Từ Trung Quốc, Việt Nam đến Indonesia: Mở khóa thị trường xe điện tiếp theo

Một thập kỷ trước, sự thâm nhập của xe hai bánh chạy điện ở Trung Quốc chỉ ở mức 0,5%. Thế nhưng giờ đây, con số này đã tăng lên 19,7%. Tương tự, tỷ lệ xe bốn bánh chạy điện ở Trung Quốc đã tăng từ mức  1% lên mức ấn tượng 15% như hiện nay. Những con số này đã phản ánh nỗ lực mạnh mẽ của Trung Quốc vì một giao thông bền vững. Chính phủ nước này đã chủ động thực hiện nhiều ưu đãi khuyến khích doanh nghiệp, đầu tư vào cơ sở hạ tầng,... nhằm cam kết cắt giảm lượng khí thải carbon.

Trong khi đó, tại Việt Nam, trong 10 năm qua, mức độ thâm nhập của xe hai bánh điện tăng vọt từ 1,5% lên 9,7%. Mức tăng trưởng nhanh chóng này được thúc đẩy bởi các chính sách thuận lợi từ chính phủ, đồng thời nhận thức của người dân về vấn đề môi trường ngày càng nâng cao, cùng với đó, những tiến bộ trong công nghệ phát triển xe điện của nhiều doanh nghiệp Việt đã giúp xe hai bánh chạy điện trở thành một lựa chọn giao thông khả thi với giá cả phải chăng.

CHÍNH PHỦ TRUNG QUỐC VÀ VIỆT NAM ĐÃ LÀM NHƯ THẾ NÀO ĐỂ TẠO RA ĐỘT PHÁ 

Là “thủ phạm” lớn nhất gây phát thải khí nhà kính, Trung Quốc đã vươn lên dẫn đầu toàn cầu trong ngành công nghiệp xe điện để giải quyết vấn đề này. Các khoản trợ cấp của chính phủ nước này đã được thiết lập từ năm 2009 để khuyến khích sản xuất EV trong nước. Từ năm 2016 - 2020, Chính phủ Trung Quốc đã trợ cấp 5 tỷ USD. 

Chính phủ Trung Quốc không chỉ dựa vào các khoản trợ cấp để thúc đẩy thị trường xe điện. Vào năm 2013, Trung Quốc đã khuyến khích Tesla xây dựng các cơ sở sản xuất tại nước này, điều này buộc các công ty địa phương phải đổi mới cách thức hoạt động nhằm cạnh tranh với gã khổng lồ xe điện. Động thái này có tác động tích cực đến BYD, nhà sản xuất ô tô Trung Quốc chuyên về xe điện và pin sạc, thúc đẩy họ tăng sản lượng và có khả năng bán được nhiều xe điện hơn Tesla trong năm nay.

Trong khi đó, Việt Nam đã đặt ra ba mục tiêu cần đạt được vào năm 2050, bao gồm phát triển cơ sở hạ tầng sạc điện trên toàn quốc, ngăn chặn sử dụng các phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch trong nước và yêu cầu tất cả các phương tiện cơ giới phải chạy bằng năng lượng điện. Những yêu cầu này đòi hỏi các doanh nghiệp sản xuất xe trong nước phải thực hiện những phương án phát triển mới nhằm đáp ứng, theo kịp quy định của chính phủ. 

Theo đó, bên cạnh tập đoàn hàng đầu như VinFast với hàng loạt mẫu ô tô điện đã xuất khẩu ra nước ngoài cùng các dòng xe điện 2 bánh đã được tiêu thụ rộng rãi trong nước, các công ty khởi nghiệp như Dat Bike cũng đã gây được nhiều tiếng vang trong thị trường nội địa… 

NỖ LỰC CỦA INDONESIA NHẰM CÁCH MẠNG GIAO THÔNG 

Tương tự, Indonesia cũng đang từng bước thực hiện một cuộc cách mạng xe điện giống như tại Trung Quốc và Việt Nam. Gần đây, AC Ventures và Hiệp hội Hệ sinh thái Di động Điện (AEML) đã công bố một báo cáo mang tính đột phá, đưa ra phân tích về lĩnh vực xe điện đang phát triển của Indonesia. Báo cáo cho biết tổng thị trường xe điện ở Indonesia có thể trị giá lên đến hàng chục tỷ USD, mặc dù cho đến nay tình hình sử dụng xe điện của nước này vẫn chưa quá phổ biến. 

Indonesia đã đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng về phát triển năng lượng tái tạo, cụ thể tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo lên 23% trong cơ cấu năng lượng của đất nước vào năm 2025, tăng đáng kể so với mức xấp xỉ 9% vào giữa năm 2020.

Quốc gia này định hướng một quá trình chuyển đổi năng lượng toàn quốc sẽ hoàn thành vào năm 2056, phù hợp với các nghĩa vụ theo Thỏa thuận Paris về cắt giảm 29% lượng khí thải vào năm 2030 và đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2060 hoặc sớm hơn.

Báo cáo nêu bật sự hội tụ của các yếu tố chính thúc đẩy thị trường xe điện của Indonesia tăng trưởng theo cấp số nhân. Những điều này bao gồm nhu cầu của người tiêu dùng gia tăng, các chính sách hỗ trợ của chính phủ và những tiến bộ công nghệ giúp nâng cao hiệu suất đồng thời giảm chi phí sản xuất và sở hữu—những điều kiện cho phép gia tăng nhanh chóng việc sử dụng xe điện tương tự Trung Quốc và Việt Nam.

Tại Indonesia, xe điện hứa hẹn mang lại hiệu quả cao hơn 75% cho giao thông và giảm đáng kể chi phí vận hành cho các doanh nghiệp. Phương tiện di chuyển bằng điện của quốc gia này ước tính sẽ tăng trưởng với tốc độ CAGR đáng kinh ngạc là 58,5% cho đến năm 2030. Hơn nữa, xe điện được đánh giá sẽ giúp quốc gia này giảm nhập khẩu năng lượng trị giá 35 tỷ USD hàng năm.

Hiện tại, xe máy điện chỉ chiếm 0,2% thị trường xe hai bánh của Indonesia. Tuy nhiên, báo cáo cho thấy cơ hội để con số này vượt qua 10% trong vòng 5 năm tới, với giả định rằng việc hợp tác hiệu quả giữa các bên liên quan thuộc khu vực công và khu vực tư nhân để nuôi dưỡng ngành xe điện địa phương phát triển mạnh.

Theo Nikkei Asia, các khoản đầu tư về nguồn lực và vốn đã và đang được nước này tiến hành. Các thương hiệu địa phương và các nhà đầu tư mạo hiểm đang thúc đẩy các thỏa thuận và quan hệ đối tác chiến lược, đưa những gã khổng lồ ô tô toàn cầu như Hyundai, Honda, Toyota, Mitsubishi và Wuling vào lĩnh vực này.

Mặc dù vẫn còn trong giai đoạn sơ khai, thị trường xe điện Indonesia vẫn được đánh giá là có tiềm năng to lớn để bước vào cách mạng chuyển đổi bền vững cùng nhiều nước khác trong khu vực.