Việt Nam cần chính sách "win-win" để thúc đẩy phát triển năng lượng sạch

Việt Nam đã đặt mục tiêu đạt mức phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050. Theo ông Hagiwara Etsushi, Tổng Giám đốc Công ty Yokogawa Vietnam, đây là một mục tiêu đầy tham vọng và đòi hỏi nỗ lực chuyển đổi toàn diện trong hệ thống năng lượng. Mặc dù thách thức không hề nhỏ song chính phủ Việt Nam đang tập trung thực hiện các giải pháp và chính sách cần thiết để hướng đến mục tiêu này.

TIỀM NĂNG NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO ĐANG CAO GẤP 15 LẦN CÔNG SUẤT LẮP ĐẶT HIỆN TẠI CỦA VIỆT NAM

Theo Hiệp hội Năng lượng Châu Á Thái Bình Dương (Asia Pacific Urban Energy Association - APUEA), với tiềm năng năng lượng tái tạo là 1,2 terawatt - gấp 15 lần công suất lắp đặt hiện tại của quốc gia - Việt Nam có cơ hội to lớn để chuyển sang năng lượng sạch. Để theo đuổi mục tiêu phát triển bền vững, Việt Nam đã đặt mục tiêu lấy ít nhất 32,3% năng lượng từ năng lượng tái tạo vào năm 2030 và tăng tỷ lệ này lên 65-70% vào năm 2045.

Để khai thác cơ hội trong ngành năng lượng tái tạo, một trong những chiến lược quan trọng là giảm sự phụ thuộc vào nguồn tài nguyên truyền thống và phát triển cơ sở hạ tầng công nghệ. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy, Tổng Giám đốc Yokogawa Vietnam cho rằng quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo của Việt Nam đòi hỏi một cách tiếp cận đa chiều.

“Tôi tin rằng việc tận dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên của đất nước, hiện đại hóa cơ sở hạ tầng lưới điện quốc gia, tạo ra một môi trường chính sách thuận lợi và thúc đẩy hợp tác quốc tế là những chiến lược chính”, ông Hagiwara Etsushi nói.

“Bằng cách tập trung vào năng lượng mặt trời và gió, tăng cường Hệ thống lưu trữ năng lượng (Lưu trữ pin, Lưu trữ thủy điện tích năng), tối đa hóa sinh khối và chất thải thành năng lượng…. Tôi nghĩ Việt Nam có thể đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang tương lai năng lượng bền vững và phục hồi”.

So với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, ông Hagiwara cho rằng Việt Nam có tiềm năng rất lớn, đặc biệt là về năng lượng mặt trời và điện gió. Bên cạnh đó, Việt Nam có thể đi chậm hơn một chút so với một số quốc gia trong khu vực, nhưng hiện nay Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ.

Theo tiết lộ của ông Hagiwara, công ty Yokogawa đã bắt đầu đầu tư nhiều hơn vào thị trường Việt Nam và đang tích cực triển khai các hoạt động tại đây. “Mục tiêu của chúng tôi là để khách hàng Việt Nam biết rằng chúng tôi có giải pháp phù hợp và sẵn sàng hỗ trợ”, ông nói.

KHÔNG CÓ CHÍNH SÁCH VÀ CƠ SỞ HẠ TẦNG PHÙ HỢP, CÔNG NGHỆ TỐT ĐẾN ĐÂU CŨNG SẼ GẶP KHÓ KHĂN

Tuy vậy, ông Hagiwara Etsushi cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản lớn nhất trong quá trình phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam là khoảng cách về pháp lý, hạn chế tài chính, hạn chế công nghệ và hạn chế lưới điện. Bằng cách đa dạng hóa các nguồn năng lượng, đầu tư vào công nghệ lưu trữ, hiện đại hóa lưới điện, thiết lập khuôn khổ chính sách mạnh mẽ và thúc đẩy hợp tác quốc tế, Việt Nam có thể vượt qua các rào cản và đạt được các mục tiêu về năng lượng tái tạo.

 

Đối với vấn đề chính sách, ông Hagiwara Etsushi cho rằng chính sách là một yếu tố then chốt để hiện thực hóa các mục tiêu về Net Zero. “Nếu không có một hệ thống chính sách hỗ trợ và cơ sở hạ tầng phù hợp, dù có công nghệ tốt đến đâu, việc triển khai trên thực tế cũng sẽ gặp rất nhiều khó khăn”, ông Hagiwara nói. “Chúng tôi có thể cung cấp công nghệ và giải pháp kỹ thuật, nhưng về phần chính sách – đó là lĩnh vực cần sự vào cuộc mạnh mẽ từ phía nhà nước và các cơ quan quản lý”.

