Không sản xuất chip nhưng vẫn thắng lớn nhờ AI: Bài học từ Nhật Bản

Theo CNBC, nhà sản xuất thiết bị vệ sinh Toto, doanh nghiệp sợi thủy tinh Nittobo và tập đoàn thực phẩm Ajinomoto đều ghi nhận mức tăng giá cổ phiếu hơn 60% từ đầu năm đến nay. Điểm chung của họ không nằm ở việc trực tiếp sản xuất chip, mà ở khả năng tận dụng các công nghệ cốt lõi để tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn đang bùng nổ nhờ AI.

Đáng chú ý, kết quả kinh doanh của cả ba doanh nghiệp trong năm tài chính kết thúc ngày 31/3 đều cho thấy mảng liên quan đến bán dẫn tăng trưởng mạnh, trở thành động lực chính kéo lợi nhuận đi lên trong bối cảnh nhiều lĩnh vực kinh doanh truyền thống tăng trưởng chậm.

TỪ BỒN CẦU ĐẾN VẬT LIỆU BÁN DẪN: LỢI THẾ CÔNG NGHỆ CỐT LÕI

Toto từ lâu được biết đến là nhà sản xuất thiết bị vệ sinh cao cấp với lịch sử hơn một thế kỷ. Tuy nhiên, bên cạnh mảng kinh doanh truyền thống, doanh nghiệp này còn phát triển lĩnh vực gốm sứ kỹ thuật cao (advanced ceramics), trong đó có sản phẩm chấu hút tĩnh điện bằng gốm (ceramic electrostatic chuck) sử dụng trong thiết bị chế tạo bán dẫn.

Đây là linh kiện có nhiệm vụ giữ cố định các tấm wafer silicon trong quá trình khắc chip. Theo Toto, vật liệu gốm do doanh nghiệp phát triển góp phần nâng cao tỷ lệ thành phẩm đối với các dòng chip tiên tiến.

Trong năm tài chính vừa qua, mảng thiết bị vệ sinh của Toto ghi nhận doanh thu và lợi nhuận suy giảm. Tuy nhiên, mức tăng trưởng mạnh của mảng gốm sứ kỹ thuật cao đã bù đắp hoàn toàn phần sụt giảm này.

Doanh thu mảng gốm sứ kỹ thuật cao tăng 34%, trong khi lợi nhuận hoạt động tăng tới 42%, trở thành động lực gần như duy nhất giúp toàn bộ tập đoàn duy trì tăng trưởng.

Theo Toto, nhu cầu từ các lĩnh vực Internet vạn vật (IoT), chuyển đổi số, AI và trung tâm dữ liệu đã thúc đẩy nhu cầu đối với thiết bị sản xuất bán dẫn, qua đó giúp biên lợi nhuận của mảng vật liệu gốm vượt xa lĩnh vực thiết bị vệ sinh.

Tuy nhiên, doanh nghiệp khẳng định không có kế hoạch chuyển hướng khỏi lĩnh vực kinh doanh truyền thống.

"Chúng tôi không xem mảng nào quan trọng hơn mảng nào. Gốm sứ kỹ thuật cao là lĩnh vực tăng trưởng nhanh, nhưng phải mất gần 40 năm với nhiều giai đoạn thua lỗ mới đạt được kết quả như hiện nay", Toto cho biết.

Theo doanh nghiệp, mảng thiết bị vệ sinh vẫn đóng vai trò nền tảng, tạo nguồn doanh thu ổn định và giúp cân bằng bảng cân đối kế toán trong bối cảnh ngành bán dẫn vốn có tính chu kỳ và biến động cao.

SỢI THỦY TINH VÀ VẬT LIỆU ĐIỆN TỬ TRỞ THÀNH ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG MỚI

Một trường hợp khác là Nittobo - doanh nghiệp vốn nổi tiếng với các sản phẩm dệt may và sợi thủy tinh.

Hiện nay, vật liệu điện tử đã trở thành lĩnh vực kinh doanh trọng tâm của công ty. Trong đó, dòng sợi thủy tinh T-glass, được thương mại hóa từ năm 1984, được sử dụng trong bảng mạch in (PCB), linh kiện điện tử và đặc biệt là các đế đóng gói bán dẫn.

