image Thứ Năm, 19/11/2026

Trung Quốc phóng vệ tinh, bắt đầu xây dựng siêu máy tính đầu tiên trên không gian

Thanh Minh, Huyền Thương, Hoàng

16/05/2025

Chia sẻ

Với lần phóng vệ tinh này, Trung Quốc đang bắt đầu xây dựng siêu máy tính đầu tiên của thế giới trên quỹ đạo không gian...

Mỗi vệ tinh trong lô 12 vệ tinh vừa phóng được trang bị hệ thống tính toán thông minh và liên kết truyền thông liên vệ tinh tốc độ cao. Ảnh: SCMP
Mỗi vệ tinh trong lô 12 vệ tinh vừa phóng được trang bị hệ thống tính toán thông minh và liên kết truyền thông liên vệ tinh tốc độ cao. Ảnh: SCMP

Trung Quốc đã đạt được một cột mốc quan trọng trong lĩnh vực công nghệ không gian khi phóng lô 12 vệ tinh đầu tiên thuộc Chòm sao Tính toán Tam Thể (Three-Body Computing Constellation) vào hôm 14/5 vừa qua, từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền (Jiuquan Satellite Launch Centre).

Các vệ tinh này, được phóng bằng tên lửa Trường Chinh 2D (Long March 2D), là một phần của hạ tầng tính toán không gian do Viện nghiên cứu Zhejiang Lab phát triển. Theo tờ Guangming Daily, khi hoàn thiện, chòm sao này sẽ có khả năng xử lý dữ liệu theo thời gian thực ngay trên quỹ đạo với tổng công suất tính toán lên đến 1.000 peta phép tính mỗi giây (POPS) – tương đương một triệu tỷ phép tính mỗi giây, đủ sức cạnh tranh với các siêu máy tính mạnh nhất trên mặt đất.

SỨC MẠNH TÍNH TOÁN GẤP NHIỀU LẦN SIÊU MÁY TÍNH MẠNH NHẤT THẾ GIỚI HIỆN NAY

Mỗi vệ tinh trong lô 12 vệ tinh vừa phóng được trang bị hệ thống tính toán thông minh và liên kết truyền thông liên vệ tinh tốc độ cao. Theo Guangming Daily, mỗi vệ tinh có khả năng xử lý 744 nghìn tỷ phép tính mỗi giây. Chúng được kết nối bởi các liên kết laser tốc độ cao với tốc độ truyền dữ liệu lên đến 100 gigabit mỗi giây, tạo ra một mạng lưới ban đầu với tổng công suất tính toán 5 POPS và dung lượng lưu trữ trên quỹ đạo đạt 30 terabyte.

Điểm nổi bật của các vệ tinh này là tích hợp một mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) trên không gian với 8 tỷ tham số, cho phép xử lý trực tiếp dữ liệu thô thu thập từ vệ tinh ngay trên quỹ đạo. Các vệ tinh sẽ được sử dụng để thử nghiệm các khả năng như giao tiếp laser liên quỹ đạo, quan sát thiên văn, và xử lý dữ liệu thời gian thực.

Để dễ hình dung về sức mạnh của công trình mới, có thể so sánh nó với siêu máy tính mặt đất. Theo đó, công suất tính toán dự kiến của Chòm sao Tính toán Tam Thể (1.000 POPS) vượt xa El Capitan, siêu máy tính mạnh nhất thế giới vào năm ngoái tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore, California, với công suất 1,72 POPS. Điều này cho thấy tham vọng của Trung Quốc trong việc xây dựng một hạ tầng tính toán không gian có thể định hình lại cách dữ liệu được xử lý và sử dụng trong tương lai.

TẠI SAO TÍNH TOÁN TRONG KHÔNG GIAN LẠI QUAN TRỌNG?

