Yếu tố cốt lõi để báo chí Việt Nam giữ được vị thế trong kỷ nguyên AI

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang buộc ngành báo chí phải tái định hình toàn diện, từ cách sản xuất nội dung, đo lường hiệu quả đến mô hình kinh doanh.

Tại hội thảo “Báo chí giữa ‘dòng xoáy’ của niềm tin và sự chú ý trong kỷ nguyên AI” diễn ra ngày 25/3/2026, các chuyên gia cho rằng báo chí đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mang tính cấu trúc, nơi những “luật chơi” cũ không còn phù hợp.

BÁO CHÍ BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN CHUYỂN ĐỔI CẤU TRÚC MẠNH MẼ

Một trong những thay đổi rõ nét nhất là sự dịch chuyển khỏi tư duy tăng trưởng dựa trên lượt xem. Trong bối cảnh AI thúc đẩy sự dư thừa thông tin và các nền tảng sử dụng thuật toán để phân phối nội dung, báo chí không còn là nguồn cung thông tin hiếm hoi, mà trở thành một phần trong “biển” nội dung khổng lồ.

Theo bà Lê Mai Anh, Giám đốc GPH Group, ngành truyền thông đang đối mặt với áp lực chưa từng có. “Chính sự ‘dư thừa thông tin’ bởi những thuật toán phân phối đang đẩy ngành truyền thông vào một cuộc chiến vô hình để giành giật sự chú ý và niềm tin của độc giả”, bà Mai Anh nhận định. “Báo chí Việt Nam cần một định hướng để thay đổi tư duy: dịch chuyển từ việc thu hút lượt xem thuần túy sang việc xây dựng sự gắn bó sâu sắc với độc giả hướng tới những giá trị bền vững và niềm tin lâu dài trong thời đại AI”.

Việc đo lường hiệu quả nội dung cũng đang được điều chỉnh theo hướng coi trọng chất lượng tương tác và giá trị thực thay vì chỉ số truy cập đơn thuần. Ông Lê Quốc Minh, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, nhấn mạnh yếu tố cốt lõi để báo chí giữ được vị thế trong kỷ nguyên AI.

“Tính đáng tin cậy và khách quan là ‘kim chỉ nam’ để các cơ quan báo chí tạo ra những nội dung chất lượng cao, tuân thủ các tiêu chuẩn nghề nghiệp và đạo đức, xứng đáng với niềm tin của công chúng và thực hiện đúng sứ mệnh của báo chí cách mạng Việt Nam trong dòng xoáy thông tin của thời đại AI”, ông Lê Quốc Minh cho biết.

TÁI CẤU TRÚC TÒA SOẠN VỚI AI

Không chỉ thay đổi cách đo lường và phân phối nội dung, AI còn đang tác động trực tiếp đến quy trình vận hành của các tòa soạn. Nhiều cơ quan báo chí đã bắt đầu tích hợp AI vào các khâu biên tập, sản xuất nhằm tối ưu hóa hiệu suất.

Ông Francesco Guarascio, Trưởng Đại diện Hãng tin Reuters tại Việt Nam, đã chia sẻ những kinh nghiệm thực tế trong việc làm chủ AI để tối ưu hóa quy trình biên tập tin tức của một trong những tòa soạn hàng đầu quốc tế. “Reuters coi trí tuệ nhân tạo (AI) là một bước đột phá mang lại tiềm năng nâng cao hoạt động báo chí và trao quyền cho các nhà báo", ông Francesco Guarascio nói. 

Cùng với đó, hãng tin Reuters cũng đặt ra các quy chuẩn nghiêm ngặt trong việc ứng dụng AI để đảm bảo tính minh bạch và giữ vững đạo đức nghề nghiệp.

Trong khi đó, theo bà Phan Vũ Thùy Trang, Thư ký tòa soạn VnExpress, trang báo điện tử này đã có hành trình dịch chuyển trọng tâm từ chỉ số tăng trưởng thuần túy sang các chỉ số giá trị và hiệu suất chuyển đổi, nhằm đánh giá lại thông tin, hiệu quả tin bài và xây dựng sự gắn bó sâu sắc với độc giả. “Thay vì chỉ nhìn vào lượt xem, VnExpress giới thiệu Engagement Score và mô hình Ma trận 4 góc giúp biên tập viên dễ dàng phân loại và đánh giá nội dung để cải thiện hiệu suất”, bà Trang cho biết.

Bên cạnh đó, AI cũng thúc đẩy đổi mới trong cách kể chuyện. Các sản phẩm báo chí ngày càng kết hợp giữa nội dung truyền thống và công nghệ, tạo ra trải nghiệm đa nền tảng nhằm thu hút độc giả, đặc biệt là thế hệ trẻ. Báo Nhân dân đã chinh phục độc giả trẻ thông qua các sản phẩm kết hợp giữa vật lý và kỹ thuật số (Phygital). Những ấn phẩm phụ san đặc biệt, áp dụng công nghệ 3D Mapping và thực tế ảo tăng cường (AR) đã thành công truyền tải các thông tin giáo dục lịch sử và tuyên truyền trở nên sống động, gần gũi hơn.

Ở khía cạnh kinh doanh, sự phân tán của độc giả dưới tác động của AI buộc các tòa soạn phải tìm kiếm mô hình doanh thu mới. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng, nhiều giải pháp hướng đến việc giữ chân người đọc bằng nội dung liên quan, gia tăng thời gian tương tác và khai thác dữ liệu độc giả trực tiếp.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc ứng dụng AI cần đi kèm với những tiêu chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo tính minh bạch và đạo đức nghề nghiệp. Kinh nghiệm từ các tổ chức báo chí quốc tế cho thấy AI chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ của con người, đóng vai trò hỗ trợ thay vì thay thế.