Theo Nittobo, nhu cầu bán dẫn phục vụ AI đang làm thay đổi chiến lược phân bổ vốn đầu tư, ngân sách nghiên cứu - phát triển cũng như kế hoạch phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp.

"Các vật liệu điện tử, bao gồm T-glass, sẽ là trụ cột tăng trưởng của chúng tôi trong thập kỷ tới", đại diện Nittobo cho biết.

Kết quả kinh doanh phản ánh rõ xu hướng này. Trong năm tài chính vừa qua, doanh thu mảng vật liệu điện tử tăng 20,4%, còn lợi nhuận hoạt động tăng 39,7% so với cùng kỳ.

Theo tính toán của CNBC, lĩnh vực vật liệu điện tử đóng góp khoảng 91% mức tăng doanh thu của toàn công ty trong năm tài chính vừa qua. Lợi nhuận của riêng mảng này tăng thêm khoảng 5,5 tỷ yên (xấp xỉ 34 triệu USD), cao hơn cả mức tăng lợi nhuận hoạt động của toàn doanh nghiệp là 4,4 tỷ yên.

Nittobo cho biết sợi thủy tinh từ lâu đã được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như vật liệu composite hay gia cường nhựa. Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh của AI, doanh nghiệp nhận định vật liệu điện tử nhiều khả năng sẽ tiếp tục là lĩnh vực kinh doanh quan trọng nhất trong tương lai.

Trong báo cáo tài chính, công ty dự báo nhu cầu đối với dòng kính đặc biệt sử dụng trong vật liệu điện tử sẽ tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt ở các máy chủ trung tâm dữ liệu, thiết bị mạng và đế đóng gói bán dẫn.

Để đáp ứng nhu cầu này, doanh nghiệp cho biết sẽ tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất. Song song với đó, Nittobo vẫn duy trì chiến lược phát triển các ứng dụng mới cho lĩnh vực sợi thủy tinh truyền thống trong vật liệu công nghiệp và composite.

AI MỞ RỘNG GIÁ TRỊ CHO NHỮNG NGÀNH TƯỞNG CHỪNG KHÔNG LIÊN QUAN

Ajinomoto là ví dụ tiêu biểu cho việc một doanh nghiệp thực phẩm có thể tạo ra giá trị mới từ chính nền tảng công nghệ của mình.

Được biết đến trên toàn cầu với sản phẩm bột ngọt (MSG), Ajinomoto hiện còn sản xuất vật liệu cách điện Build-up Film (ABF), thành phần quan trọng trong quá trình đóng gói các dòng chip hiệu năng cao sử dụng cho CPU, máy chủ AI và trung tâm dữ liệu.

Theo thông tin từ doanh nghiệp, công nghệ ABF được phát triển từ một phụ phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất bột ngọt. Sau nhiều năm nghiên cứu, sản phẩm chính thức được thương mại hóa vào năm 1999 và hiện trở thành một trong những vật liệu quan trọng đối với ngành bán dẫn.

Ajinomoto cho biết khi công nghệ đóng gói bán dẫn ngày càng phức tạp, vai trò của ABF cũng ngày càng gia tăng. Xu hướng AI, 5G và điện toán hiệu năng cao được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu đối với loại vật liệu này.

Doanh nghiệp không công bố riêng doanh thu của ABF mà xếp vào nhóm "Healthcare and Others" (chăm sóc sức khỏe và khác). Trong năm tài chính vừa qua, nhóm này ghi nhận doanh thu tăng khoảng 4%, trong khi lợi nhuận kinh doanh tăng tới 45,1%, một phần nhờ doanh thu vật liệu điện tử tăng mạnh.

Đây hiện là nhóm kinh doanh đóng góp hơn một phần ba lợi nhuận của Ajinomoto và đã vượt cả mảng thực phẩm đông lạnh về doanh thu cũng như lợi nhuận.

Trong báo cáo thường niên, Ajinomoto cho biết kỳ vọng "ABF sẽ tiếp tục tăng trưởng trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến và có giá trị gia tăng cao".

Doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu xây dựng cơ cấu phát triển cân bằng giữa mảng thực phẩm truyền thống và lĩnh vực AminoScience - nơi ABF được xem là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất.