Dubai chuyển đổi số dịch vụ công bằng AI với tốc độ cực nhanh

Hầu hết chính phủ các nước trên thế giới vẫn tính toán lộ trình chuyển đổi số theo năm, thì Dubai đang đi đầu với chu kỳ triển khai chỉ tính bằng tháng. Chính tốc độ này, theo ông Matar Al Hemeiri, Giám đốc Điều hành Cơ quan Chính phủ Số Dubai, là yếu tố quyết định ai sẽ chiến thắng trong cuộc đua toàn cầu về thành phố thông minh.

Trong cuộc phỏng vấn với Tech Wire Asia, ông Al Hemeiri chia sẻ cách mà Dubai “vận hành tốc độ ở quy mô lớn” - nơi hệ thống chính phủ số ứng dụng AI có thể chuyển từ giai đoạn công bố sang triển khai toàn thành phố nhanh hơn mọi quy chuẩn quốc tế.

Ông Al Hemeiri cũng lý giải tại sao phương pháp này khác biệt hoàn toàn với hướng đầu tư nặng về hạ tầng đang được thực hiện tại các tiểu vương quốc láng giềng hay các trung tâm công nghệ châu Á.

96% CƠ QUAN CHÍNH PHỦ ÁP DỤNG AI

Những con số cho thấy rõ đà tăng tốc của chính phủ số Dubai. Đến năm 2025, hơn 96% cơ quan chính phủ sẽ áp dụng ít nhất một giải pháp AI, trong khi 60% người dân được khảo sát cho biết họ thích dùng dịch vụ có hỗ trợ AI hơn so với kênh truyền thống.

Trợ lý ảo DubaiAI, chương trình trọng điểm của thành phố, hiện bao phủ hơn 180 dịch vụ công, xử lý 60% lượng yêu cầu thường nhật của người dân và giúp cắt giảm 35% chi phí vận hành.

“Tại Dubai, khi một sáng kiến AI được công bố, giải pháp sẽ được kích hoạt gần như ngay lập tức, chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang vận hành chỉ trong vài tháng, nhanh hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu”, ông Al Hemeiri khẳng định. “Tính linh hoạt này giúp người dân hưởng lợi trong thời gian thực”.

Sự khác biệt trở nên rõ ràng hơn khi so sánh với Abu Dhabi, nơi vừa công bố khoản đầu tư 4,8 tỷ USD để trở thành chính phủ vận hành hoàn toàn bằng AI vào năm 2027. Nếu Abu Dhabi tập trung xây dựng hạ tầng AI tổng thể, thì Dubai lại ưu tiên tích hợp AI vào khung hệ thống sẵn có, nhấn mạnh yếu tố đạo đức, khả năng tương tác và tính minh bạch – cách làm mà ông Al Hemeiri cho rằng giúp Dubai đổi mới nhanh hơn.

“Lộ trình AI của hai bên là bổ trợ lẫn nhau, phù hợp với chiến lược AI quốc gia UAE 2031”, ông nói thêm. “Chúng tôi đang hợp tác về nghiên cứu, tiêu chuẩn kết nối và chính sách để đảm bảo vị thế dẫn đầu của khu vực trong lĩnh vực AI”.

ĐẠO ĐỨC VẬN HÀNH

Điểm khác biệt lớn giữa chiến lược AI của Dubai với các trung tâm công nghệ như Singapore hay Hồng Kông nằm ở mức độ ràng buộc pháp lý. Ông Al Hemeiri nhấn mạnh rằng Chính sách AI dành cho cơ quan chính phủ Dubai, ra mắt tháng 4/2025 cùng Báo cáo hiện trạng AI, không phải là hướng dẫn mang tính định hướng, mà là yêu cầu bắt buộc.

“Chính sách AI không phải là bộ khung lý thuyết – đó là tập hợp quy định và yêu cầu kỹ thuật ràng buộc áp dụng cho mọi hệ thống AI trong khu vực công”, ông Al Hemeiri nói. “Quy định được xây dựng dựa trên Bộ công cụ AI đạo đức ra mắt năm 2019, biến Dubai trở thành một trong số ít thành phố trên thế giới tích hợp quy chuẩn đạo đức ngay từ khâu mua sắm cho đến đánh giá hiệu quả”.

