Trung Quốc phát triển internet vệ tinh, thu hẹp khoảng cách với Starlink của Elon Musk

Theo People’s Daily, cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc, trong khuôn khổ chuyến thám hiểm Bắc Cực lần thứ 16, các nhà khoa học trên tàu thám hiểm tại Bắc Cực đã thiết lập kết nối video với trạm nghiên cứu Tần Lĩnh (Qinling) của Trung Quốc ở Nam Cực thông qua hệ thống vệ tinh trong nước.

XÂY DỰNG NĂNG LỰC LIÊN LẠC VỆ TINH CỦA TRUNG QUỐC

Thành công này được xem là dấu mốc quan trọng trong việc xây dựng năng lực liên lạc vệ tinh tại hai vùng cực mà không phải phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Trước đó, việc duy trì kết nối tại các khu vực này là một thách thức lớn do khoảng cách địa lý, điều kiện môi trường khắc nghiệt và những hạn chế về hạ tầng viễn thông mặt đất.

Li Taoyang, chuyên gia phân tích tại China Securities, nhận định thành quả đạt được nhờ mạng vệ tinh Guowang (GW) đã lấp khoảng trống quan trọng trong năng lực duy trì hệ thống liên lạc vệ tinh đầu cuối độc lập của Trung Quốc tại các vùng cực.

Trong báo cáo gửi khách hàng hồi đầu tháng, ông Li cho rằng trong ngắn hạn, hệ thống liên lạc tại các vùng cực của Trung Quốc đang chuyển từ phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài sang một hệ thống do nước này tự kiểm soát.

Thử nghiệm được thực hiện trong chuyến thám hiểm Bắc Cực lần thứ 16, khởi hành vào đầu tháng 7/2026 và dự kiến kết thúc trong tháng 10. Bên cạnh việc khảo sát băng biển Bắc Cực, đoàn thám hiểm còn nghiên cứu những thay đổi của hệ sinh thái và môi trường khí quyển, phục vụ đánh giá tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.

Theo kết quả thử nghiệm được People’s Daily công bố, độ trễ truyền tải của các cuộc gọi video dưới một giây, cho phép các nhà khoa học ở hai đầu địa cầu trao đổi gần như theo thời gian thực.

Các hoạt động khác cũng được kiểm chứng, bao gồm trao đổi dữ liệu khoa học, truyền nhật ký hành trình theo thời gian thực và duy trì kết nối phục vụ công tác nghiên cứu. Những kết quả này cho thấy mạng GW đang từng bước mở rộng khả năng ứng dụng từ cung cấp kết nối Internet sang hỗ trợ các nhiệm vụ khoa học và hoạt động thực địa tại những khu vực xa xôi.

MẠNG VỆ TINH CỦA TRUNG QUỐC MỞ RỘNG ỨNG DỤNG, HỖ TRỢ NGHIÊN CỨU VÀ CỨU HỘ

Mạng vệ tinh GW do Tập đoàn Mạng vệ tinh Trung Quốc (China Satellite Network Group - China SatNet), doanh nghiệp được nhà nước hậu thuẫn, phát triển. Hệ thống được thiết kế để cung cấp kết nối băng rộng qua vệ tinh, phục vụ nhu cầu liên lạc tại các khu vực nằm ngoài phạm vi phủ sóng hiệu quả của hạ tầng viễn thông truyền thống.

Theo People’s Daily, mạng GW có tốc độ tải lên và tải xuống tối đa vượt 30 megabit/giây, đủ khả năng hỗ trợ nhiều kết nối video độ phân giải cao đồng thời với việc truyền dữ liệu khoa học.

Trong quá trình thử nghiệm tại Bắc Cực, các nhà khoa học đã truyền 300 tệp dữ liệu với tổng dung lượng hơn 100 GB và thực hiện trên 40 kết nối video. Những kết quả này cho thấy hệ thống có thể đáp ứng đồng thời các nhu cầu trao đổi thông tin và truyền tải dữ liệu của những đoàn nghiên cứu hoạt động tại vùng cực.

Đáng chú ý, công nghệ còn được sử dụng để hỗ trợ tư vấn y tế từ xa. Các bác sĩ tại thành phố Thanh Đảo, miền Đông Trung Quốc, đã thông qua kết nối video để đánh giá tình trạng sức khỏe của những thành viên đoàn thám hiểm bị ốm.

