kém hoặc phần cứng tùy chỉnh.
QSKD hỗ trợ tiêu chuẩn giao thức ETSI GS QKD 014, cho phép tương thích với các hệ sinh thái định tuyến và bảo mật doanh nghiệp của các nhà cung cấp như Cisco, Palo Alto Networks, Juniper và Fortinet.
Tháng 6/2026, Quantropi công bố tích hợp công nghệ D-QKD của mình với Máy chủ Quản lý Bảo mật (Security Management Server – SMS) của Nokia, hướng tới cung cấp năng lực phân phối khóa ngoài băng tần chống chịu lượng tử cho các mạng trọng yếu. Một triển khai ở cấp độ nhà mạng đã được triển khai tại Kirq, bãi thử nghiệm truyền thông lượng tử của Numana tại Canada.
Những cách tiếp cận trên cho thấy việc chuẩn bị cho bảo mật hậu lượng tử không chỉ dừng ở việc thay thế các thuật toán mã hóa hiện có. Các tổ chức còn cần đánh giá khả năng tích hợp của giải pháp mới với hạ tầng đang vận hành, đánh giá rủi ro chuyển đổi và xây dựng kiến trúc bảo mật phù hợp với yêu cầu sử dụng dữ liệu dài hạn.
PHÁT TRIỂN NỀN TẢNG, NHÂN LỰC MẬT MÃ HẬU LƯỢNG TỬ TẠI VIỆT NAM
Để triển khai các giải pháp bảo mật hậu lượng tử tại Việt Nam, Quantropi đã ký kết hợp tác chiến lược với Công ty Cổ phần VNET, công bố Chương trình Đánh giá Mức độ Sẵn sàng Mật mã Hậu lượng tử. Chương trình hướng tới hỗ trợ các doanh nghiệp và tổ chức tại Việt Nam đánh giá hiện trạng, chuẩn bị chuyển đổi sang các giải pháp bảo mật có thể triển khai ngay từ hôm nay, có khả năng giảm thiểu mối đe dọa “zero-day” HNDL hiện nay, đồng thời lập lộ trình chuyển đổi PQC.
Ông Dương Anh Đức, Chủ tịch Công ty Cổ phần VNet, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam (VATAP), cho biết hợp tác giữa hai bên không chỉ giới hạn ở một sản phẩm hay giải pháp công nghệ thông tin cụ thể, mà còn hướng tới khả năng mở rộng hợp tác giữa hai quốc gia và từng bước tiếp cận các thị trường khác.
Theo ông Đức, Việt Nam hiện có cơ hội tham gia sâu hơn vào quá trình nghiên cứu, phát triển và tạo ra các sản phẩm công nghệ, thay vì chỉ phụ thuộc vào việc mua và sử dụng sản phẩm từ bên ngoài. Ông bày tỏ mong muốn các bên cùng phối hợp phát triển những sản phẩm có chất lượng và mức độ an toàn cao, đáp ứng yêu cầu trên thị trường toàn cầu.
Nền tảng tạo và phân phối khóa an toàn lượng tử độc quyền QiSpace™ của Quantropi tích hợp các giải pháp và ứng dụng được xây dựng trên sở hữu trí tuệ của công ty nhằm bảo vệ dữ liệu và hệ thống trước rủi ro từ điện toán lượng tử và AI. QiSpace™ sử dụng phương pháp phòng thủ theo chiều sâu, bao gồm entropy mạnh, PQC và mật mã đối xứng mới dựa trên khoa học lượng tử, nhằm mang lại các giải pháp an toàn trước lượng tử và AI.
QiSpace cũng đã được giới thiệu trong khuôn khổ hợp tác giữa Quantropi và VNET nhằm hỗ trợ doanh nghiệp bước vào kỷ nguyên hậu lượng tử, đồng thời đào tạo thế hệ lập trình viên tiếp theo của Việt Nam.
Bên cạnh QiSpace, VNET và Quantropi dự kiến phát triển một Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) về Mật mã Lượng tử. Trung tâm được định hướng khuyến khích sự tham gia của các thành viên cộng đồng, trường đại học, cơ quan chính phủ và doanh nghiệp quan tâm đến lĩnh vực này.
