Tại sao Đông Nam Á đặt cược lớn vào ngành công nghiệp bán dẫn?

Ngành công nghiệp bán dẫn tại Đông Nam Á đang phát triển mạnh mẽ, với sự xuất hiện của nhiều công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực này, đưa khu vực này trở thành một trung tâm tiềm năng cho ngành sản xuất công nghệ toàn cầu. 

Theo báo cáo của PricewaterhouseCoopers (PwC), trong hơn 70 năm qua, bán dẫn đã là động lực chính thúc đẩy sự chuyển đổi của nhiều ngành công nghiệp trên thế giới, từ máy tính, điện thoại thông minh đến các trung tâm dữ liệu. Nhờ đó, ngành này được dự đoán sẽ đạt doanh thu 1 nghìn tỷ USD vào năm 2030.

Tuy nhiên, theo KPMG, ngành bán dẫn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như khó khăn trong tuyển dụng nhân tài, căng thẳng địa chính trị và các lỗ hổng trong chuỗi cung ứng. Sự phát triển của các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm tăng nhu cầu về chip, khiến tình trạng thiếu hụt chip trên toàn cầu trở nên nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, các chính sách thuế quan và hạn chế thương mại từ Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Trump đang khiến các công ty dần chuyển hướng khỏi Trung Quốc, tìm đến các quốc gia được chấp nhận hơn ở Đông Nam Á, chẳng hạn như Việt Nam.

ĐẦU TƯ VÀO NGÀNH BÁN DẪN CỦA ĐÔNG NAM Á TĂNG MẠNH

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã khẳng định vị thế là một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu trong nhiều năm qua. Khi đại dịch COVID-19 bùng phát, các quốc gia nhận ra sự mong manh của hệ thống xuất nhập khẩu và cần phải hành động để khắc phục. Các tập đoàn lớn như Google và Samsung đã bắt đầu chuyển hướng sản xuất sang Đông Nam Á.

Theo hãng tin CNBC, các quốc gia ASEAN như Malaysia, Việt Nam, Singapore đang chứng kiến làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào ngành bán dẫn. Đặc biệt, Malaysia đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho các công ty bán dẫn trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc gia tăng. Các tập đoàn lớn như Intel, GlobalFoundries và Infineon đã quyết định mở rộng hoặc thiết lập cơ sở tại Malaysia, tận dụng nguồn nhân lực đa dạng và cơ sở hạ tầng sẵn có.

Thái Lan cũng tích cực thu hút đầu tư vào lĩnh vực chip khi cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung leo thang. Tại Singapore, công ty Vanguard International Semiconductor của Đài Loan đã đẩy nhanh việc xây dựng nhà máy sản xuất wafer 12 inch, nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất chip bên ngoài Trung Quốc do các rủi ro địa chính trị. Wafer là vật liệu nền tảng quan trọng trong quá trình sản xuất chip.

Tại Việt Nam, chính phủ cũng đã đơn giản hóa các thủ tục để thu hút các công ty nước ngoài đầu tư vào lĩnh vực sản xuất chip, với mục tiêu chào đón các nhà cung cấp công nghệ cao.

HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP ĐỊA PHƯƠNG PHÁT TRIỂN

Hãng tin Nikkei gần đây đưa tin về tiềm năng của Việt Nam trong ngành bán dẫn khi chính phủ công bố chiến lược bán dẫn quốc gia, hợp tác với các công ty tư nhân để thúc đẩy nghiên cứu và phát triển. Các chương trình khuyến khích đầu tư tại địa phương cũng tập trung vào các sáng kiến xanh, bởi quá trình sản xuất chip thường gây ra lượng khí thải carbon lớn và tác động tiêu cực đến môi trường khi khai thác khoáng sản hiếm. Các nhà đầu tư còn có cơ hội phát triển các startup trong chuỗi giá trị hoặc mua cổ phần của các doanh nghiệp hiện có.

Tại Singapore, Fujifilm đang hợp tác với Viện Vi điện tử (thuộc A*STAR - Cơ quan Khoa học, Công nghệ và Nghiên cứu) để mở rộng chức năng nghiên cứu và phát triển (R&D). Dự án này tập trung vào việc phát triển các vật liệu cho quy trình sản xuất bán dẫn thế hệ tiếp theo.

Nhu cầu về nhân lực có kỹ năng trong lĩnh vực bán dẫn và sản xuất chip tại Đông Nam Á đang rất lớn. Tuy nhiên, khu vực này đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động lành nghề, cạnh tranh gay gắt và khó khăn trong việc giữ chân nhân tài.

Theo International Data Corporation (IDC), nguồn lao động được đào tạo bài bản là yếu tố sống còn đối với sự thành công của ngành. Vì vậy, các quốc gia như Malaysia và Việt Nam đang đầu tư mạnh vào các chương trình đào tạo và nâng cao kỹ năng cho người lao động.

Singapore đã xây dựng một hệ sinh thái bán dẫn bao quát toàn bộ chuỗi giá trị, thông qua các quan hệ đối tác giáo dục, chương trình chuyển đổi nghề nghiệp, tiếp cận sinh viên, đào tạo vi điện tử, trại thiết kế mạch tích hợp của AMD dành cho sinh viên đại học, và đào tạo các kỹ sư AI thế hệ mới. Các startup không sở hữu nhà máy sản xuất chip (fabless) cũng tận dụng các trường đại học và trung tâm R&D địa phương để đào tạo giảng viên, nâng cao kỹ năng cho sinh viên, thiết kế chương trình đào tạo, và nhiều hoạt động khác.

ĐÔNG NAM Á HƯỚNG TỚI TRỞ THÀNH TRUNG TÂM SẢN XUẤT BÁN DẪN TOÀN CẦU

Các nhà đầu tư mạo hiểm thường ưu tiên những khu vực có tiềm năng phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh mẽ. Đông Nam Á đang cho thấy triển vọng lớn trong tham vọng trở thành trung tâm đổi mới bán dẫn toàn cầu, nhờ vị trí chiến lược, nguồn nhân lực trẻ, năng động, sáng tạo, cùng với sự hỗ trợ từ các chính phủ thông qua các quy định, ưu đãi, giảm thiểu thuế quan, tài trợ và các chương trình đào tạo.

Tuy nhiên, theo Hội đồng Thương mại Quốc tế (ITC), ngành bán dẫn Đông Nam Á vẫn phải đối mặt với những thách thức từ căng thẳng địa chính trị, buộc các công ty phải tìm kiếm các nguồn cung ứng và cơ sở sản xuất thay thế. Các xung đột khu vực cũng làm gián đoạn các tuyến chuỗi cung ứng.

Mặt khác, các tiến bộ công nghệ và sự gia tăng ứng dụng của blockchain, Internet vạn vật (IoT) và AI sẽ thúc đẩy tính minh bạch trong chuỗi cung ứng, đồng thời giảm thiểu tình trạng thiếu hụt lao động thông qua robot và tự động hóa. Trong tương lai, các startup bán dẫn cần chú trọng vào các sáng kiến bền vững trong sản xuất công nghệ để bảo vệ môi trường và giảm lượng khí thải carbon.

Với sự đầu tư mạnh mẽ, hệ sinh thái khởi nghiệp đang phát triển, và các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao, Đông Nam Á đang từng bước khẳng định vị thế trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu. Dù vẫn còn nhiều thách thức, nhưng với sự hỗ trợ từ chính phủ và tiềm năng công nghệ, khu vực này hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm sản xuất công nghệ quan trọng trong thập kỷ tới.