Việt Nam thúc đẩy phát triển chip chuyên dụng gắn với nhu cầu thực tế

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Quốc gia Hỗ trợ Sản xuất thử chip bán dẫn, Bộ Khoa học và Công nghệ, công nghiệp bán dẫn là ngành công nghiệp nền tảng, có khả năng tạo sức lan tỏa đến nhiều lĩnh vực như cơ khí, điện tử và vật liệu. Vì vậy, phát triển ngành không chỉ nhằm mở rộng một lĩnh vực sản xuất mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an ninh quốc gia.

Chia sẻ tại Hội nghị SemiTronics Vietnam 2026 có chủ đề “Thúc đẩy ngành điện tử Việt Nam tiến vào kỷ nguyên mới” ngày 14/10, ông Tuấn cho biết thị trường bán dẫn toàn cầu đang tăng trưởng nhanh dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), Việt Nam đang triển khai các định hướng phát triển toàn diện ngành công nghiệp này, từ thiết kế chip, chế tạo, đóng gói, kiểm thử đến phát triển vật liệu, thiết bị và công nghiệp điện tử.

MỐI LIÊN KẾT CHẶT CHẼ GIỮA BÁN DẪN, ĐIỆN TỬ VÀ VẬT LIỆU

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, công nghiệp bán dẫn thế giới đã phát triển mạnh trong những năm gần đây, chủ yếu dưới sự dẫn dắt của lĩnh vực AI. Doanh thu toàn ngành năm 2025 đạt khoảng 800 tỷ USD và dự kiến vượt 1.000 tỷ USD trong năm 2026.

Mức doanh thu dự kiến này đến sớm hơn so với những dự báo được đưa ra trước đây. Ông Tuấn cho biết, trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam, đơn vị tư vấn Boston Consulting Group (BCG) từng dự báo ngành bán dẫn toàn cầu sẽ đạt doanh thu 1.000 tỷ USD vào năm 2030. Tuy nhiên, theo số liệu và dự báo được ông dẫn lại, quy mô thị trường đã tiến tới ngưỡng này ngay trong năm 2026.

Sự tăng trưởng của ngành bán dẫn cũng kéo theo những thay đổi trong các lĩnh vực liên quan. Theo ông Tuấn, công nghiệp điện tử đang dịch chuyển từ việc tập trung vào các thiết bị điện tử tiêu dùng phổ thông sang phát triển những sản phẩm điện tử chuyên dụng. Trong khi đó, công nghiệp vật liệu phải phát triển để đáp ứng nhu cầu mới, từ vật liệu phục vụ đóng gói chip tiên tiến đến vật liệu và thiết bị dành cho sản xuất chip công nghệ cao.

Những chuyển động này cho thấy mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa bán dẫn, điện tử và vật liệu. “Sự phát triển của ngành bán dẫn không chỉ làm gia tăng nhu cầu đối với chip mà còn tạo ra thị trường cho các doanh nghiệp cung ứng thiết bị, nguyên liệu, linh kiện và dịch vụ kỹ thuật”, ông Tuấn cho biết.

Bên cạnh các tập đoàn sản xuất chip và điện tử, một số doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng thiết bị cũng đang tìm hiểu hoặc dịch chuyển hoạt động vào Việt Nam. Phạm vi đầu tư và tìm hiểu thị trường tại Việt Nam đang trải rộng trên nhiều công đoạn, từ đóng gói, kiểm thử chip đến cung ứng vật liệu và thiết bị. Theo ông Tuấn, chiến lược xác định định hướng phát triển đầy đủ các công đoạn của ngành, đồng thời đặt công nghiệp điện tử trong mối quan hệ song hành với bán dẫn.

Trong đó, phát triển công nghiệp điện tử được xem là một trụ cột nhằm tạo thị trường cho ngành bán dẫn. Việt Nam cũng chú trọng thu hút doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), nhất là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vật liệu, thiết bị và máy móc phục vụ sản xuất chip.

PHÁT TRIỂN CHIP BÁN DẪN TỪ NHU CẦU CỦA CÁC NGÀNH KINH TẾ

Để hỗ trợ ngành bán dẫn phát triển, Việt Nam đã xác định đây là lĩnh vực công nghiệp ưu tiên và xây dựng các cơ chế chính sách liên quan. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, năm 2025, Quốc hội ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số, cùng với các nghị định, thông tư hướng dẫn của Chính phủ nhằm cụ thể hóa những chính sách dành cho ngành.

