Giáo dục kỹ năng an toàn mạng cho học sinh

Từ ngày 12 đến 16/9/2026, tại điểm trường xóm Quý Hòa, Trường THCS Mường Vang (tỉnh Phú Thọ), Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển Bền vững (MSD United Way Vietnam) phối hợp cùng Công ty TNHH Ford Việt Nam và Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia đã tổ chức chuỗi hoạt động hỗ trợ cơ sở vật chất và tập huấn kỹ năng số cho học sinh. Đây là hoạt động mở màn cho chuỗi chương trình giáo dục "Công dân số chuẩn" dự kiến triển khai tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước trong năm 2026.

TĂNG CƯỜNG CƠ SỞ VẬT CHẤT VÀ THIẾT BỊ THỰC HÀNH CÔNG NGHỆ

Trường THCS Mường Vang nằm trên địa bàn xã Quý Hòa – khu vực miền núi thuộc tỉnh Phú Thọ. Trường hiện có 32 lớp với 872 học sinh, trong đó đa số là con em các gia đình có điều kiện kinh tế khó khăn và thuộc cộng đồng dân tộc thiểu số. Do hạn chế về vị trí địa lý cùng nguồn lực đầu tư, điều kiện tiếp cận công nghệ thông tin của học sinh tại đây còn nhiều thiếu sót. Trước khi triển khai dự án, phòng Tin học tại điểm trường xóm Quý Hòa chỉ có 10 máy tính thế hệ cũ, chưa bảo đảm công năng phục vụ cho nhu cầu giảng dạy và học tập theo chương trình phổ thông.

Nhằm cải thiện điều kiện học tập thực tế, dự án đã bàn giao cho nhà trường 15 bộ máy tính mới, 1 tivi 75 inch cùng 15 bộ bàn ghế chuyên dụng. Hệ thống thiết bị này giúp gia tăng số lượng máy tính khả dụng, tạo điều kiện cho học sinh tăng thời lượng thực hành thao tác trên máy tính thay vì chỉ học lý thuyết.

Bên cạnh việc bổ sung trang thiết bị dạy học, không gian sinh hoạt chung và các mảng tường tại điểm trường cũng được sơn mới bằng các hình vẽ truyền thông. Nội dung tranh tường tập trung vào các thông điệp tuyên truyền về ứng xử văn minh trên không gian mạng, phòng chống bạo lực học đường và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, bao trùm.

CẢNH BÁO RỦI RO AN TOÀN MẠNG VÀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC TƯƠNG TÁC

Song song với hoạt động hỗ trợ vật chất, chương trình tập trung tổ chức các chuyên đề giáo dục kỹ năng an toàn trực tuyến dành cho học sinh THCS. Chương trình ghi nhận sự tham gia hỗ trợ chuyên môn từ đại diện Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhằm cung cấp kiến thức pháp lý và kỹ năng nhận diện nguy cơ trên Internet.

Đánh giá về thực trạng sử dụng Internet của lứa tuổi học sinh hiện nay, bà Mai Hạnh Phúc, Phó Trưởng ban Nghiên cứu, Tư vấn chính sách, pháp luật (Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia), nhận định Internet đang trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống và học tập của trẻ em. Không gian mạng giúp các em tiếp cận tri thức, kết nối bạn bè và phát triển nhiều kỹ năng mới. Nhưng Internet cũng có những mặt trái.

“Một lời mời kết bạn tưởng như vô hại, một trò chơi trực tuyến, một đường link hấp dẫn hay một cuộc trò chuyện riêng tư có thể trở thành điểm khởi đầu của lừa đảo, dụ dỗ, bắt nạt, bóc lột hoặc xâm hại trẻ em trên môi trường mạng”, bà Mai Hạnh Phúc nói.

Chuyên gia cũng phân tích thêm về vai trò của gia đình và nhà trường trong việc phối hợp bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ trực tuyến. Theo bà Mai Hạnh Phúc, dù hệ thống pháp luật về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân đang ngày càng hoàn thiện, yếu tố then chốt vẫn nằm ở sự đồng hành sát sao từ phía người lớn.

"Pháp luật và công nghệ chỉ là một phần của giải pháp. Sự chủ động của gia đình, nhà trường và chính các em học sinh mới là yếu tố đặc biệt quan trọng. Hãy tạo cho các em một môi trường mà khi gặp một sự cố trên mạng, các em có thể nói với cha mẹ, thầy cô mà không sợ bị trách mắng. Bởi đôi khi, điều nguy hiểm nhất không phải là một cú nhấp chuột sai, mà là một đứa trẻ gặp nguy hiểm nhưng không dám nói với người lớn", đại diện Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nói.

Để truyền tải các nội dung này, chương trình áp dụng phương pháp học tập qua trò chơi tương tác mang tên "Giải mã Lá chắn số". Học sinh được chia nhóm để đóng vai xử lý các tình huống giả định liên quan đến nguy cơ lừa đảo, xâm hại tình dục trên không gian mạng và cách bảo vệ thông tin cá nhân.

Ngoài ra, học sinh cũng tham gia trải nghiệm ba trạm tương tác kỹ năng, bao gồm: thực hành đặt câu hỏi với Trợ lý ảo LU về quy tắc an toàn mạng; giải bài tập trắc nghiệm tình huống SNET để tìm hiểu quyền trẻ em trên môi trường số; và trạm "Thiếu niên nói" – nơi học sinh trực tiếp viết ra những băn khoăn, đề xuất về môi trường mạng an toàn gửi tới nhà trường và các đơn vị chức năng.

Theo kế hoạch từ ban tổ chức, sau điểm dừng chân tại Phú Thọ, chuỗi hoạt động giáo dục "Công dân số chuẩn" và chương trình truyền thông "Thiếu niên nói" sẽ tiếp tục được mở rộng triển khai tại Hà Nội, Lào Cai và Quảng Trị từ nay đến hết tháng 11/2026.