Theo ông Jonathan McDowell, nhà sử học không gian và thiên văn học tại Đại học Harvard, ý tưởng về đám mây tính toán trong không gian đang trở nên “rất thời thượng”. Ông giải thích: “Các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo có thể sử dụng năng lượng mặt trời và tản nhiệt vào không gian, từ đó giảm nhu cầu năng lượng và lượng khí thải carbon”.

Ông dự đoán rằng Trung Quốc, Mỹ và châu Âu sẽ triển khai các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo trong tương lai, và lần phóng này của Trung Quốc là bước thử nghiệm thực chất đầu tiên về khía cạnh kết nối mạng của khái niệm này.

Sự cần thiết của tính toán không gian xuất phát từ những hạn chế của các trung tâm dữ liệu trên mặt đất. Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu có thể tiêu thụ hơn 1.000 terawatt giờ điện mỗi năm vào năm 2026 – tương đương với tổng lượng điện tiêu thụ của Nhật Bản. Việc làm mát các cơ sở này cũng đòi hỏi lượng nước khổng lồ; ví dụ, năm 2022, Google đã sử dụng 19,7 tỷ lít nước (tương đương 5,2 tỷ gallon) để làm mát các trung tâm dữ liệu của mình.

Trong khi đó, các vệ tinh truyền thống thu thập dữ liệu trong không gian nhưng phải gửi về Trái Đất để xử lý, dẫn đến những hạn chế về băng thông và sự sẵn có của các trạm mặt đất. Kết quả là, chỉ dưới 10% dữ liệu thu thập được thực sự được truyền về Trái Đất, thường kèm theo độ trễ đáng kể. Chòm sao Tính toán Tam Thể được thiết kế để khắc phục vấn đề này bằng cách xử lý dữ liệu ngay trên quỹ đạo, giảm phụ thuộc vào hạ tầng mặt đất và tăng hiệu quả sử dụng dữ liệu.

Dự án Chòm sao Tính toán Tam Thể là sự hợp tác giữa nhiều tổ chức hàng đầu tại Trung Quốc. Đầu tiên là Zhejiang Lab, một viện nghiên cứu được chính quyền tỉnh Chiết Giang hỗ trợ, chịu trách nhiệm phát triển các máy tính AI trên quỹ đạo và các mô hình AI không gian. Thứ hai là Guoxing Aerospace, một công ty phát triển vệ tinh AI có trụ sở tại Thành Đô, đảm nhiệm việc xây dựng các nền tảng vệ tinh thông minh và giám sát quá trình lắp ráp vệ tinh. Và còn có cả HiStarlink, một công ty khởi nghiệp chuyên về truyền thông laser, phát triển các thiết bị đầu cuối quang tốc độ cao cho phép truyền dữ liệu giữa các vệ tinh trong mạng.

Theo báo South China Morning Post, lần phóng lô vệ tinh đầu tiên này đánh dấu bước khởi đầu cho tham vọng của Trung Quốc trong việc xây dựng một hạ tầng tính toán không gian tiên tiến, không chỉ phục vụ các nhu cầu trong nước mà còn có tiềm năng kết nối và cạnh tranh trên quy mô toàn cầu. Khi hoàn thiện, Chòm sao Tính toán Tam Thể sẽ cung cấp khả năng xử lý dữ liệu vượt trội, hỗ trợ các ứng dụng từ quan sát thiên văn, quản lý tài nguyên, đến phát triển các dịch vụ AI tiên tiến.


Ứng dụng khoa học, công nghệ AI vào bài toán phát triển đại dương bền vững

Các chuyên gia quốc tế sẽ thảo luận về ứng dụng AI, chuyển đổi số hàng hải và hoàn thiện chính sách quản lý nguồn lợi biển tại tọa đàm trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026...

