EU sẽ xây dựng các "nhà máy gigawatt" để thúc đẩy ngành công nghiệp AI

Theo hãng tin CNBC, khái niệm về các nhà máy sản xuất AI theo mô hình công nghiệp đã thu hút sự chú ý trong những tháng gần đây, đặc biệt sau khi Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang nhấn mạnh tầm quan trọng của cơ sở hạ tầng này tại một sự kiện vào tháng Sáu. Phát biểu tại hội nghị GTC ở Paris, Pháp, ông Huang ca ngợi một “cuộc cách mạng công nghiệp” mới và cho biết Nvidia đang hợp tác với Pháp, Ý và Anh để xây dựng các nhà máy AI tạo ra doanh thu.

EU ĐÃ ĐẦU TƯ 10 TỶ EURO ĐỂ XÂY DỰNG 13 NHÀ MÁY AI VÀ 20 TỶ EURO CHO CÁC NHÀ MÁY GIGAWATT

Liên minh Châu Âu (EU) mô tả các nhà máy này như một “hệ sinh thái năng động”, nơi hội tụ sức mạnh tính toán, dữ liệu và nhân tài để phát triển các mô hình và ứng dụng AI. Tuy nhiên, EU từ lâu đã bị tụt hậu so với Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua mở rộng quy mô AI.

Với 27 quốc gia thành viên, khu vực này thường chậm trễ trong việc thống nhất các quy định mới. Chi phí năng lượng cao, sự chậm trễ trong cấp phép và hệ thống lưới điện cần hiện đại hóa cũng cản trở sự phát triển.

Bà Henna Virkkunen, Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu phụ trách chủ quyền công nghệ, chia sẻ mục tiêu của EU là tập hợp các tập dữ liệu chất lượng cao, năng lực tính toán và các nhà nghiên cứu vào một nơi.

“Chúng tôi có, ví dụ, 30% nhà nghiên cứu AI trên đầu người nhiều hơn Mỹ. Chúng tôi cũng có khoảng 7.000 công ty khởi nghiệp đang phát triển AI, nhưng trở ngại chính là họ thiếu năng lực tính toán. Vì vậy, chúng tôi quyết định cùng các quốc gia thành viên đầu tư vào cơ sở hạ tầng quan trọng này”, bà nói. “Chúng tôi có mọi thứ cần thiết để cạnh tranh trong lĩnh vực này, đồng thời muốn xây dựng chủ quyền công nghệ và khả năng cạnh tranh”.

Cho đến nay, EU đã đầu tư 10 tỷ euro (11,8 tỷ USD) để xây dựng 13 nhà máy AI và 20 tỷ euro ban đầu cho các nhà máy gigawatt, đánh dấu khoản đầu tư công lớn nhất thế giới vào AI, theo EU. Bà Virkkunen cho biết EU đã nhận được 76 biểu hiện quan tâm từ 16 quốc gia thành viên cho 60 địa điểm xây dựng nhà máy gigawatt, vượt xa kỳ vọng của khối. Tuy nhiên, để các nhà máy này thực sự gia tăng đáng kể năng lực tính toán của Châu Âu, cần có thêm nguồn đầu tư lớn từ khu vực tư nhân để xây dựng cơ sở hạ tầng tốn kém.

“CỬA HÀNG MỘT ĐIỂM ĐẾN” CHO CÁC CÔNG TY AI

EU mô tả các nhà máy này như một “cửa hàng một điểm đến” cho các công ty AI, tương tự quy trình của các nhà máy công nghiệp, biến nguyên liệu thô thành hàng hóa và dịch vụ. Trong nhà máy AI, dữ liệu thô là đầu vào, và các sản phẩm AI tiên tiến là kết quả đầu ra.

Theo ông Andre Kukhnin, nhà phân tích nghiên cứu tại UBS, các nhà máy AI được thiết kế để tạo ra năng lực xử lý GPU (bộ xử lý đồ họa), xây dựng các trung tâm dữ liệu với GPU có khả năng huấn luyện mô hình và chạy suy luận. Cơ sở hạ tầng này sẽ giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tiếp cận công nghệ mà họ không thể tự xây dựng.

Ông Martin Wilkie, nhà phân tích tại Citi, nhấn mạnh rằng việc sử dụng các cơ sở này sẽ quyết định danh xưng “nhà máy AI”. “Bạn đang tạo ra một nền tảng với các chip có năng lực tính toán vượt trội. Nếu kết nối với một lưới điện đủ khả năng cung cấp năng lượng để khai thác hết tiềm năng của chúng, bạn sẽ có khả năng làm được rất nhiều điều. Thành công của dự án phụ thuộc vào việc bạn sử dụng nó như thế nào”, ông nói.

Công ty viễn thông Telenor đã bắt đầu thử nghiệm các ứng dụng tại nhà máy AI ở Na Uy, ra mắt vào tháng 11 năm ngoái. Công ty hiện vận hành một cụm GPU nhỏ để thử nghiệm thị trường trước khi mở rộng quy mô. Bà Kaaren Hilsen, Giám đốc Đổi mới Sáng tạo và Trưởng bộ phận Nhà máy AI của Telenor, chia sẻ: “Hành trình bắt đầu từ niềm tin của Nvidia rằng mỗi quốc gia cần tạo ra trí tuệ của riêng mình”.