Chuyên gia cho biết trước hết, các chính sách cần phải được xây dựng một cách mạch lạc, đồng bộ và ổn định, để doanh nghiệp có thể lên kế hoạch dài hạn và yên tâm đầu tư. Ngoài ra, tốc độ ban hành và triển khai chính sách cũng là điều rất quan trọng. Chính phủ cần có hành động nhanh chóng, quyết liệt trong việc phê duyệt các dự án, cấp phép đầu tư và xây dựng các cơ chế hỗ trợ tài chính, thuế hoặc ưu đãi cho các doanh nghiệp đầu tư vào năng lượng sạch.

“Chính sách cần được thiết kế theo hướng “win-win”, nghĩa là không chỉ có lợi cho nhà nước, mà còn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng tham gia và phát triển. Việc hợp tác công – tư, cũng như thúc đẩy đối thoại chính sách giữa chính phủ và doanh nghiệp là vô cùng cần thiết để tháo gỡ các nút thắt hiện nay và đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi năng lượng bền vững tại Việt Nam”, ông Hagiwara nói.

VIỆT NAM CẦN SỰ HỖ TRỢ VỀ VỐN, CÔNG NGHỆ, KINH NGHIỆM TỪ ĐỐI TÁC TOÀN CẦU ĐỂ CHUYỂN ĐỔI XANH

“Hợp tác quốc tế, đặc biệt là về tài chính, rất cần thiết. Việt Nam cần sự hỗ trợ về vốn, công nghệ và kinh nghiệm từ các đối tác toàn cầu để thực hiện thành công mục tiêu chuyển đổi năng lượng xanh. Tài chính chính là một điểm nghẽn quan trọng – nếu không giải quyết được bài toán này, thì rất khó để các dự án năng lượng tái tạo có thể triển khai quy mô lớn”. Để thu hút đầu tư, điều quan trọng là phải chứng minh các dự án có thể sinh lời. “Khi có được sự tin tưởng về hiệu quả tài chính, dòng vốn sẽ tự nhiên đổ về”.

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong công cuộc chuyển đổi xanh, ông Hagiwara cho rằng chuyển đổi số đang ngày càng trở thành yếu tố then chốt trong việc nâng cao hiệu quả vận hành của ngành năng lượng. Qua kinh nghiệm triển khai tại các thị trường như châu Âu, Mỹ và Nhật Bản, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào các công nghệ như cảm biến thông minh, hệ thống điều khiển tự động và bảo trì dự đoán. Những công nghệ này góp phần tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm tiêu hao năng lượng và nâng cao hiệu quả vận hành tổng thể.

Đặc biệt, với sự phức tạp và những thách thức phát sinh của lưới điện thế kỷ 21, ông Hagiwara nhấn mạnh vai trò của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Việc tích hợp các công nghệ như trí tuệ nhân tạo sẽ đơn giản hóa nhiệm vụ theo dõi, điều phối và tối ưu hóa sử dụng năng lượng. AI cũng hỗ trợ việc phân tích dữ liệu theo thời gian thực, dự đoán nhu cầu tiêu thụ, và đưa ra các quyết định điều chỉnh phù hợp, qua đó giúp giảm lãng phí và cải thiện độ tin cậy của hệ thống.

“Những công nghệ như vậy có tiềm năng ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh và bền vững. Việc kết hợp giữa công nghệ số và quản lý năng lượng thông minh có thể trở thành một trong những giải pháp hiệu quả hỗ trợ quá trình này”, ông Hagiwara nói.

Theo ông, ngành năng lượng toàn cầu sẽ chứng kiến nhiều đổi mới và xu hướng lớn, định hình tương lai phát triển bền vững. Trong đó, đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời sẽ là xu thế chủ đạo.

Đồng thời, việc phát triển cơ sở hạ tầng phục vụ xe điện và năng lượng hydro cũng sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi xanh. Các công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon đang dần trở thành giải pháp thiết yếu nhằm giảm thiểu phát thải khí nhà kính, trong khi các hệ thống quản lý năng lượng phân tán hứa hẹn sẽ giúp tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng tại các địa phương và khu công nghiệp.

Đối với các doanh nghiệp, để đạt hiệu quả cao, cần triển khai các công nghệ thông minh nhằm tối ưu hóa hiệu suất vận hành, nâng cao khả năng quản lý năng lượng và giảm phát thải. Một yếu tố không thể thiếu là sự phối hợp chặt chẽ với chính phủ trong việc xây dựng một hệ sinh thái chính sách thuận lợi. 

“Việt Nam cần có sự chuẩn bị toàn diện bằng cách đầu tư vào cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo, phát triển hạ tầng EV và hydro, triển khai công nghệ lưới điện thông minh và thúc đẩy các hệ thống năng lượng phi tập trung”, ông Hagiwara nhấn mạnh. “Đầu tư chiến lược, hỗ trợ chính sách và hợp tác quốc tế sẽ là chìa khóa để điều hướng thành công những thay đổi này và đạt được các mục tiêu năng lượng bền vững”.