Hà Nội xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ

Sự kiện do Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp cùng Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội (HANOISME) tổ chức.

Hội nghị do Lãnh đạo UBND Thành phố trực tiếp chủ trì, với sự tham dự của hơn 300 đại biểu gồm Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, đại diện các Cục, Vụ chuyên môn thuộc Bộ, Lãnh đạo các sở, ban, ngành Thành phố, đại diện các hội, hiệp hội, các cơ quan thông tấn báo chí cùng đông đảo cộng đồng doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số trên địa bàn Thủ đô.

XỬ LÝ ĐIỂM NGHẼN THEO TINH THẦN "RÕ NỘI DUNG, RÕ CƠ QUAN, RÕ THỜI HẠN"

Hội nghị được tổ chức theo hình thức đối thoại trực tiếp, cởi mở nhằm nhận diện và tháo gỡ triệt để các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, phát triển thị trường và tiếp cận nguồn lực cho doanh nghiệp. Sự đồng hành quyết liệt này hướng tới mục tiêu giải phóng các nguồn lực, tạo thêm năng lực sản xuất, tăng trưởng doanh thu và mở rộng thị trường xuất khẩu cho kinh tế Thủ đô ngay trong quý IV/2026, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của Thành phố.

Phát biểu tại sự kiện, ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, thừa nhận những khó khăn của doanh nghiệp là “có thật và đo đếm được”. Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 của VCCI cho thấy 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn khi tìm khách hàng, 52,2% gặp khó khăn trong tìm nguồn vốn. Tỉ lệ doanh nghiệp sẵn sàng chi từ 3% doanh thu trở lên cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hay có hợp tác khoa học công nghệ với các đối tác nước ngoài, đều chỉ đạt khoảng 3,9%. Ngoài ra, chỉ có khoảng 1,4% doanh nghiệp có hợp tác với các cơ sở đại học và cơ sở nghiên cứu.

Ông Cù Ngọc Trang cho biết với doanh nghiệp khoa học công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số, những điểm nghẽn ấy còn lớn hơn, bởi tài sản lớn nhất của họ là tri thức, công nghệ và con người. Những thứ đó khó đem thế chấp, và khó chứng minh bằng hợp đồng trong quá khứ. Trong khi đó, đây lại là lực lượng có sức lan tỏa đặc biệt. Doanh nghiệp khoa học công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn tạo ra cách làm mới cho cả nền kinh tế.

“Vì vậy, gỡ một điểm nghẽn cho doanh nghiệp công nghệ là mở đường cho năng suất của nhiều doanh nghiệp khác, và cho mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thủ đô và đất nước”, ông Cù Ngọc Trang nói.

6 NHÓM “ĐIỂM NGHẼN” CỦA CÁC DOANH NGHIỆP KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

Tính đến ngày 28/9, Sở Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận 124 kiến nghị của các doanh nghiệp. Trong đó, 62 kiến nghị, đạt trên 50% tổng số, đã được giải quyết trước hội nghị này. Theo Giám đốc Cù Ngọc Trang, nhìn vào bản chất những điều mà doanh nghiệp cần, 124 kiến nghị tập trung vào sáu nhóm vấn đề sau đây.

Thứ nhất, về vốn cho doanh nghiệp công nghệ, có 21 kiến nghị. Cụ thể, chi phí nghiên cứu phát sinh trước khi có doanh thu, trong khi tài sản của doanh nghiệp chủ yếu là tri thức, khó thế chấp ngân hàng. Về việc này, thành phố cũng đã có cơ chế hỗ trợ 50% lãi suất vay, tối đa 6% một năm và trong 5 năm, thông qua quỹ phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố. Quỹ đầu tư mạo hiểm của thành phố cũng đã đi vào vận hành, cùng với cơ chế góp vốn để thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Điểm nghẽn thứ hai liên quan đến thị trường và khách hàng đầu tiên, có 24 kiến nghị, và hiện nay đã trả lời được 10 kiến nghị. Sản phẩm mới cần nơi sử dụng để chứng minh hiệu quả, nhưng muốn được lựa chọn thì phải có hợp đồng. Đây là một vòng luẩn quẩn mà một mình doanh nghiệp khó có thể xử lý được. Chính vì vậy, về việc này, thành phố đã công bố công khai 30 bài toán lớn của thành phố và đang mời doanh nghiệp đề xuất triển khai. Thành phố cũng đã có những định hướng để để là khách hàng đầu tiên cho những sản phẩm của các doanh nghiệp khoa học công nghệ. Đồng thời, Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố vừa rồi cũng đã có cơ chế hỗ trợ tới 50% chi phí cho các doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ công nghệ số.

