Doanh nghiệp Trung Quốc tặng token AI khi khách hàng mua cà phê, bánh bao, mở thẻ tín dụng

Về bản chất, token là những đơn vị nhỏ mà mô hình AI sử dụng để xử lý văn bản. Khi người dùng đặt câu hỏi hoặc đưa ra yêu cầu, nội dung được phân tách thành các token để mô hình xử lý và tạo phản hồi. Số token được sử dụng thường liên quan đến lượng nội dung và mức độ phức tạp của tác vụ.

Theo số liệu được dẫn từ Sina, lượng token AI tiêu thụ mỗi ngày tại Trung Quốc đã tăng mạnh, từ khoảng 100 tỷ vào đầu năm 2024 lên 500 nghìn tỷ vào giữa năm 2026. Sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp AI Trung Quốc và Mỹ liên tục giảm giá dịch vụ để mở rộng người dùng.

Token rẻ hơn cũng mở ra dư địa cho các doanh nghiệp thử nghiệm những cách mới để đưa AI đến người tiêu dùng. Poe Zhao, nhà phân tích tại Bắc Kinh và nhà sáng lập bản tin Hello China Tech, nhận định một số gói token mà doanh nghiệp Trung Quốc đưa ra thị trường là một “thử nghiệm do nguồn cung dẫn dắt”.

“Phần lớn người dùng phổ thông vẫn tiếp cận AI thông qua một ứng dụng hoặc tính năng, mà không nhìn thấy số dư token,” ông nói.

Tuy nhiên, việc token xuất hiện trong các chương trình tiêu dùng cho thấy một hướng thương mại hóa AI khá khác thường: thay vì chỉ bán quyền truy cập vào mô hình, doanh nghiệp đang tìm cách gắn năng lực tính toán với những nhu cầu và hành vi quen thuộc.

KHI TOKEN AI TRỞ THÀNH PHẦN THƯỞNG VÀ GÓI CƯỚC

Một trong những cách đưa token đến người dùng phổ thông là gắn chúng với các sản phẩm tài chính và viễn thông. Thay vì chỉ nhận điểm thưởng, khách hàng có thể được cộng thêm quyền sử dụng mô hình AI sau mỗi giao dịch.

Tháng 7, startup AI Moonshot AI ra mắt thẻ tín dụng mang tên mô hình Kimi, hợp tác với Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc và American Express. Người dùng được tích lũy token Kimi cùng hạn mức sử dụng các tính năng AI agent và lập trình theo chi tiêu, tương tự cách thẻ tín dụng truyền thống thưởng dặm bay hoặc hoàn tiền.

Xu hướng này đã xuất hiện từ tháng 6, khi China Merchants Bank giới thiệu thẻ tín dụng dành cho các nhà phát triển AI. Chủ thẻ mới có thể nhận tối đa 1,8 tỷ token để sử dụng các mô hình của startup MiniMax.

Shanghai Pudong Development Bank cũng triển khai thẻ tín dụng cho nhóm khách hàng này, với khoản hỗ trợ tương đương tối đa 3 tỷ token cho các mô hình Qwen của Alibaba.

Nếu ngân hàng biến token thành phần thưởng, các nhà mạng lại đang thử bán chúng như một loại dữ liệu di động. China Telecom cung cấp gói dành cho người tiêu dùng từ 9,9 nhân dân tệ (1,4 USD) mỗi tháng, bao gồm 10 triệu token. Người dùng có nhu cầu cao hơn, cũng như doanh nghiệp, có thể lựa chọn các gói lớn hơn.

Nhà mạng này đồng thời vận hành nền tảng TokenHub, cung cấp các gói thuê bao trên 142 mô hình AI lớn. Động thái cho thấy các doanh nghiệp viễn thông đang tìm cách mở rộng từ dịch vụ kết nối truyền thống sang cung cấp năng lực tính toán và dịch vụ AI.

Các đối thủ cũng đưa ra những gói tương tự. China Mobile từng cung cấp 400.000 token với giá 1 nhân dân tệ (14 cent) tại Thượng Hải, thanh toán qua hóa đơn điện thoại. China Unicom giới thiệu các gói dành cho khách hàng doanh nghiệp, từ 15 nhân dân tệ cho 6 triệu token đến 45 nhân dân tệ cho 18 triệu token mỗi tháng.

Những mô hình này cho thấy token đang được đóng gói theo cách quen thuộc với người tiêu dùng: có hạn mức, có thời hạn và có thể mua thêm khi nhu cầu tăng.

TOKEN AI ĐƯỢC DÙNG ĐỂ KÉO KHÁCH ĐẾN QUÁN ĂN, CÀ PHÊ

Không chỉ ngân hàng và nhà mạng, các doanh nghiệp dịch vụ cũng bắt đầu dùng năng lực tính toán như một hình thức khuyến mại. Thay vì cung cấp Wi-Fi miễn phí, một số quán ăn, quán cà phê và quán bar tại Trung Quốc đang dùng token AI để thu hút khách hàng.

