Bài toán an ninh thiết bị cá nhân khi Việt Nam tiến tới mạng 6G
Hoàng An
02/04/2026
Chia sẻ
Khi Việt Nam đang chuẩn bị những bước đi đầu tiên để thử nghiệm và tiến tới thương mại hóa mạng 6G, một thách thức lớn về an ninh mạng đang được đặt ra. Theo đó, khi khoảng cách địa lý không còn là rào cản bảo vệ các thiết bị thông minh, mọi quy chuẩn về an toàn cá nhân cần được định nghĩa lại…
Các thiết bị thông minh như đồng hồ, thiết bị theo dõi sức khỏe vốn được thiết kế để hoạt động gần người dùng, tạo nên một cảm giác an toàn về phạm vi kết nối. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ James Kang, giảng viên cấp cao ngành Khoa học máy tính, Khoa Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, Đại học RMIT Việt Nam, sự ra đời của mạng 6G sẽ thay đổi hoàn toàn tư duy này.
Sự chuyển dịch đã bắt đầu diễn ra khi những dịch vụ như Starlink sử dụng vệ tinh để cung cấp kết nối internet gần như ở mọi nơi, cho thấy các thiết bị giờ đây không còn bị giới hạn bởi rào cản truyền thống của mạng viễn thông. Với mạng di động 6G dự kiến tích hợp chặt chẽ với trí tuệ nhân tạo, các thiết bị Internet vạn vật (IoT) không dây hiện nay vốn chỉ kết nối qua mạng tầm ngắn như Bluetooth có thể sẽ kết nối thông qua vệ tinh.
Tiến sĩ James Kang nhận định: "Điều này đồng nghĩa với việc các thiết bị có thể bị truy cập từ gần như bất kỳ nơi nào trên thế giới. Nghe có vẻ chỉ là một thay đổi nhỏ, nhưng hệ lụy về bảo mật lại rất lớn”.
THÁCH THỨC BẢO MẬT TỪ TIẾP CẬN MẠNG 6G VÀ BÙNG NỔ THIẾT BỊ IOT
Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với Việt Nam. Viettel, đơn vị tiên phong triển khai 5G trong nước, đặt mục tiêu thương mại hóa 6G vào năm 2029.
Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh dự kiến thử nghiệm mạng 6G ngay trong năm nay.
Tiến sĩ Kang nhận định, những kế hoạch này đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia tiếp cận mạng 6G sớm, trong bối cảnh công nghệ này được kỳ vọng sẽ bắt đầu triển khai trên toàn cầu từ khoảng năm 2030. Vì vậy, các vấn đề bảo mật liên quan đến 6G không còn là câu chuyện xa vời mà có thể sớm tác động trực tiếp đến đời sống hằng ngày của người dân Việt Nam.
Theo đó, trong kỷ nguyên 6G, khoảng cách sẽ không còn bảo vệ các thiết bị thông minh nữa. Trước đây, nhiều thiết bị không dây được thiết kế với ý tưởng rằng chỉ những người ở gần mới có thể truy cập. Các thiết bị theo dõi thể dục luôn gần điện thoại, còn khóa thông minh cho xe hơi hay nhà ở chỉ được điều khiển khi chủ sở hữu có mặt tại chỗ.
Theo phân tích của Tiến sĩ James Kang, cảm giác 'ở gần' mang lại cho mọi người cảm giác an toàn. Nhưng ý tưởng đó đang bắt đầu sụp đổ. “Những thiết bị mà chúng ta từng nghĩ là chỉ hoạt động trong phạm vi gần thì nay không còn như vậy nữa. Thiết bị trong nhà có thể bị phát hiện từ khoảng cách rất xa, và kẻ xấu không cần phải có mặt gần đó”, Tiến sĩ Kang nói thêm.
Minh chứng là vào năm 2024, startup Mỹ Hubble Network đã kết nối thành công một thiết bị Bluetooth trên mặt đất với vệ tinh cách xa khoảng 600 km. Bluetooth vốn chỉ dành cho khoảng cách ngắn nay lại có thể “vươn” ra ngoài không gian. Chỉ cần tìm cách kết nối và thực hiện một số thao tác chuẩn bị, kẻ tấn công hoàn toàn có thể truy cập trái phép thiết bị của người dùng.