Cách tiếp cận “đạo đức vận hành” này còn bao gồm nhiệm vụ kiểm toán liên tục và yêu cầu bắt buộc về tính minh bạch của tất cả hệ thống AI công. Theo ông Al Hemeiri, “Rủi ro lớn nhất chính là mở rộng quy mô mà thiếu giám sát đầy đủ”.

Chính phủ số Dubai cũng tính toán lợi tức đầu tư (ROI) ngay từ giai đoạn lập kế hoạch. “Chúng tôi chỉ triển khai dự án khi chắc chắn rằng thành phố sẽ đạt được mức lợi nhuận xã hội mong đợi”, ông nói. Đây là cách tiếp cận thực tế, trái ngược với hiện tượng đổi mới để “làm hình ảnh” mà nhiều chính phủ bị chỉ trích trên thế giới.

AI TRONG Y TẾ, NĂNG LƯỢNG VÀ QUẢN TRỊ DỰ BÁO

Dù DubaiAI là “gương mặt đại diện” của chuyển đổi số, nhưng phía sau đó là hàng loạt ứng dụng AI âm thầm hơn, song hiệu quả rõ rệt.

Các mô hình AI của Cơ quan Y tế Dubai nay có thể phát hiện sớm bệnh mạn tính như tiểu đường. Trong khi đó, thuật toán dự báo giúp nâng cao hệ thống kiểm toán và quản lý năng lượng thông qua lưới điện thông minh hoạt động theo dữ liệu thời gian thực, tối ưu hóa tiêu thụ và giảm tác động môi trường.

Dự án tham vọng nhất hiện nay của Dubai là nền tảng dịch vụ công dự báo – hướng đến việc dự đoán nhu cầu của người dân trước khi họ yêu cầu.

“Nền tảng sử dụng dữ liệu tích hợp và AI để dự đoán nhu cầu, từ việc tự động gia hạn giấy phép đến gửi thông báo chăm sóc sức khỏe dự phòng, giúp giảm điểm nghẽn trong quy trình dịch vụ”, ông Al Hemeiri cho biết. “Chúng tôi đã bắt đầu xây dựng, và mục tiêu triển khai toàn diện là vào đầu thập niên 2030”.

Một phần của tầm nhìn này đã được thử nghiệm qua công cụ quy hoạch đô thị ứng dụng AI và mô hình “song sinh kỹ thuật số” của toàn thành phố, mô phỏng kết quả chính sách trước khi áp dụng thật - mô hình “sandbox” này cũng đang mở rộng cho cả khu vực tư nhân.

LỢI THẾ CỦA STARTUP: DỮ LIỆU THẬT, TÍCH HỢP THẬT

Hệ sinh thái AI của chính phủ số Dubai mang lại cho các startup nhiều hơn cả sự linh hoạt về quy định: đó là quyền truy cập dữ liệu thực và môi trường thử nghiệm thật.

Ông Al Hemeiri kể về một startup trong lĩnh vực chẩn đoán y tế, từng thử nghiệm công cụ phân loại bệnh nhân bằng AI trong “sandbox” của Dubai, và giờ đã tích hợp vào dịch vụ của Cơ quan Y tế Dubai.

“Vì hệ sinh thái của chúng tôi vận hành như hệ điều hành kỹ thuật số thống nhất, nên các startup có thể thử nghiệm giải pháp kết nối liền mạch với những dịch vụ khác của thành phố, từ giao thông thông minh như Dubai Loop, taxi bay eVTOL hay chẩn đoán y tế bằng AI”, ông Al Hemeiri giải thích.

Kết nối này thể hiện rõ tại Tuần lễ AI Dubai 2025, sự kiện thu hút đại diện từ 100 quốc gia và ký kết hợp tác với Meta, Google, Microsoft và OpenAI. Không dừng lại ở “bức ảnh lưu niệm”, Dubai còn lập nhóm làm việc chung với từng đối tác để triển khai chương trình đào tạo kỹ năng AI, hợp tác R&D và dự án thử nghiệm trong từng lĩnh vực.

