Làn sóng AI thúc đẩy liên kết kinh tế ASEAN+3

“Mỗi làn sóng công nghệ mới, dù là AI, robot hay sản xuất tiên tiến, đều tạo ra cơ hội tái định hình các hệ sinh thái công nghiệp. Làn sóng lần này có thể tạo động lực cho một vòng hội nhập khu vực mới”, ông Yasuto Watanabe, Giám đốc kiêm Tổng giám đốc điều hành Văn phòng Nghiên cứu Kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO), nhận định.

AI TẠO ĐỘNG LỰC MỚI CHO THƯƠNG MẠI VÀ ĐẦU TƯ NỘI KHỐI

AMRO có trụ sở tại Singapore, là tổ chức giám sát kinh tế vĩ mô của các nước ASEAN cùng Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trong cuộc phỏng vấn với báo Nikkei Asia, ông Watanabe cho rằng các nền kinh tế ASEAN+3 đang có nhiều cơ hội tăng cường hội nhập, đặc biệt trong bối cảnh chính sách thương mại bảo hộ gia tăng tại một số khu vực trên thế giới. Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), có hiệu lực từ năm 2022, là một trong những khuôn khổ quan trọng thúc đẩy kết nối thương mại giữa các nền kinh tế châu Á.

Điều khiến ông lạc quan là dư địa hội nhập trong ASEAN+3 vẫn còn đáng kể, nhất là khi so sánh với châu Âu. Thương mại nội khối hiện vẫn ở mức thấp hơn nhiều, cho thấy tiềm năng hợp tác giữa các nền kinh tế thành viên chưa được khai thác hết.

Bên cạnh đó, quy mô kinh tế ASEAN đang tăng trưởng nhanh và hiện đã tương đương với Nhật Bản. Đây cũng là yếu tố tạo thêm cơ sở để mở rộng quan hệ thương mại và đầu tư trong khu vực.

Trong báo cáo triển vọng kinh tế mới nhất công bố tháng trước, AMRO dự báo các nền kinh tế ASEAN+3 tăng trưởng 4,1% trong cả năm 2026 và 2027. So với dự báo hồi tháng 7, mức dự báo năm 2026 được giữ nguyên, trong khi triển vọng năm 2027 được điều chỉnh tăng 0,1 điểm phần trăm, nhờ xuất khẩu và đầu tư liên quan đến AI tốt hơn kỳ vọng.

Đáng chú ý, trong nửa đầu năm, hàng hóa liên quan đến AI đóng góp hơn 2/3 mức tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa của các nền kinh tế ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Theo ông Watanabe, con số này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của khu vực trong chuỗi cung ứng sản xuất các sản phẩm phục vụ AI. Động lực tăng trưởng từ AI không chỉ tập trung ở những nền kinh tế công nghiệp lớn như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, mà còn lan rộng sang Malaysia, Singapore và Việt Nam, những quốc gia có mức độ tham gia đáng kể vào lĩnh vực bán dẫn và sản xuất điện tử.

Ngoài xuất khẩu, đầu tư trung tâm dữ liệu tại Malaysia, Thái Lan và Indonesia cũng đang trở thành nguồn hỗ trợ quan trọng cho tăng trưởng kinh tế khu vực.

PHỤ THUỘC VÀO NHU CẦU AI ĐẶT RA NHỮNG RỦI RO MỚI

Dù nhu cầu liên quan đến AI được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng, AMRO cho rằng triển vọng kinh tế ASEAN+3 vẫn nhạy cảm với diễn biến của thị trường công nghệ, đặc biệt là đầu tư vào AI.

Ông Watanabe cảnh báo, nếu đầu tư liên quan đến AI đột ngột điều chỉnh mạnh, các nền kinh tế trong khu vực có thể đối mặt với tình trạng dòng vốn rút ra, đồng nội tệ suy yếu và điều kiện tài chính thắt chặt hơn. Rủi ro này đáng chú ý đối với những nền kinh tế vừa phụ thuộc vào tăng trưởng từ lĩnh vực công nghệ, vừa dựa nhiều vào nguồn vốn nước ngoài.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, AMRO vẫn ghi nhận tăng trưởng kinh tế tích cực và khuôn khổ chính sách tương đối tốt. Theo người đứng đầu tổ chức này, các nền kinh tế ASEAN+3 hiện có khả năng chống chịu tốt hơn đáng kể so với giai đoạn khủng hoảng tài chính châu Á.

Theo ông, sự hợp tác và hội nhập khu vực sâu rộng hơn đã giúp các nền kinh tế tăng khả năng chống chịu trước những cú sốc từ bên ngoài.

Dù vậy, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào chu kỳ đầu tư AI cũng đặt ra yêu cầu theo dõi sát diễn biến thị trường. Khi AI trở thành một động lực quan trọng của xuất khẩu và đầu tư, bất kỳ sự thay đổi đáng kể nào về nhu cầu công nghệ toàn cầu cũng có thể tác động đến triển vọng tăng trưởng, dòng vốn và ổn định tài chính của các nền kinh tế trong khu vực.

Điều này cho thấy bên cạnh việc tận dụng cơ hội từ làn sóng AI, các quốc gia ASEAN+3 vẫn cần duy trì những nền tảng tài chính vững chắc và phối hợp chính sách để hạn chế tác động từ những biến động bên ngoài.

DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN SẼ DẪN DẮT QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP

Bên cạnh động lực công nghệ, ông Watanabe nhấn mạnh vai trò của khu vực tư nhân trong việc thúc đẩy liên kết kinh tế ASEAN+3. Theo ông, các doanh nghiệp thường đi trước trong quá trình mở rộng hoạt động kinh doanh, còn khu vực công có trách nhiệm tạo điều kiện và hỗ trợ quá trình này.

Chính phủ các nước có thể thúc đẩy hội nhập bằng cách cập nhật quy định, đơn giản hóa hoạt động kinh doanh xuyên biên giới, đồng thời xây dựng khuôn khổ khuyến khích đầu tư và sự tham gia của các ngân hàng, doanh nghiệp vào các hoạt động kinh tế giữa các quốc gia.

“Doanh nghiệp thường là lực lượng đi trước, trong khi vai trò của khu vực công là tạo điều kiện và hỗ trợ quá trình đó”, ông Watanabe nói. Ông cho rằng những biện pháp chính sách như vậy có ý nghĩa quan trọng đối với việc tăng cường liên kết kinh tế trong khu vực.