Năng lượng thông minh tại Việt Nam và bài toán kết nối vốn, công nghệ, thị trường

Tại sự kiện công bố Triển lãm và Hội nghị quốc tế về năng lượng thông minh và hạ tầng tương lai (Future Energy Expo & Conference 2027 - FEEX 2027) ngày 30/7, TS. Mai Duy Thiện, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam, cho rằng để đáp ứng yêu cầu mới về điện năng, không chỉ cần nguồn lực đầu tư hay công nghệ hiện đại mà còn cần một hệ sinh thái kết nối chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các tổ chức nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia.

Theo TS. Mai Duy Thiện, việc hình thành một nền tảng kết nối quốc tế như FEEX sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các đối tác trong, ngoài nước, đồng thời tạo điều kiện để các công nghệ và mô hình phát triển mới được giới thiệu, ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam.

AI VÀ CÔNG NGHỆ CAO ĐANG ĐỊNH HÌNH LẠI NHU CẦU NĂNG LƯỢNG VIỆT NAM

Theo ông Trần Hùng, đại diện Ban tổ chức FEEX 2027, sự thay đổi trong nhu cầu năng lượng hiện nay không chỉ đến từ các ngành sản xuất truyền thống mà còn được thúc đẩy bởi AI, trung tâm dữ liệu, điện hóa giao thông và chuyển đổi công nghiệp. Hơn nữa, thách thức không chỉ là làm sao nâng cấp nguồn điện để có quy mô sản xuất nhiều hơn phục vụ phát triển kinh tế, mà quan trọng hơn là phải phát triển một cách bền vững. Nguồn điện sẽ cần đảm bảo bốn đặc tính.

Thứ nhất là nguồn điện phải sạch hơn, để đáp ứng yêu cầu giảm phát thải và hướng tới mục tiêu net zero.

Thứ hai là nguồn điện phải ổn định hơn, để các trung tâm dữ liệu, nhà máy thông minh, bệnh viện và các cơ sở hạ tầng có thể hoạt động liên tục, không bị gián đoạn.

Thứ ba là cần một nguồn điện thông minh hơn, để quản lý, dự báo cũng như tối ưu hóa hệ thống.

Thứ tư là cần một nguồn điện linh hoạt hơn, để thích ứng được với các nguồn năng lượng tái tạo khác nhau.

Đặc biệt, đại diện Ban Tổ chức FEEX cho rằng Việt Nam đang hội tụ nhiều yếu tố thuận lợi để trở thành một trong những thị trường năng lượng hấp dẫn nhất khu vực, được thúc đẩy bởi ba động lực tăng trưởng chính. Đó là quá trình công nghiệp hóa, phát triển hạ tầng và đô thị hóa; dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI); và sự phát triển nhanh của các ngành công nghệ mới như bán dẫn, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là những lĩnh vực có mức tiêu thụ năng lượng rất lớn, tạo ra yêu cầu mới đối với việc phát triển hạ tầng điện, đặc biệt là nguồn điện sạch, ổn định và có khả năng đáp ứng nhu cầu vận hành liên tục.

Tuy vậy, theo ông, dù thị trường năng lượng Việt Nam đang phát triển nhanh với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp và nhu cầu ngày càng lớn, vẫn tồn tại các khoảng trống chính như thiếu kết nối giữa các bên trong hệ sinh thái; thiếu sự hội tụ để cùng xây dựng các sáng kiến, giải pháp chung; và thiếu hoạt động xúc tiến thương mại hiệu quả để biến các cuộc gặp gỡ thành những hợp tác thực chất.

THU HÚT NGUỒN LỰC QUỐC TẾ, THÚC ĐẨY HỆ SINH THÁI NĂNG LƯỢNG MỚI TẠI VIỆT NAM

Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng sạch Việt Nam, TS Mai Duy Thiện, cho rằng thị trường năng lượng tương lai của Việt Nam sẽ phát triển theo hướng xanh hóa, sạch hóa để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, theo đúng cam kết của Chính phủ Việt Nam với Liên Hợp Quốc. Trên cơ sở đó, định hướng ngành năng lượng Việt Nam sẽ có ba trọng tâm: hoàn thiện cơ chế; nâng cấp hạ tầng điện; phát triển thị trường cạnh tranh.

Trong quá trình này, hợp tác giữa các tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước đóng vai trò quan trọng trong việc huy động nguồn vốn, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ tiên tiến, hoàn thiện hành lang pháp lý trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, năng lượng mới, nâng cấp hạ tầng lưới điện, và hiện thực hóa mục tiêu Net Zero.

Theo ông, hợp tác quốc tế sẽ tập trung vào ba nhóm giải pháp chính.

Thứ nhất là huy động nguồn lực tài chính xanh, thông qua các sáng kiến như Tuyên bố chính trị về Chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP), giúp Việt Nam tiếp cận các nguồn vốn quốc tế cho phát triển năng lượng sạch.

Thứ hai là thúc đẩy chuyển giao công nghệ, bao gồm năng lượng tái tạo, hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS), lưới điện thông minh và hiện đại hóa hạ tầng điện.

Thứ ba là tăng cường hợp tác về chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật, nâng cao năng lực quản trị và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành năng lượng.

Đánh giá cao tầm quan trọng của hợp tác quốc tế, ông Trần Hùng cho rằng doanh nghiệp trong nước có lợi thế về thị trường, nhu cầu phát triển và quyết tâm đầu tư, trong khi các đối tác quốc tế sở hữu nguồn vốn, công nghệ và kinh nghiệm triển khai. Vì vậy, vai trò của FEEX là kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tổ chức, nhà đầu tư quốc tế, qua đó thúc đẩy hợp tác, thu hút đầu tư và tạo điều kiện để các công nghệ, giải pháp năng lượng tiên tiến được đưa vào Việt Nam.

"FEEX 2027 sẽ hướng tới trở thành nền tảng kết nối các doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hợp tác quốc tế và phát triển hệ sinh thái năng lượng bền vững tại Việt Nam", ông Trần Hùng nhấn mạnh.

Được đồng tổ chức bởi Công Ty TNHH Dịch Vụ Triển Lãm Trade Event Pro (Việt Nam) và Hey Day Sdn Bhd (Malaysia), FEEX 2027 dự kiến diễn ra từ ngày 13-15/5/2027 tại Vietnam Exposition Center (VEC), Hà Nội. FEEX 2027 tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng thông minh, lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), AI trong ngành năng lượng, hạ tầng trung tâm dữ liệu, năng lượng tái tạo, hydrogen, nhà máy thông minh, tòa nhà thông minh, điện hóa công nghiệp, hệ thống quản lý năng lượng và hạ tầng sạc xe điện...

Trong khuôn khổ chương trình công bố FEEX 2027, Ban Tổ chức và Hiệp hội Năng lượng Sạch Việt Nam cũng chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược toàn diện, hướng tới mục tiêu xây dựng mạng lưới kết nối doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng, thúc đẩy xúc tiến thương mại, hỗ trợ đổi mới công nghệ, chia sẻ tri thức chuyên ngành, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường hợp tác quốc tế.