Tổ chức Hợp tác Trí tuệ nhân tạo thế giới được thành lập, kỳ vọng thúc đẩy quản trị AI toàn cầu

Trong khuôn khổ Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới (WAIC) 2026 diễn ra từ ngày 17/7 đến 20/7 tại Thượng Hải, 29 quốc gia đã chính thức ký kết thỏa thuận thành lập Tổ chức Hợp tác Trí tuệ nhân tạo thế giới (WAICO) tại Thượng Hải, theo Xinhua. 

Trong lễ ra mắt WAICO, các quốc gia đã ký văn kiện tham gia sáng kiến do Trung Quốc khởi xướng. Theo thỏa thuận, WAICO sẽ hoạt động như một tổ chức quốc tế liên chính phủ độc lập và đặt trụ sở chính tại Thượng Hải.

Buổi lễ ký kết cũng có sự tham dự của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cùng đại diện từ nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế khác.

29 quốc gia tham gia sáng lập WAICO đến từ nhiều khu vực khác nhau trên thế giới. Nhóm BRICS hoặc các đối tác BRICS góp mặt với 5 nước gồm Trung Quốc, Nga, Brazil, Nam Phi và Ethiopia. ASEAN có 5 nước tham gia sáng lập gồm Indonesia, Malaysia, Campuchia, Lào và Myanmar. 

Các quốc gia Trung Á tham gia gồm 4 nước là: Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan. Các nước Mỹ Latinh gồm 4 nước là Brazil, Cuba, Nicaragua và Venezuela. 

Các nước châu Phi chiếm số lượng lớn với 10 nước gồm Algeria, Cameroon, Cộng hòa Dân chủ Congo, Ethiopia, Kenya, Lesotho, Mozambique, Senegal, Nam Phi và Zambia. Ngoài ra, danh sách này còn có sự góp mặt của Belarus.

Thỏa thuận nêu rõ, tổ chức này sẽ tuân thủ các mục đích của Hiến chương Liên Hợp Quốc, cam kết thực hiện việc tham vấn rộng rãi, đóng góp chung để cùng hưởng lợi và theo đuổi cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm.

WAICO hướng tới mục tiêu thúc đẩy hợp tác quốc tế và quản trị toàn cầu về trí tuệ nhân tạo (AI), bảo đảm AI mang lại lợi ích, an toàn và công bằng, qua đó thúc đẩy sự phát triển lành mạnh và có trật tự của công nghệ này nhằm phục vụ toàn thể nhân loại.

KỲ VỌNG XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN TRỊ AI TOÀN CẦU CÔNG BẰNG VÀ HỢP LÝ 

Theo China Daily, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cũng đã có bài phát biểu quan trọng tại lễ khai mạc Hội nghị Trí tuệ Nhân tạo Thế giới và Cuộc họp Cấp cao về Quản trị Trí tuệ Nhân tạo Toàn cầu năm 2026 diễn ra tại Thượng Hải.

Trong bài phát biểu, ông Tập Cận Bình công bố một loạt biện pháp thiết thực nhằm hỗ trợ các nước đang phát triển nâng cao năng lực trí tuệ nhân tạo (AI), bao gồm cung cấp 5.000 cơ hội đào tạo trong 5 năm tới. Ông kêu gọi các bên cùng nỗ lực xây dựng một hệ thống quản trị AI toàn cầu công bằng và hợp lý.

Trung Quốc sẽ phát triển các trung tâm hợp tác ứng dụng AI quốc tế với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Liên đoàn các quốc gia Ả Rập, Liên minh Châu Phi, Cộng đồng các quốc gia Mỹ Latinh và Caribe, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải và nhóm BRICS.

Đồng thời, Trung Quốc cũng sẽ thúc đẩy việc triển khai MAZU,  một giải pháp dự báo thời tiết sớm tích hợp AI  tại 30 quốc gia. Ông Tập Cận Bình tuyên bố việc thành lập Tổ chức Hợp tác Trí tuệ Nhân tạo Thế giới (WAICO) là một bước đi lớn của Trung Quốc nhằm đoàn kết cộng đồng quốc tế để thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển và quản trị AI.

Ông Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng sự phát triển của AI phải là một bản giao hưởng hợp tác quốc tế chứ không phải màn trình diễn độc tấu của một quốc gia duy nhất. Các quốc gia cần tuân thủ cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, phát triển AI vì những kết quả tích cực, tốt đẹp và vì nhân loại.

 THÚC ĐẨY CỞI MỞ, CỘNG TÁC VÀ CHIA SẺ TRONG PHÁT TRIỂN MÃ NGUỒN MỞ

Các trọng tâm cốt lõi được đề cập bao gồm thúc đẩy cởi mở, cộng tác và chia sẻ trong phát triển mã nguồn mở, đổi mới công nghệ và ứng dụng AI nhằm trao quyền cho các ngành công nghiệp, nâng cấp lĩnh vực truyền thống và thúc đẩy ngành công nghiệp tương lai. Cùng với đó, cần tăng cường nhận thức rủi ro, hoàn thiện các hệ thống pháp lý, giám sát, cảnh báo sớm và ứng phó khẩn cấp để ngăn chặn việc lạm dụng AI, phản đối việc lạm dụng các mối quan ngại về an ninh quốc gia trong lĩnh vực này. 

Theo ông Tập Cận Bình, giá trị của AI cũng nên được định hình cùng các giá trị chung của nhân loại để không làm xói mòn hoặc suy yếu sự đa dạng của các nền văn minh thế giới. Thêm vào đó, việc thúc đẩy sự đoàn kết thông qua Liên Hợp Quốc là rất cần thiết để hài hòa chiến lược phát triển và tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời tăng cường hỗ trợ nâng cao năng lực cho phương Nam toàn cầu nhằm thu hẹp khoảng cách AI và số hóa.

Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev cho rằng không quốc gia nào chỉ nên đóng vai trò là bên tiêu thụ AI, và mọi nhà nước đều cần có cơ hội phát triển cơ sở hạ tầng số cùng năng lực thể chế của riêng mình. 

Thủ tướng Campuchia Hun Manet nhận định Campuchia coi AI là cầu nối cho hợp tác quốc tế thay vì nguồn cơn cạnh tranh địa chính trị, đồng thời nhấn mạnh các nước đang phát triển cần có quyền tiếp cận công bằng và có ý nghĩa đối với công nghệ AI.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul đánh giá cao tầm nhìn của Chủ tịch Tập Cận Bình trong việc thúc đẩy hợp tác quốc tế về quản trị AI cũng như sáng kiến thành lập WAICO. 

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cảnh báo năng lực tính toán và chuyên môn kỹ thuật hiện vẫn còn tập trung ở một số ít nơi, khiến các nước đang phát triển chỉ nhận được phần rất nhỏ vốn đầu tư AI, đồng thời nhấn mạnh Trung Quốc đóng vai trò thiết yếu trong việc biến AI thành động lực cho sự tiến bộ và bao trùm hơn.

Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới (WAIC) kéo dài 4 ngày với chủ đề "Đối tác AI vì một tương lai tươi sáng" quy tụ các quan chức chính phủ, đại diện ngành công nghiệp, giới học thuật và viện nghiên cứu từ hơn 100 quốc gia và tổ chức quốc tế. Một tuyên bố của chủ tịch hội nghị được đưa ra vào cuối tuần qua đã kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế để giải quyết các thách thức lớn trong kỷ nguyên AI và giải quyết tình trạng bất bình đẳng trong việc tiếp cận nguồn lực AI.