Bà Hilsen nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ quyền dữ liệu: “Nếu bạn muốn sử dụng AI để đổi mới và nâng cao hiệu quả kinh doanh, bạn có thể đưa thông tin nhạy cảm vào các mô hình AI”. Telenor đang hợp tác với BabelSpeak, một phiên bản ChatGPT của Na Uy, để dịch các cuộc đối thoại nhạy cảm, chẳng hạn như hỗ trợ cảnh sát biên giới, những người không thể sử dụng dịch vụ dịch công cộng vì lý do an ninh.

Bà Hilsen nhận định rằng chúng ta đang trải qua một “cuộc cách mạng trí tuệ”, và các nhà máy AI có chủ quyền sẽ giúp thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội.

NHÀ MÁY AI ĐẦU TIÊN CỦA EU SẼ ĐI VÀO HOẠT ĐỘNG TRONG VÀI TUẦN TỚI

Bà Virkkunen cho biết nhà máy AI đầu tiên của khu vực sẽ đi vào hoạt động trong vài tuần tới, với một trong những dự án lớn nhất được triển khai tại Munich, Đức vào đầu tháng 9. Tuy nhiên, các nhà máy gigawatt đòi hỏi đầu tư lớn hơn nhiều.

“Đây là những khoản đầu tư khổng lồ vì chúng mạnh gấp bốn lần so với các nhà máy AI lớn nhất về năng lực tính toán, đòi hỏi đầu tư từ 3 đến 5 tỷ euro cho mỗi nhà máy”, bà nói, đồng thời cho biết EU sẽ thành lập một liên minh đối tác và mở lời kêu gọi đầu tư chính thức vào cuối năm nay.

Ông Bertin Martens, nhà nghiên cứu cấp cao tại Bruegel, đặt câu hỏi tại sao các khoản đầu tư này cần được trợ cấp bởi ngân sách chính phủ. “Chúng ta chưa biết mức đầu tư tư nhân được đề xuất để bổ sung cho trợ cấp từ tiền thuế là bao nhiêu, cũng như quy mô và năng lực của các nhà máy này. Hiện tại, mọi thứ vẫn còn rất mơ hồ, nên khó đánh giá mức độ đóng góp của chúng vào năng lực tính toán”, ông nói.

Vấn đề tiêu thụ năng lượng cũng là một thách thức lớn. Ông Martens lưu ý rằng việc xây dựng một nhà máy gigawatt AI có thể mất 1-2 năm, nhưng xây dựng nguồn phát điện đủ lớn để cung cấp năng lượng lại cần nhiều thời gian hơn.

“Nếu muốn xây dựng một nhà máy gigawatt hiện đại với hàng trăm nghìn chip Nvidia, bạn cần tính đến mức tiêu thụ điện ít nhất 1 gigawatt cho mỗi nhà máy. Liệu lưới điện Châu Âu ở các quốc gia này có đủ khả năng đáp ứng hay không vẫn là một câu hỏi lớn… điều này sẽ đòi hỏi đầu tư lớn vào năng lực tái tạo điện”, ông nói.

UBS dự báo rằng dung lượng trung tâm dữ liệu toàn cầu hiện nay (85 GW) sẽ tăng gấp đôi do nhu cầu tăng vọt. Dựa trên khoản đầu tư 20 tỷ euro của EU và kế hoạch mỗi nhà máy vận hành 100.000 bộ xử lý tiên tiến, UBS ước tính mỗi nhà máy có thể đạt công suất 100-150 MW, với tổng dung lượng cho tất cả các nhà máy khoảng 1,5-2 GW, tương đương mức tăng khoảng 15% tổng dung lượng của Châu Âu – một con số đáng kể, ngay cả khi so sánh với Mỹ, quốc gia hiện chiếm khoảng một phần ba dung lượng toàn cầu.

Sau thông báo về khung thương mại EU-Mỹ, Chủ tịch EU Ursula von der Leyen cho biết hôm Chủ nhật rằng các chip AI của Mỹ sẽ hỗ trợ vận hành các nhà máy gigawatt AI của EU, giúp Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu công nghệ.

Tuy nhiên, ông Martens cảnh báo: “Nếu có đủ tiền, việc mua chip từ Nvidia và xây dựng các nhà máy phần cứng là tương đối dễ. Nhưng để vận hành và đảm bảo tính khả thi kinh tế lại là một câu hỏi hoàn toàn khác”. Ông cho rằng EU có thể sẽ phải bắt đầu ở quy mô nhỏ hơn, vì việc xây dựng các mô hình AI tiên tiến ngay lập tức là quá tốn kém.

“Tôi nghĩ theo thời gian, Châu Âu có thể dần xây dựng cơ sở hạ tầng và mô hình kinh doanh AI để đạt được mục tiêu đó, nhưng điều này sẽ không xảy ra ngay lập tức”, ông Martens kết luận.