Đảm bảo an ninh mạng, bảo vệ hạ tầng năng lượng trong kỷ nguyên số

Tại hội thảo “An ninh năng lượng cho chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số” diễn ra ngày 23/10 tại Hà Nội, các chuyên gia tập trung thảo luận những rủi ro an ninh mạng đối với hạ tầng năng lượng trọng yếu, giải pháp bảo đảm an toàn vận hành và yêu cầu đa dạng hóa nguồn cung khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Hội thảo do Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam tổ chức dưới sự chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, với sự đồng hành của Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS) trong vai trò Đối tác chiến lược.

BẢO VỆ HẠ TẦNG NĂNG LƯỢNG TRƯỚC NGUY CƠ TẤN CÔNG MẠNG

Phát biểu khai mạc, ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký, Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho rằng năng lượng, công nghệ số và an ninh mạng ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ. Khi hoạt động sản xuất, cung ứng và điều khiển hệ thống năng lượng phụ thuộc nhiều hơn vào dữ liệu và công nghệ số, bảo đảm an ninh mạng không còn là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin mà trở thành một phần trong yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo ông Hiền, việc bảo vệ hạ tầng năng lượng cần chuyển từ cách tiếp cận bị động sang chủ động quản trị rủi ro, nâng cao khả năng chống chịu trước các sự cố. Cùng với đó, cần tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp năng lượng và các tổ chức chuyên môn, đồng thời bảo đảm các công nghệ mới được triển khai gắn với yêu cầu an ninh, an toàn.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), nhấn mạnh hạ tầng năng lượng là một trong những hạ tầng đặc biệt quan trọng, có khả năng trở thành mục tiêu trong các cuộc xung đột. Một sự cố làm gián đoạn hệ thống năng lượng có thể kéo theo ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực khác, trong đó có thông tin liên lạc, điều khiển, giám sát và vận hành.

Theo Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, nguy cơ tấn công mạng vào hạ tầng trọng yếu không còn là vấn đề mang tính giả định. Điều này đòi hỏi các đơn vị vận hành phải chủ động nhận diện nguy cơ, đánh giá mức độ ảnh hưởng và triển khai biện pháp bảo vệ phù hợp với tính chất của từng hệ thống.

Đối với doanh nghiệp năng lượng, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công, mà còn phải duy trì hoạt động trong tình huống xảy ra sự cố, nhanh chóng khôi phục hệ thống và hạn chế ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng. Năng lực giám sát, ứng phó và phục hồi vì vậy cần được chú trọng cùng với các biện pháp phòng ngừa.

Một nội dung đáng lưu ý là bảo vệ đồng thời hệ thống công nghệ thông tin (IT), công nghệ vận hành công nghiệp (OT) và dữ liệu vận hành. Nếu IT chủ yếu phục vụ xử lý thông tin, quản lý và điều hành, OT gắn trực tiếp với việc giám sát, điều khiển các thiết bị và quy trình công nghiệp. Do đặc thù khác nhau, các hệ thống này cần được đánh giá rủi ro và áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp, từ khâu đầu tư, thiết kế đến vận hành.

Bên cạnh bảo vệ hệ thống, việc phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ quan chức năng cũng có vai trò quan trọng trong phát hiện nguy cơ, chia sẻ thông tin và xử lý sự cố. Đây là những yếu tố cần thiết để nâng cao khả năng duy trì hoạt động liên tục của hạ tầng năng lượng trước các rủi ro an ninh mạng.

HẠ TẦNG LNG VÀ YÊU CẦU BẢO ĐẢM NGUỒN CUNG ỔN ĐỊNH

Cùng với an ninh mạng, bảo đảm nguồn cung năng lượng là một nội dung được đặt ra trong bối cảnh thị trường quốc tế chịu tác động từ những biến động địa chính trị. Đa dạng hóa nguồn cung, phát triển hạ tầng và nâng cao tính linh hoạt của hệ thống năng lượng có ý nghĩa đối với khả năng đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh trong dài hạn.

Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS), đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), hoạt động trong chuỗi giá trị khí, từ thu gom, vận chuyển, chế biến, tàng trữ đến kinh doanh các sản phẩm khí. Doanh nghiệp cũng tham gia đầu tư phát triển hạ tầng LNG nhằm bổ sung nguồn cung, phục vụ nhu cầu năng lượng cho sản xuất điện, công nghiệp và các lĩnh vực kinh tế.

Trong điều kiện thị trường năng lượng có nhiều biến động, phát triển hạ tầng khí và LNG không chỉ liên quan đến khả năng tiếp nhận, cung ứng nhiên liệu mà còn gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn vận hành và duy trì tính liên tục của hệ thống. Khi các hoạt động quản lý, giám sát và điều khiển ngày càng ứng dụng công nghệ số, bảo vệ hệ thống công nghệ và dữ liệu cũng trở thành một phần trong yêu cầu quản trị rủi ro của doanh nghiệp năng lượng.

Chia sẻ về các giải pháp đa dạng hóa nguồn cung LNG bảo đảm an ninh năng lượng và phục vụ chuyển dịch năng lượng trong điều kiện biến động địa chính trị thế giới, ông Hồ Diên Vượng, Phó Giám đốc Chi nhánh Kinh doanh LNG, đại diện PV GAS, đã làm rõ mối liên hệ giữa nguồn cung LNG, phát triển hạ tầng và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.

ỨNG DỤNG AI GẮN VỚI AN TOÀN VẬN HÀNH VÀ QUẢN TRỊ PHÁT THẢI

Bên cạnh bảo vệ hạ tầng và bảo đảm nguồn cung, hội thảo đề cập đến vai trò của công nghệ mới trong nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và hỗ trợ chuyển đổi xanh.

Các chuyên gia tại Hội thảo đã tập trung vào vai trò của năng lượng trong giai đoạn phát triển mới của kinh tế Việt Nam; an ninh năng lượng trong tổng thể an ninh phi truyền thống; an ninh mạng và khả năng phục hồi của hạ tầng năng lượng; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tối ưu hóa sử dụng năng lượng, hỗ trợ quản trị phát thải; cùng các biện pháp bảo vệ hệ thống IT/OT và dữ liệu.

Ông Trần Quang Hải, chuyên gia công nghệ AI, Giám đốc công nghệ Công ty Cổ phần AIZ, đã trình bày về ứng dụng AI trong tối ưu hóa sử dụng năng lượng và quản trị phát thải. Trong khi đó, ông Nguyễn Trung Nghĩa, chuyên gia tư vấn an ninh mạng thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ An ninh mạng quốc gia Việt Nam (NCS), chia sẻ các biện pháp bảo vệ hệ thống IT/OT và dữ liệu.

Việc ứng dụng AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, tối ưu hóa hoạt động và phục vụ theo dõi, quản trị phát thải. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả các công nghệ này, doanh nghiệp cần quan tâm đến độ tin cậy của dữ liệu, tính an toàn của hệ thống và khả năng kiểm soát rủi ro trong quá trình vận hành.

Những nội dung được đưa ra tại hội thảo cho thấy bảo đảm an ninh năng lượng trong kỷ nguyên số đòi hỏi cách tiếp cận đồng bộ, kết hợp giữa đa dạng hóa nguồn cung, phát triển hạ tầng, bảo vệ hệ thống công nghệ và nâng cao năng lực ứng phó sự cố. Đây không chỉ là vấn đề kỹ thuật của từng doanh nghiệp mà còn liên quan đến sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị vận hành năng lượng và cộng đồng công nghệ.