Các cơ chế ưu đãi được thiết kế trên nhiều phương diện, bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân đối với nhân lực chất lượng cao, cùng các chính sách về hải quan và thuế xuất khẩu. Theo ông Tuấn, những chính sách này tạo thành một hệ thống hỗ trợ tương đối toàn diện, được các đối tác và doanh nghiệp trong, ngoài nước đánh giá là có tính cạnh tranh so với khu vực.

Tuy nhiên, bên cạnh việc thu hút đầu tư và hoàn thiện cơ chế ưu đãi, định hướng phát triển trong giai đoạn tới còn tập trung vào việc hình thành thị trường cho các sản phẩm chip do doanh nghiệp nghiên cứu, thiết kế và phát triển.

Bán dẫn được xác định không chỉ là một lĩnh vực sản xuất riêng biệt mà còn có tác động đến năng lực công nghệ và khả năng tự chủ của nhiều ngành kinh tế. Vì vậy, việc kết hợp chính sách ưu đãi, phát triển thị trường ứng dụng, thu hút đầu tư và hỗ trợ hạ tầng là những hướng đi được Việt Nam triển khai trong giai đoạn tới

Ông Nguyễn Anh Tuấn Giám đốc Trung tâm Quốc gia Hỗ trợ Sản xuất thử chip bán dẫn

Ông Tuấn cho biết Việt Nam sẽ thúc đẩy phát triển chip bán dẫn xuất phát từ nhu cầu ứng dụng thực tế trong các lĩnh vực như viễn thông, tự động hóa, năng lượng và thiết bị giao thông. Đây là những lĩnh vực được lựa chọn để tạo thị trường cho các dòng chip chuyên dụng, thay vì chỉ tập trung vào năng lực sản xuất mà chưa gắn với nhu cầu sử dụng.

“Từ việc phát triển chip chuyên dụng, Việt Nam từng bước hình thành hệ sinh thái liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và sản xuất điện tử. Theo đó, các hoạt động nghiên cứu và phát triển gắn với năng lực của doanh nghiệp, nhu cầu của thị trường và khả năng tham gia vào chuỗi sản xuất”, ông Nguyễn Anh Tuấn nói.

THÚC ĐẨY LIÊN KẾT GIỮA CÔNG NGHIỆP BÁN DẪN VÀ ĐIỆN TỬ

Đối với công nghiệp điện tử, Bộ Khoa học và Công nghệ khuyến khích các doanh nghiệp lớn đầu tư vào Việt Nam thông qua hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời mở rộng chuỗi cung ứng tại chỗ. Đặc biệt, các dự án thúc đẩy nghiên cứu khoa học, sử dụng chip do doanh nghiệp nghiên cứu, thiết kế, chế tạo hoặc thực hiện đóng gói, kiểm thử tại Việt Nam được đưa vào nhóm tiêu chí xem xét ưu tiên. Chính sách áp dụng đối với sản phẩm chip của cả doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI.

Việt Nam cũng hướng tới khuyến khích các dự án điện tử sử dụng doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi sản xuất. Qua đó, việc thu hút đầu tư không chỉ được xem xét ở quy mô vốn hay năng lực sản xuất mà còn gắn với khả năng thúc đẩy nghiên cứu, sử dụng chip và mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi cung ứng.

Đối với lĩnh vực vật liệu, thiết bị và máy móc, danh mục thiết bị, nguyên liệu, vật tư và linh kiện được Nhà nước khuyến khích, ưu tiên đầu tư cũng đã được quy định cụ thể. Kết hợp với các chính sách ưu đãi về thuế và hải quan, những cơ chế này hướng tới tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn.

Ông Nguyễn Anh Tuấn cho biết Trung tâm Quốc gia Hỗ trợ Sản xuất thử chip bán dẫn sẽ hỗ trợ, điều phối và kết nối nguồn lực để thu hút doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, cũng như tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) trong nước tiếp cận hạ tầng và mạng lưới đối tác quốc tế.

“Từ góc độ phát triển công nghiệp, bán dẫn được xác định không chỉ là một lĩnh vực sản xuất riêng biệt mà còn có tác động đến năng lực công nghệ và khả năng tự chủ của nhiều ngành kinh tế. Vì vậy, việc kết hợp chính sách ưu đãi, phát triển thị trường ứng dụng, thu hút đầu tư và hỗ trợ hạ tầng là những hướng đi được Việt Nam triển khai trong giai đoạn tới”, ông Tuấn nói.