15:59 19/11/2026
Trung Quốc xây dựng trung tâm xuất khẩu năng lực tính toán AI

Trung Quốc đang thúc đẩy tham vọng xuất khẩu năng lực tính toán trí tuệ nhân tạo (AI), với việc đưa vào vận hành cụm máy tính AI đầu tiên sử dụng chip Ascend 950DT mới nhất của Huawei, được thiết kế chuyên biệt để phục vụ khách hàng nước ngoài…

10:45 19/11/2026
NVIDIA mở rộng Slurm, đưa máy tính lượng tử vào hệ thống siêu máy tính

Theo NVIDIA, trong 5 năm qua, số lượng bộ xử lý lượng tử được triển khai tại các trung tâm siêu máy tính đã tăng gần 7 lần. Hiện có gần 30 trung tâm siêu máy tính trên thế giới đang trong quá trình triển khai hơn 50 bộ xử lý lượng tử...

09:47 18/11/2026
Giải đấu thể thao điện tử Predator League 2027: Hành trình tìm kiếm đại diện Việt Nam đến đấu trường APAC

Vòng chung kết tổng vòng loại Việt Nam của Predator League 2027 đã khép lại ngày 15/11, với hai nhà vô địch Saigon Warriors ở bộ môn Liên Minh Huyền Thoại và Fancy United Esports ở bộ môn VALORANT. Cùng các đội tuyển khác, những đại diện Việt Nam sẽ tiếp tục tranh tài tại Chung kết khu vực APAC với tổng giải thưởng lên đến 400.000 USD.

09:47 18/11/2026
AI được kỳ vọng tìm ra thuốc chữa bệnh, ngành dược vẫn hoài nghi

Trong khi các lãnh đạo công nghệ dự báo AI có thể chữa khỏi phần lớn bệnh tật trong vòng 5-10 năm tới, giới điều hành ngành dược cho rằng kỳ vọng này còn xa thực tế...

14:34 17/11/2026
VinFuture 2026 tập trung vào AI, y tế và công nghệ đại dương

Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026 sẽ diễn ra từ ngày 2 - 8/12, với các cuộc thảo luận về tác động của trí tuệ nhân tạo, ứng dụng công nghệ trong chăm sóc sức khỏe, phát triển hàng hải thông minh và đổi mới giáo dục đại học...

15:12 16/11/2026
EmbedIT và VNFITE hợp tác nâng cấp năng lực công nghệ cho khối BFSI Việt Nam

Thay vì dừng lại ở các cam kết định hướng, EmbedIT và VNFITE ký kết hợp tác chiến lược, lấy việc đánh giá toàn diện hệ thống hiện hữu làm tiền đề cho các bài toán công nghệ chuyên sâu...

09:27 13/11/2026
Hà Nội ra mắt nền tảng số văn hóa - du lịch tích hợp AI

Nền tảng số văn hóa - du lịch tích hợp trên siêu ứng dụng iHanoi, ứng dụng di động và nền tảng web, cung cấp hệ sinh thái tiện ích, hỗ trợ người dân và du khách tra cứu thông tin, khám phá điểm đến và tổ chức hành trình trải nghiệm Thủ đô…

09:26 13/11/2026
Quantropi gia nhập thị trường Việt Nam thông qua quan hệ đối tác chiến lược với VNet nhằm thúc đẩy mức độ sẵn sàng hậu lượng tử

Thỏa thuận hợp tác chiến lược chỉ định VNet trở thành đối tác tích hợp, nội địa hóa, thương mại hóa và dịch vụ của Quantropi tại Việt Nam, song song với việc triển khai Chương trình Đánh giá Mức độ Sẵn sàng Phân phối Khóa Bảo mật Lượng tử (QSKD).

09:26 13/11/2026
Mỹ phát triển tinh thể kim cương mới, mở hướng tản nhiệt cho chip thế hệ mới

Diamond Foundry công bố chế tạo thành công tinh thể kim cương đơn tinh thể đường kính 200 mm, đánh dấu bước tiến trong nỗ lực đưa một trong những vật liệu dẫn nhiệt tốt nhất tự nhiên vào ngành công nghiệp bán dẫn...

14:25 10/11/2026