Những hợp tác này trực tiếp hỗ trợ Chương trình nghị sự kinh tế D33 của Dubai, với mục tiêu tạo 27 tỷ USD doanh thu mỗi năm từ đổi mới số. Báo cáo “State of AI” dự đoán AI có thể đóng góp hơn 64 tỷ USD cho nền kinh tế Dubai vào năm 2030.

CHỦ QUYỀN DỮ LIỆU: MÔ HÌNH LAI

Chiến lược quản trị dữ liệu AI của Dubai nằm giữa hai thái cực: mô hình nội địa hóa nghiêm ngặt của Trung Quốc và quy định bảo vệ dữ liệu GDPR của châu Âu.

“Mô hình của Dubai là dạng lai – dữ liệu công dân được ẩn danh và lưu trữ trong phạm vi pháp lý của thành phố, nhưng có thể được chia sẻ an toàn cho các cơ quan khác khi người dùng đồng ý, thông qua nền tảng định danh số quốc gia UAE PASS”, ông Al Hemeiri cho biết.

Khác biệt của Dubai là họ chủ động ứng dụng dữ liệu tổng hợp (synthetic data) – cho phép phát triển và thử nghiệm AI ở quy mô lớn mà vẫn đảm bảo quyền riêng tư và tuân thủ luật dữ liệu. Cách làm này giúp đẩy nhanh quá trình đổi mới mà không đánh đổi tính đạo đức.

CHUYỂN ĐỔI LỰC LƯỢNG LAO ĐỘNG – KHÔNG SA THẢI

Trước câu hỏi về khả năng AI khiến người lao động mất việc, ông Al Hemeiri cho biết quan điểm của Dubai là tái đào tạo thay vì cắt giảm. Với việc chatbot xử lý 60% yêu cầu thường nhật và giúp giảm 35% chi phí, điều hiển nhiên là vai trò của con người phải thay đổi.

“AI giúp nhân viên giảm bớt công việc lặp lại, mang tính thông tin, để chuyển sang những vị trí có giá trị cao hơn như giám sát AI, thiết kế dịch vụ hay hoạch định chính sách”, ông nói.

Chương trình đào tạo được hỗ trợ bởi các tập đoàn công nghệ toàn cầu, giúp nhân viên chính phủ có kỹ năng triển khai và quản lý dự án AI trong bộ phận của mình. Thêm vào đó, dân số Dubai tăng nhanh cũng tạo ra “nhu cầu khổng lồ về dịch vụ công”, giúp AI nâng cao hiệu quả mà không cần cắt giảm nhân sự.

NHỮNG “CHIẾN THẮNG THẦM LẶNG”

Khi được hỏi về các sáng kiến hiệu quả nhưng ít được chú ý, ông Al Hemeiri nhắc đến Thử thách Citiverse của Liên Hợp Quốc, do Digital Dubai đồng tổ chức, quy tụ nhà sáng tạo để phát triển giải pháp AI cho dịch vụ công toàn diện, bền vững và tương tác văn hóa.

Một ví dụ khác là robot giao hàng tự hành của Quỹ Tương lai Dubai, đã được thử nghiệm trên đường phố. “Những robot này giúp tăng hiệu quả giao hàng chặng cuối, đồng thời giảm ùn tắc và khí thải”, ông nói. “Đây là minh chứng cho cách Dubai áp dụng AI vào cuộc sống đời thường, mang lại giá trị thực tế chứ không chỉ dừng ở tuyên bố hay lý thuyết”.

Khi được hỏi về thước đo thành công trong 5 năm tới, ông Al Hemeiri nhấn mạnh: “Thất bại là khi AI được áp dụng rời rạc, không nâng cao được niềm tin, hiệu quả hay chất lượng cuộc sống của người dân”.

Ngược lại, thành công là “khi dịch vụ công do AI vận hành trở nên liền mạch, chủ động và toàn diện, giúp cuộc sống của người dân dễ dàng hơn và tự nhiên trở thành mô hình để các chính phủ khác học hỏi”.