Doanh nghiệp Mỹ chuyển hướng sang mô hình AI Trung Quốc nhờ lợi thế chi phí

Theo hãng tin CNBC, những mô hình mới từ các công ty Trung Quốc như DeepSeek và Z.ai hiện được nhiều nhà phát triển đánh giá có khả năng cạnh tranh trực tiếp với các hệ thống AI tiên tiến của OpenAI và Anthropic. Chi phí sử dụng các mô hình AI cao cấp tại Mỹ ngày càng tăng đã khiến nhiều doanh nghiệp phải cân nhắc lại chiến lược triển khai AI, đặc biệt khi quy mô ứng dụng ngày càng mở rộng.

TỶ TRỌNG ỨNG DỤNG CÁC MÔ HÌNH AI TRUNG QUỐC TĂNG

Theo dữ liệu từ OpenRouter – nền tảng cho phép các nhà phát triển truy cập nhiều mô hình AI khác nhau – tỷ trọng token mà các doanh nghiệp Mỹ sử dụng cho các mô hình AI Trung Quốc đã duy trì trên 30% mỗi tuần kể từ ngày 8/2. Có thời điểm, tỷ lệ này lên tới 46%, trong khi mức trung bình của 12 tháng trước đó chỉ là 11% và giảm xuống còn khoảng 4,5% trong nửa đầu năm 2025.

Xu hướng này diễn ra cùng thời điểm các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc phát triển mạnh, trong khi chính quyền Mỹ ngày càng siết chặt quản lý đối với các mô hình AI tiên tiến trong nước và tìm cách hạn chế sự phổ biến của các giải pháp đến từ nước ngoài.

Cuối tháng 6, OpenAI cho biết hãng phải trì hoãn việc triển khai một loạt mô hình mới theo yêu cầu của chính phủ Mỹ. Cũng trong tháng này, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với hai mô hình Mythos và Fable của Anthropic được dỡ bỏ sau giai đoạn căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Donald Trump và công ty.

Theo ông Kyle Chan, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc John L. Thornton thuộc Viện Brookings, nguyên nhân lớn nhất khiến AI Trung Quốc trở nên hấp dẫn là áp lực chi phí.

"Trước đây, doanh nghiệp Mỹ ưu tiên triển khai AI trước, bất kể sử dụng mô hình nào. Nhưng hiện nay, khi chi phí AI tăng nhanh, họ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả kinh tế", ông nhận định.

DOANH NGHIỆP CHUYỂN SANG DEEPSEEK, Z.AI ĐỂ TIẾT KIỆM HÀNG TRIỆU USD

Khi AI ngày càng được tích hợp vào sản phẩm và quy trình vận hành, các kỹ sư phần mềm cũng tích cực thử nghiệm những mô hình AI có chi phí thấp hơn. Đây chính là lợi thế của các mô hình mã nguồn mở và mở trọng số, trong đó những sản phẩm mạnh nhất hiện nay chủ yếu đến từ các công ty Trung Quốc.

Khác với các mô hình đóng của OpenAI, Anthropic hay Google, mô hình mã nguồn mở và mở trọng số cho phép nhà phát triển tiếp cận một phần hoặc toàn bộ trọng số, cấu trúc hoặc mã nguồn của hệ thống, từ đó có thể nghiên cứu, triển khai và trong nhiều trường hợp là tùy chỉnh theo nhu cầu riêng.

Một ví dụ điển hình là startup AI Lindy. Trong tháng 6, công ty đã chuyển toàn bộ lưu lượng xử lý từ mô hình Claude của Anthropic sang DeepSeek – doanh nghiệp AI Trung Quốc từng gây tiếng vang lớn đầu năm 2025 và tiếp tục giới thiệu mô hình mới vào tháng 4.

Giám đốc điều hành Flo Crivello cho biết việc chuyển đổi này giúp chi phí vận hành của Lindy giảm mạnh.

"Đường cong chi phí gần như lao thẳng xuống đáy", ông nói với CNBC, đồng thời cho biết công ty sẽ tiết kiệm được hàng triệu USD chỉ trong vài tháng.

Không chỉ DeepSeek, Z.ai cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất nhanh. Theo nền tảng triển khai ứng dụng Vercel, mô hình GLM 5.2 của Z.ai, ra mắt trong tháng 6, là mô hình AI có tốc độ được doanh nghiệp tiếp nhận nhanh nhất trong năm 2026.

