Việt Nam tăng vai trò trong chuỗi cung ứng bán dẫn khi nhu cầu AI gia tăng

Xu hướng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán hiệu năng cao và trung tâm dữ liệu đang thúc đẩy nhu cầu bán dẫn trên toàn cầu, mở ra cơ hội cho các nền kinh tế tham gia chuỗi cung ứng công nghệ.

VIỆT NAM ĐANG NỔI LÊN TRONG LẮP RÁP VÀ KIỂM THỬ BÁN DẪN

Tại Việt Nam, xuất khẩu chất bán dẫn đạt tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 31,8% trong giai đoạn 2006–2025, trong khi nhập khẩu tăng 30% trong cùng kỳ.

Theo báo cáo “Từ AI đến xe điện: Ngành bán dẫn khu vực châu Á – Thái Bình Dương định hình bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu” do FedEx phối hợp với công ty tư vấn Frost & Sullivan thực hiện, riêng năm 2023, Việt Nam xuất khẩu mạch tích hợp trị giá 32,4 tỷ USD. Những số liệu này cho thấy quy mô thương mại bán dẫn của Việt Nam ngày càng lớn trong bối cảnh chuỗi cung ứng công nghệ khu vực tiếp tục dịch chuyển và mở rộng.

Báo cáo nhận định Việt Nam, cùng một số quốc gia Đông Nam Á, đang nổi lên trong hoạt động lắp ráp và kiểm thử bán dẫn. Nền tảng sản xuất điện tử, lực lượng lao động lành nghề và lợi thế chi phí là những yếu tố góp phần thu hút đầu tư từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Bà Ee-Hui Tan, Giám đốc Khai thác của FedEx Việt Nam và Campuchia, cho rằng vai trò của Việt Nam trong hệ sinh thái bán dẫn khu vực đang tăng lên khi các doanh nghiệp bán dẫn và công nghệ cao mở rộng hoạt động tại đây. Theo bà, khả năng kết nối đáng tin cậy với các thị trường trọng điểm sẽ ngày càng quan trọng khi nhu cầu vận chuyển phục vụ chuỗi cung ứng gia tăng.

AI THÚC ĐẨY NHU CẦU CHIP VÀ HẠ TẦNG SỐ

Theo báo cáo, khu vực châu Á – Thái Bình Dương (APAC) hiện đóng góp khoảng 58% tổng doanh thu ngành bán dẫn toàn cầu. Nhu cầu về chip đang gia tăng cùng với sự phát triển của AI, điện toán hiệu năng cao, thiết bị kết nối và phương tiện giao thông thế hệ mới.

Hơn 2.000 trung tâm dữ liệu mới dự kiến được xây dựng trên toàn cầu trong giai đoạn 2026–2035. Sự mở rộng này không chỉ làm tăng nhu cầu về chip mà còn thúc đẩy nhu cầu đối với máy chủ mật độ cao, thiết bị mạng, hệ thống làm mát và các giải pháp năng lượng phục vụ hạ tầng AI.

Các thiết bị và linh kiện liên quan thường đi qua nhiều trung tâm sản xuất, lắp ráp và kiểm thử trước khi được triển khai tại các trung tâm dữ liệu. Điều này khiến chuỗi cung ứng có sự tham gia của nhiều quốc gia, đồng thời làm tăng yêu cầu về phối hợp vận chuyển, theo dõi hàng hóa và giao nhận xuyên biên giới.

Bên cạnh AI và điện toán hiệu năng cao, xe điện, mạng 5G, Internet vạn vật (IoT), điện tử tiêu dùng, thiết bị y tế và tự động hóa công nghiệp cũng góp phần mở rộng nhu cầu bán dẫn. Theo báo cáo, xe điện cần lượng chip nhiều hơn đáng kể so với xe sử dụng động cơ truyền thống.

Với Việt Nam, những xu hướng này tạo thêm cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ khu vực. Tuy nhiên, số liệu xuất nhập khẩu cần được xem xét cùng vị trí của Việt Nam trong từng công đoạn của chuỗi giá trị, bởi thiết kế, chế tạo, đóng gói và kiểm thử bán dẫn có thể được thực hiện tại các thị trường khác nhau.