Khả năng duy trì liên lạc trong những môi trường xa xôi cũng mở ra triển vọng ứng dụng mạng vệ tinh vào thông tin hàng hải và hoạt động cứu hộ khẩn cấp. Tại những khu vực không có hạ tầng viễn thông mặt đất, kết nối vệ tinh có thể giúp lực lượng thực địa truyền dữ liệu, liên hệ với các cơ sở hỗ trợ và phối hợp xử lý tình huống.

Trong chuyến thám hiểm lần này, một mạng lưới khảo sát không người trực tiếp tại trung tâm Bắc Băng Dương cũng được triển khai. Hệ thống sử dụng các thiết bị do Trung Quốc phát triển, trong đó có phao quan trắc, và được hỗ trợ bởi mạng vệ tinh GW để thu thập dữ liệu quanh năm về băng biển và điều kiện đại dương.

He Jianfeng, nhà khoa học trưởng của chuyến thám hiểm Bắc Cực lần thứ 16, cho biết việc sử dụng thiết bị trong nước có chi phí thấp hơn sẽ giúp các nhà nghiên cứu xây dựng mạng lưới khảo sát quy mô lớn với chi phí hợp lý hơn.

Theo ông, khả năng mở rộng mạng lưới quan trắc sẽ tạo điều kiện để Trung Quốc đóng góp nhiều hơn vào việc tìm hiểu và ứng phó với biến đổi khí hậu, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững tại Bắc Cực.

Việc kết hợp thiết bị quan trắc với kết nối vệ tinh có ý nghĩa đối với các chương trình nghiên cứu dài hạn, bởi dữ liệu từ những khu vực khó tiếp cận có thể được thu thập và truyền về thường xuyên hơn. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng duy trì hoạt động của thiết bị, độ ổn định kết nối và chi phí vận hành trên quy mô lớn.

KHOẢNG CÁCH INTERNET VỆ TINH VỚI STARLINK

Bước tiến tại hai vùng cực diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đẩy nhanh triển khai mạng GW nhằm xây dựng năng lực Internet vệ tinh trong nước và cạnh tranh với các nhà cung cấp phương Tây, đặc biệt là Starlink của SpaceX.

Theo kế hoạch, mạng GW hướng tới triển khai gần 13.000 vệ tinh vào năm 2035, với mục tiêu trung gian khoảng 1.300 vệ tinh vào cuối năm 2029. Đây là một phần trong nỗ lực phát triển hạ tầng không gian và tăng khả năng tự chủ công nghệ của Trung Quốc.

Dù vậy, xét về quy mô triển khai và thời gian cung cấp dịch vụ, GW vẫn còn khoảng cách đáng kể so với Starlink, mạng vệ tinh do công ty SpaceX của tỷ phú Elon Musk vận hành.

Starlink hiện có khoảng 11.000 vệ tinh trên quỹ đạo và đã cung cấp kết nối tại Bắc Cực từ năm 2022. Lợi thế triển khai sớm giúp hệ thống này có vị thế đáng kể trong cung cấp Internet băng rộng tại các khu vực xa xôi, bao gồm những vùng có điều kiện địa lý khắc nghiệt.

Vì vậy, việc thiết lập kết nối thành công tại hai vùng cực đánh dấu một bước tiến về năng lực công nghệ của Trung Quốc, nhưng chưa đồng nghĩa mạng GW đã đạt quy mô phủ sóng hoặc mức độ thương mại hóa tương đương Starlink. Việc hiện thực hóa mục tiêu dài hạn sẽ phụ thuộc vào tốc độ phóng vệ tinh, khả năng vận hành hệ thống và hiệu quả cung cấp dịch vụ.

Song song với đầu tư hạ tầng vệ tinh, Bắc Kinh đang thúc đẩy đưa các công nghệ do doanh nghiệp trong nước phát triển vào ứng dụng thực tế trong nhiều ngành, từ nghiên cứu khoa học đến công nghiệp, bán lẻ và logistics.

Tuần trước, Bộ Thương mại Trung Quốc cùng tám cơ quan chính phủ khác đã công bố dự thảo chính sách kêu gọi tăng cường ứng dụng công nghệ trong nước, bao gồm trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và trí tuệ hiện thân (embodied intelligence), nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động công nghiệp và tạo động lực tăng trưởng mới.

Dự thảo cũng đề cập việc hỗ trợ thương mại hóa các công nghệ tiên tiến, mở rộng khả năng tiếp cận tài nguyên tính toán và tăng cường bảo đảm an ninh dữ liệu.