Ông Harpreet Arora, phụ trách hạ tầng AI tác nhân (agentic infrastructure) tại Vercel, cho biết chỉ sau tuần đầu tiên phát hành đầy đủ, khối lượng token sử dụng hằng ngày của GLM 5.2 đã tăng khoảng 27 lần, trong khi số lượng khách hàng tăng gần 80%.

Theo ông, yếu tố quyết định nằm ở giá thành.

"Khi một tác vụ không cần tới mô hình mạnh nhất, các doanh nghiệp sẽ tự động chuyển sang mô hình rẻ nhất nhưng vẫn đủ đáp ứng yêu cầu. Và trong cuộc cạnh tranh đó, các mô hình AI Trung Quốc đang giành ưu thế."

Justin Summerville, chuyên gia phân tích dữ liệu tại OpenRouter, cho biết các mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc hiện có thể rẻ hơn từ 60-90% so với những mô hình hàng đầu của Anthropic và OpenAI.

Trong khi đó, OpenAI và Anthropic hiện chưa đưa ra bình luận về xu hướng này.

Ngay cả trên nền tảng AI dành cho các ngành được quản lý chặt chẽ như LaunchLemonade, dù Claude và ChatGPT vẫn dẫn đầu về mức độ sử dụng, GLM 5.2 đã nhanh chóng lọt vào nhóm năm mô hình phổ biến nhất.

Theo Giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập LaunchLemonade Cien Solon, các mô hình như Z.ai hay Qwen của Alibaba đang trở thành lựa chọn phù hợp cho nhiều doanh nghiệp nhờ sự cân bằng giữa hiệu năng và chi phí đối với từng loại công việc cụ thể.

Ông cho rằng các doanh nghiệp có chiến lược AI trưởng thành hơn sẵn sàng sử dụng mô hình Trung Quốc nếu điều đó mang lại lợi ích về mặt kỹ thuật hoặc hiệu quả kinh tế.

NĂNG LỰC CỦA CÁC MÔ HÌNH AI TRUNG QUỐC ĐANG CẢI THIỆN NHANH CHÓNG

Không chỉ có lợi thế về giá, năng lực của các mô hình AI Trung Quốc cũng đang cải thiện nhanh chóng.

Theo chuyên gia Kyle Chan, mặc dù chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với các đối thủ Mỹ, nhiều mô hình Trung Quốc hiện đã tiến rất gần nhóm AI tiên tiến nhất thế giới. Ông ước tính các công ty Trung Quốc hiện chỉ còn chậm khoảng 6-9 tháng so với những phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Mỹ.

Justin Summerville cũng nhận định thế hệ mô hình mã nguồn mở mới hiện đã đủ khả năng xử lý hầu hết các tác vụ ngôn ngữ lớn (LLM), ngoại trừ những yêu cầu phức tạp nhất.

Minh chứng rõ nét là GLM 5.2. Trên một bài đánh giá năng lực AI tác nhân được giới nghiên cứu theo dõi sát sao, mô hình này đạt điểm số chỉ thấp hơn khoảng một điểm phần trăm so với Opus 4.8 của Anthropic, trong khi chi phí chỉ bằng khoảng một phần năm. Một số nhà nghiên cứu còn cho rằng GLM 5.2 đạt hiệu quả tương đương các mô hình hàng đầu của Mỹ trong một số bài kiểm tra liên quan đến an ninh mạng.

Với Lindy, việc chuyển sang DeepSeek V4 không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn cải thiện hiệu năng trong nhiều kịch bản sử dụng cốt lõi của doanh nghiệp, theo chia sẻ của CEO Flo Crivello trên mạng xã hội X.

Ông Yacine Jernite, Giám đốc học máy tại Hugging Face, cho rằng ngày càng nhiều doanh nghiệp muốn xây dựng hệ thống AI có thể tự kiểm soát và tùy biến, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các mô hình thương mại độc quyền.

Theo ông, trong bối cảnh các mô hình mã nguồn mở và mở trọng số phát triển nhanh, điều này đồng nghĩa nhiều doanh nghiệp sẽ lựa chọn các giải pháp đến từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, ông cảnh báo thị trường AI toàn cầu có nguy cơ bị chia làm hai thái cực. Một bên là các mô hình AI độc quyền của Mỹ: hiệu năng rất cao nhưng chi phí đắt đỏ và chính sách truy cập thiếu ổn định. Bên còn lại là các mô hình AI Trung Quốc với chi phí thấp hơn. Đây đang trở thành giải pháp khả thi nhất cho những doanh nghiệp muốn kiểm soát hạ tầng và tối ưu ngân sách.