CHUỖI CUNG ỨNG PHÂN BỔ TRÊN NHIỀU THỊ TRƯỜNG, TĂNG YÊU CẦU VỀ LOGISTICS

Báo cáo của FedEx cho biết hệ sinh thái bán dẫn APAC được hình thành từ các trung tâm chuyên môn hóa khác nhau. Trung Quốc là nhà cung cấp vật liệu, thị trường tiêu thụ lớn và trung tâm chế tạo bán dẫn đang phát triển. Đài Loan giữ vai trò quan trọng trong sản xuất bán dẫn tiên tiến, chiếm khoảng 60% sản lượng chip theo hợp đồng toàn cầu. Hàn Quốc có thế mạnh về chip nhớ và chế tạo bán dẫn tiên tiến, trong khi Nhật Bản là nguồn cung quan trọng về thiết bị, vật liệu và các đầu vào chuyên dụng.

Sự phân bổ này khiến các khâu thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử và triển khai sản phẩm được thực hiện tại nhiều quốc gia trước khi đến thị trường cuối cùng. Doanh nghiệp vì thế phải tính đến khả năng kết nối giữa các địa điểm sản xuất cũng như phương án ứng phó khi nguồn cung hoặc hoạt động vận chuyển bị gián đoạn.

Khảo sát của FedEx tại Triển lãm Bán dẫn Quốc tế SEMICON Taiwan cho thấy 35% số người tham gia kỳ vọng doanh nghiệp của họ sẽ mở rộng hoạt động sản xuất sang thêm các thị trường APAC trong ba năm tới. Trong khi đó, 25% có kế hoạch cải thiện hoặc đa dạng hóa hoạt động tìm nguồn cung ứng trong khu vực hoặc trên toàn cầu.

Về những thách thức đối với chuỗi cung ứng, 30% số người được khảo sát xác định gián đoạn địa chính trị là rủi ro lớn nhất đối với tăng trưởng. Chi phí vận hành gia tăng và sự phức tạp của thương mại xuyên biên giới, thủ tục hải quan cũng là những vấn đề được đề cập. Đáng chú ý, 44% đánh giá tốc độ vận chuyển quốc tế nhanh hơn là năng lực quan trọng nhất khi lựa chọn đối tác logistics và chuỗi cung ứng.

Đối với Việt Nam, khả năng kết nối với các trung tâm bán dẫn và công nghệ tại châu Á ngày càng có ý nghĩa khi thương mại và hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng. Tháng 9/2025, FedEx bổ sung một chuyến bay chiều đi từ sân bay quốc tế Nội Bài. Theo doanh nghiệp, việc nâng cấp này giúp rút ngắn một ngày vận chuyển các lô hàng từ miền Bắc Việt Nam đến một số điểm đến tại châu Á và châu Âu, đồng thời cải thiện độ tin cậy của dịch vụ đối với hàng xuất khẩu đến các thị trường xuyên Thái Bình Dương, trong đó có Mỹ và Canada.

Trong khu vực, FedEx cũng cho biết đã triển khai các chuyến bay thẳng hằng ngày giữa Đài Loan và Hàn Quốc, đồng thời mở rộng trung tâm chuyển tải tại Đào Viên, Đài Loan nhằm nâng cao năng lực xử lý các lô hàng bán dẫn và công nghệ tiên tiến.

Kết quả khảo sát cho thấy AI và các công nghệ tiên tiến không chỉ thúc đẩy nhu cầu chip mà còn làm thay đổi yêu cầu đối với toàn bộ chuỗi cung ứng. Khi Việt Nam gia tăng vai trò trong hệ sinh thái bán dẫn khu vực, khả năng kết nối với các trung tâm sản xuất, bảo đảm tiến độ vận chuyển và phối hợp giữa các công đoạn sẽ là những yếu tố quan trọng đối với hoạt động của doanh nghiệp.