Tại AGI Bar ở Bắc Kinh, khách mua đồ uống và kết nối Wi-Fi có thể được sử dụng không giới hạn mô hình DeepSeek V4 Flash. Quán hướng tới nhóm khách hàng là lập trình viên và nhà sáng lập startup AI, đồng thời vận hành mô hình tại chỗ bằng một máy trạm Nvidia DGX Spark.

Một quán cà phê hoạt động 24 giờ sắp mở tại Trường Sa cũng sử dụng token AI như một phần chương trình quảng bá, tặng token cho khách mua cà phê.

Tại nhà hàng bánh bao Jingu Yuan ở Bắc Kinh, khách hàng được nhận phiếu trị giá 10 nhân dân tệ (1,4 USD) cho năng lực tính toán sau bữa ăn. Những tấm thẻ đặt trên bàn giới thiệu chương trình bằng một thông điệp hài hước: “Bạn đã no sau khi ăn bánh bao. Hãy ra quầy thu ngân nhận token để agent AI của bạn cũng được tiếp thêm năng lực tính toán”.

Hai cửa hàng của Jingu Yuan đang phát hơn 100 phiếu mỗi ngày. Cách làm này biến token thành một phần của trải nghiệm tiêu dùng, thay vì chỉ là một đơn vị kỹ thuật phía sau ứng dụng.

Tuy nhiên, mức độ phổ biến của những chương trình như vậy vẫn cần được nhìn nhận thận trọng. Theo Zhao, phần lớn người dùng phổ thông vẫn không trực tiếp quản lý số dư token. Việc doanh nghiệp tặng token có thể là một cách thử nghiệm thị trường, nhưng chưa đồng nghĩa người tiêu dùng đã hình thành nhu cầu mua token như mua dữ liệu di động.

TỪ CHỢ TRỰC TUYẾN ĐẾN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG

Token AI cũng bắt đầu xuất hiện trên các nền tảng thương mại điện tử, nơi người dùng có thể mua quyền truy cập mô hình từ các bên bán lại.

Trên Xianyu, sàn giao dịch đồ cũ thuộc Alibaba, một số người bán đang quảng cáo các gói sử dụng AI tính theo token. Nền tảng này vốn nổi tiếng với các mặt hàng như điện thoại, đồ nội thất và quần áo, nhưng nay xuất hiện cả những gói truy cập mô hình AI giá rẻ.

Các tin đăng cung cấp hàng triệu token với giá vài USD, dưới dạng gói ngày, gói tháng hoặc quyền dùng chung tài khoản. Một số người bán chia nhỏ hạn mức mô hình rồi bán lại cho sinh viên, nhà phát triển độc lập và doanh nghiệp nhỏ. Một số khác tìm cách hưởng chênh lệch giữa giá token chính thức và nguồn truy cập được mua với giá ưu đãi hoặc nhận miễn phí.

Sự xuất hiện của thị trường này cho thấy token không chỉ là công cụ kỹ thuật mà còn có thể trở thành một loại hàng hóa dịch vụ. Tuy nhiên, việc mua bán quyền truy cập thông qua bên trung gian cũng đặt ra những câu hỏi về tính ổn định của dịch vụ, quyền sử dụng tài khoản và khả năng kiểm soát nguồn cung.

Trong lĩnh vực tài chính, token còn được thử nghiệm như một chỉ số để đánh giá doanh nghiệp AI. Khi số lượng startup tăng lên, các ngân hàng Trung Quốc gặp khó khăn trong việc thẩm định những công ty có ít tài sản vật chất nhưng cần đầu tư lớn cho năng lực tính toán.

Tại thành phố Quảng Châu, các ngân hàng đang thử nghiệm mô hình cho vay dựa trên mức độ sản xuất và tiêu thụ token của doanh nghiệp. Tháng 8, quận Hải Châu triển khai sản phẩm tài chính mang tên “khoản vay token”, cho phép các ngân hàng như Bank of China, China CITIC Bank và Bank of Guangzhou sử dụng dữ liệu này để quyết định hạn mức tín dụng.

Cách tiếp cận này phản ánh một thay đổi trong cách nhìn nhận tài sản của doanh nghiệp AI. Với những công ty trẻ, năng lực tính toán và mức độ sử dụng mô hình có thể phản ánh hoạt động kinh doanh rõ hơn các chỉ số truyền thống.

Dù vậy, token vẫn chưa trở thành một loại tài sản tài chính phổ biến. Những thử nghiệm hiện nay chủ yếu cho thấy doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm cách biến năng lực tính toán thành sản phẩm dễ tiếp cận hơn, từ phần thưởng thẻ tín dụng, gói cước viễn thông đến các chương trình khuyến mại và tín dụng doanh nghiệp.

Theo ông Zhao, đây là một cách thương mại hóa AI khác thường, khi các doanh nghiệp không chỉ bán mô hình mà còn thử nghiệm nhiều hình thức phân phối để đưa năng lực tính toán đến gần hơn với người dùng.