OpenAI quyết định khai tử mô hình mô hình 4o vì quá nịnh nọt người dùng?

Khi anh Brandon Estrella, một người đàn ông 45 tuổi tại Mỹ, biết rằng OpenAI đang lên kế hoạch loại bỏ mô hình trí tuệ nhân tạo yêu thích của mình, anh đã bật khóc.

Theo bài viết trên tờ Wall Street Journal, anh Brandon Estrella bắt đầu trò chuyện với mô hình 4o của ChatGPT vào giữa năm ngoái khi mô hình này đã thuyết phục anh từ bỏ ý định tự sát.

Anh Estrella nói rằng từ đó đến nay, mô hình 4o đã mang lại cho anh một cuộc sống mới, giúp anh kiểm soát cơn đau mãn tính và truyền cảm hứng để anh hàn gắn mối quan hệ với cha mẹ.

Anh Estrella là một người trong cộng đồng người dùng trung thành và lên tiếng mạnh mẽ ủng hộ 4o, hiện đang bàng hoàng sau thông báo của OpenAI rằng công ty sẽ ngừng hoạt động mô hình 4o vĩnh viễn vào ngày 13/2 tới, với lý do lượng người dùng đã giảm.

Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc những người dùng ChatGPT trả phí vốn có thể chọn mô hình trò chuyện thì nay, sẽ buộc phải sử dụng các mô hình khác.

Thông báo này chính thức đánh dấu hồi kết của một mô hình AI từng tạo được sự gắn bó đặc biệt với người dùng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng nhanh chóng của OpenAI trong mảng người dùng phổ thông, đồng thời, thu hút một nhóm người coi mô hình như một người bạn và chỗ dựa tinh thần.

Tuy nhiên, mô hình này cũng bị chỉ trích vì quá nịnh nọt người dùng. Các bác sĩ cũng cho rằng có sự liên hệ giữa mô hình này với những trường hợp người sử dụng bị rối loạn hoang tưởng.

Mới đây, một thẩm phán tại bang California của Mỹ đã ra quyết định hợp nhất 13 vụ kiện chống lại OpenAI liên quan đến những người dùng ChatGPT đã tự sát, cố gắng tự sát, bị suy sụp tinh thần hoặc trong ít nhất một trường hợp đã sát hại người khác. Một vụ kiện gần đây, do mẹ của một nạn nhân tự sát đệ trình vào tháng trước, cáo buộc mô hình 4o đã dẫn dắt con trai bà đi đến quyết định tự tử.

“Đây là những tình huống vô cùng đau lòng. Chúng tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới tất cả những người bị ảnh hưởng”, một phát ngôn viên của OpenAI chia sẻ. “Chúng tôi đang tiếp tục cải thiện việc huấn luyện ChatGPT để nhận diện và phản hồi phù hợp với các dấu hiệu khủng hoảng tinh thần”.

Cốt lõi của sự ưa chuộng dành cho mô hình 4o lẫn nguy cơ gây hại dường như bắt nguồn từ cùng một đặc điểm: khả năng xây dựng mối liên kết cảm xúc với người dùng, thường bằng cách phản chiếu và khuyến khích cảm xúc của người dùng.

Những người yêu thích 4o cho rằng, mô hình này có khả năng đặc biệt trong việc thừa nhận và xác nhận cảm xúc của họ khi họ cần nhất.

Trong khi đó, luật sư của các nạn nhân và các nhóm không đồng tình đưa ra cáo buộc mô hình này ưu tiên việc giữ chân người dùng và kéo dài tương tác hơn là đảm bảo an toàn, tương tự như các nền tảng mạng xã hội bị chỉ trích vì đẩy người dùng vào các quan điểm cá nhân và những vòng xoáy nội dung gây rối loạn.

Trong các cuộc họp nội bộ, các lãnh đạo của OpenAI cho biết một phần lý do trong quyết định loại bỏ 4o là vì công ty nhận thấy rất khó kiểm soát nguy cơ gây ra những hậu quả có hại. Doanh nghiệp này muốn hướng người dùng sang những lựa chọn an toàn hơn, theo những người được thông báo về quyết định này.

OpenAI trong thông báo trên website cho biết chỉ khoảng 0,1% người dùng ChatGPT hiện nay vẫn chủ động tìm và trò chuyện với 4o mỗi ngày. Đây là một tỷ lệ nhỏ nhưng có thể tương đương với hàng trăm nghìn người.

VẤN ĐỀ NỊNH NỌT CỦA CHATBOT

Bà Munmun De Choudhury, giáo sư tại Viện Công nghệ Georgia và là thành viên của hội đồng về sức khỏe tinh thần do OpenAI thành lập sau khi xuất hiện các trường hợp hoang tưởng do AI, cho biết. “Việc mô hình nịnh nọt khiến nhiều người bị ‘dính chặt’ vào nó, và điều này có thể gây hại”.

Các luật sư đang kiện OpenAI cho rằng, chính những vụ kiện đã tạo áp lực buộc công ty phải hành động.

Dự án Human Line Project, một nhóm hỗ trợ nạn nhân, cho biết, phần lớn trong số 300 ca hoang tưởng liên quan đến chatbot mà dự án này tổng hợp được đều liên quan đến mô hình 4o, mô hình được phát hành lần đầu vào tháng 5/2024. Nhưng con số này có lẽ không chỉ dừng lại ở đó.

OpenAI cho biết, với quy mô người dùng lớn, công ty đôi khi gặp phải những người đang rơi vào tình trạng khủng hoảng nghiêm trọng và cho biết, đã tham vấn hội đồng về sức khỏe tinh thần để tìm cách hỗ trợ những người dùng có sự gắn bó quá mức với các mô hình.

Theo các nhà nghiên cứu, xu hướng nịnh nọt vẫn là một vấn đề đáng lưu tâm của các chatbot AI. Tuy nhiên, mô hình 4o của ChatGPT dường như đặc biệt dễ mắc phải vấn đề này.

Mô hình này thu hút nhiều người dùng vì được huấn luyện bằng dữ liệu lấy trực tiếp từ chính người dùng ChatGPT. Các nhà nghiên cứu đã cho người dùng so sánh hàng triệu cặp câu trả lời hơi khác nhau cho cùng một câu hỏi, rồi sử dụng những lựa chọn ưu tiên đó để huấn luyện các bản cập nhật cho mô hình 4o, theo những người từng tham gia quá trình huấn luyện chia sẻ với tờ Journal.

Cũng theo những người này, mô hình 4o được ghi nhận là đã giúp ChatGPT tăng mạnh số lượng người dùng hoạt động hằng ngày trong các năm 2024 và 2025.

Những vấn đề với mô hình 4o bắt đầu lộ rõ vào năm ngoái thì vào thời điểm tháng 4/2025, một bản cập nhật khiến 4o trở nên nịnh nọt đến mức người dùng trên X và Reddit bắt đầu cố tình “gài bẫy” chatbot để đưa ra những câu trả lời lố bịch.

OpenAI sau đó đã quay lại phiên bản trước đó nhưng mô hình này vẫn mang xu hướng nịnh nọt.

Đến tháng 8/2025, khi các vấn đề liên quan đến người dùng mắc chứng rối loạn hoang tưởng bắt đầu xuất hiện nhiều hơn trên truyền thông, OpenAI đã cố gắng loại bỏ hoàn toàn 4o và chính thức thay thế bằng một phiên bản mới GPT-5 vào ngày 13/2 tới.