Việc hình thành nền tảng cộng đồng này được kỳ vọng tạo điều kiện để các bên liên quan cùng tìm hiểu, nghiên cứu và phát triển các ứng dụng an toàn lượng tử, qua đó mở rộng nguồn nhân lực và vun đắp hệ sinh thái công nghệ bảo mật thế hệ mới tại Việt Nam. .
James Nguyen là Đồng sáng lập và Tổng Giám đốc Điều hành (CEO) của Quantropi, một công ty tiên phong trong lĩnh vực truyền thông bảo mật lượng tử được thành lập vào năm 2018. Dưới sự lãnh đạo của ông, Quantropi đã đạt được nhiều cột mốc quan trọng, bao gồm: được vinh danh là Hội đồng Quản trị Uỷ thác Tốt nhất (Best Fiduciary Board) tại chương trình Canada’s Best Private Boards đầu tiên năm 2024, trở thành công ty thuộc mạng lưới NATO DIANA và nhà cung cấp được chấp thuận, nhận giải thưởng Future in Review – FiRe Starter năm 2023, và được xếp hạng trong danh sách Deloitte Fast 50 năm 2022.
Những đóng góp của James cho ngành đã mang lại cho ông nhiều giải thưởng cá nhân danh giá, như giải thưởng Doanh nhân của năm (CanadianSME National Entrepreneur of the Year) năm 2023 và được vinh danh trong danh sách Top Forty Under 40 của thành phố Ottawa. James sở hữu bằng Cử nhân Kinh tế tại Đại học Carleton.
Trước khi thành lập Quantropi, ông từng giữ chức vụ Giám đốc Đầu tư (CIO) và Phó Chủ tịch Phụ trách Hoạt động tại Châu Á cho một tập đoàn đa ngành thuộc cả khu vực tư nhân và đại chúng, hoạt động trong các lĩnh vực bất động sản, khai khoáng, lưu trữ năng lượng và sản xuất. Trong các vai trò này, ông chịu trách nhiệm về chiến lược, phát triển doanh nghiệp và mở rộng thị trường toàn cầu, thu hút thành công các khoản đầu tư và quan hệ hợp tác lớn.
Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.
Trong suốt tiến trình chuyển đổi số nhiều năm qua, chúng ta luôn khẳng định với nhau rằng: Dữ liệu và Bí mật kinh doanh là tài sản sống còn của mỗi tổ chức. Dữ liệu quyết định năng lực cạnh tranh, trải nghiệm khách hàng và thậm chí là sự tồn vong của một doanh nghiệp hay một ngân hàng.
AI đang tạo ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất và thay đổi mô hình kinh doanh, nhưng đầu tư công nghệ không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp lập tức có thêm giá trị. Năng lực tổ chức, văn hóa đổi mới và khả năng thích ứng mới là những yếu tố quyết định...
Sở hữu kênh YouTube hơn 150.000 người đăng ký, gần 10 triệu lượt xem, Lê Chí Đăng Minh đã kết hợp kinh nghiệm sáng tạo nội dung số với kiến thức Marketing và quản trị, trong bối cảnh AI đang thay đổi ngành này...
HANOISME và Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Huế đưa chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo vào trọng tâm hợp tác, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp hai địa phương...
Sau nhiều năm làm việc tại Google và Meta, tiến sĩ Bryan Vuong (Vương Bá Quý) quyết định rời các tập đoàn công nghệ lớn để theo đuổi con đường khởi nghiệp, với mong muốn xây dựng những giải pháp bảo mật có khả năng giải quyết các rủi ro mới do AI tạo ra, đồng thời đưa công nghệ do người Việt phát triển tiếp cận thị trường toàn cầu…
Khi mùa mua sắm cuối năm cận kề, mức giảm giá sâu nhất chưa chắc là yếu tố khiến khách hàng “chốt đơn”. Lợi thế có thể thuộc về những nhà bán lẻ mang đến hành trình mua sắm liền mạch từ tìm hiểu đến ra quyết định.
Công nghệ và dữ liệu đang thay đổi phương thức quản trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, đầu tư công nghệ hay sở hữu nhiều dữ liệu chưa đủ tạo ra hiệu quả nếu doanh nghiệp chưa thay đổi tư duy, quy trình và năng lực ra quyết định…
Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh, AI và bán dẫn đang trở thành hai lĩnh vực công nghệ chiến lược, có mối quan hệ bổ trợ và thúc đẩy lẫn nhau, góp phần định hình năng lực cạnh tranh quốc gia...