Thứ ba, về môi trường thử nghiệm và hạ tầng nghiên cứu, có 14 kiến nghị, trong đó 8 kiến nghị đã được giải quyết. Muốn chứng minh công nghệ mới thì doanh nghiệp cần dữ liệu thật, môi trường thật và phòng thí nghiệm đạt chuẩn. Về việc này, thành phố đã ban hành lĩnh vực ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát, và thủ tục cấp giấy phép thử nghiệm có kiểm soát thì thành phố đã rút ngắn từ 135 ngày xuống còn 45 ngày. Thậm chí có những thủ tục đã được chỉ đạo rút ngắn trong vòng khoảng 1 tháng. Cơ chế này trong thời gian tới thành phố tiếp tục kiên trì và thúc đẩy.

Thứ tư, về thể chế công nhận và tài sản trí tuệ, có 34 kiến nghị, đã giải quyết 16 kiến nghị. Đây là nhóm lớn nhất. Doanh nghiệp không chỉ hỏi có ưu đãi gì, mà hỏi chứng minh thế nào, nộp ở đâu, ai xử lý. Thủ tục chứng nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ nay đã giải quyết một cách trực tuyến. Hồ sơ thiếu đều được hướng dẫn bổ sung một lần. Nhưng 18 kiến nghị còn lại mới là những vấn đề khó: về định giá tài sản trí tuệ, về tiêu chí công nhận doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, về hạch toán doanh thu khoa học công nghệ để hưởng ưu đãi thuế…

Thứ năm, về dữ liệu và chuyển đổi số, có 24 kiến nghị và đã giải quyết được 15. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh được hỗ trợ chi phí sử dụng các giải pháp chuyển đổi số thuộc danh mục của thành phố sẽ công khai. Và khi sử dụng các giải pháp này thì cũng giúp một phần cho việc kích cầu, đồng thời mở rộng thị trường, cũng như đưa các sản phẩm, dịch vụ công nghệ đi vào cuộc sống và đi vào nền kinh tế.

Thứ sáu, về nhân lực và liên kết viện, trường, có bảy kiến nghị, đã giải quyết bốn. Hiện nay nhiều doanh nghiệp kiến nghị đang thiếu các chuyên gia về trí tuệ nhân tạo, về dữ liệu, về bán dẫn, về công nghệ môi trường, và khó giữ được người tài, người giỏi. Về việc này, thành phố cũng đã triển khai được mô hình hợp tác ba nhà, đặc biệt là trong lĩnh vực bán dẫn. Đồng thời cũng đã có cơ chế, chính sách về thu hút và trọng dụng người có tài năng.

“Có thể nói, từ 62 câu trả lời, ban tổ chức đã rút ra một bài học: khi đã có cơ chế, thì trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước là làm cho doanh nghiệp tiếp cận được các cơ chế này. Trả lời bằng cách trích dẫn một quy trình là chưa đủ. Doanh nghiệp cần biết mình thuộc trường hợp nào, phải chuẩn bị gì, nộp ở đâu và bao giờ có kết quả”, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội nhấn mạnh.

Tại Hội nghị xử lý điểm nghẽn của doanh nghiệp khoa học và công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và công nghệ số, những kiến nghị tiêu biểu này được trao đổi tại ba phiên đối thoại.

Phiên thứ nhất là phiên doanh nghiệp khoa học công nghệ: làm thế nào để công nghệ, sáng chế và đội ngũ, tài sản quý nhất của doanh nghiệp, được định giá, được ghi nhận và trở thành nguồn vốn, thay vì chỉ có nhà xưởng, đất đai mới vay được ngân hàng.

Phiên doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo: làm thế nào để một ý tưởng mới đi từ phòng thử nghiệm đến thị trường một cách nhanh hơn, và nếu thử nghiệm chưa thành công thì doanh nghiệp được rút kinh nghiệm, được làm lại, và không bị coi là thất bại.

Phiên doanh nghiệp công nghệ số: làm thế nào để dữ liệu, hạ tầng và các bài toán của Thủ đô trở thành thị trường một cách thực sự cho công nghệ của doanh nghiệp Thủ đô. Doanh nghiệp lớn cần dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ cùng tham gia, hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng hưởng lợi từ chuyển đổi số của cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số.