Theo Tiến sĩ James Kang, Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng nhanh chóng của các thiết bị kết nối, khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Số lượng thiết bị IoT từng được dự báo đạt khoảng 96 triệu vào năm 2025, tăng từ khoảng 21 triệu vào năm 2018 và có thể còn cao hơn nữa vào năm 2026. Đồng thời, các tập đoàn như Viettel, VNPT và FPT đang xây dựng những hệ thống điều khiển nhà, thành phố và các ngành công nghiệp thông minh.
“Khi công nghệ 6G phát triển, nhiều thiết bị được điều khiển bằng các hệ thống này có thể chuyển từ phạm vi kết nối cục bộ sang khả năng truy cập ở quy mô toàn cầu. Nếu không được bảo vệ đầy đủ, những người ở rất xa vẫn có thể tìm cách xâm nhập vào chúng”, Tiến sĩ Kang cho biết.
THAY ĐỔI TƯ DUY BẢO MẬT ĐỂ THÍCH ỨNG
Trước thực tế này, thay đổi lớn nhất nằm ở cách nhìn nhận về bảo mật. Trước đây, một số thiết bị chỉ được trang bị các biện pháp bảo vệ cơ bản vì không ai nghĩ rằng chúng dễ bị tấn công, nhưng điều đó nay không còn đủ.
Tiến sĩ James Kang khẳng định: "Các thiết bị cần được thiết kế với giả định rằng chúng luôn có thể bị truy cập. Mọi kết nối đều phải được kiểm soát, phần mềm cần dễ dàng cập nhật và dữ liệu phải được bảo vệ ngay cả với những tác vụ đơn giản. Nếu một thiết bị bị tấn công, sự cố đó không nên lan sang toàn bộ hệ thống”.
Đối với doanh nghiệp, bảo mật phải là ưu tiên ngay từ đầu thông qua mã hóa mạnh và chặn các kết nối không xác định. Về phía người dùng, cần thực hiện tốt những việc cơ bản nhất như thay đổi mật khẩu mặc định và cập nhật phần mềm. Trong một thế giới 6G, thiết bị không còn an toàn chỉ vì nó ở gần chủ sở hữu; nó chỉ thực sự an toàn khi được bảo vệ chặt chẽ và chỉ cho phép truy cập từ những nguồn đáng tin cậy.
Thách thức hiện nay là tính bảo mật thường đi sau sự tiện lợi. "Nếu các nhà phát triển công nghệ và doanh nghiệp không hành động sớm, hàng triệu thiết bị có thể bị tấn công trước khi người dùng kịp nhận ra rủi ro. Đó là lý do tại sao việc nghĩ đến bảo mật ngay bây giờ không chỉ quan trọng mà còn cần thiết", Tiến sĩ Kang khẳng định.
Ngày 4/11, Airbus ký hai Biên bản ghi nhớ (MoU) với các đối tác Việt Nam, gồm Vietnam Airlines, FPT và Đại học FPT, nhằm thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực hàng không số và đào tạo nguồn nhân lực hàng không vũ trụ.
AI công nghiệp và công nghệ bản sao số đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam chuyển từ sản xuất, lắp ráp sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, kỹ thuật và đổi mới sáng tạo...
AI công nghiệp đang làm thay đổi cách sản phẩm được thiết kế, thử nghiệm và sản xuất. Trong mô hình nhà máy mới, kỹ sư sẽ không chỉ làm việc với máy móc và các quy trình kỹ thuật mà còn phối hợp với các tác nhân AI công nghiệp (Industrial AI Agents)...
Hợp tác hướng tới hỗ trợ các doanh nghiệp và tổ chức tại Việt Nam đánh giá, chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi sang các giải pháp bảo mật có khả năng chống chịu trước những tiến bộ của điện toán lượng tử…
Những phương thức mã hóa đang được sử dụng rộng rãi hiện nay có nguy cơ không còn đủ khả năng bảo vệ dữ liệu trước các năng lực tính toán mới...
AI và dữ liệu đang mở rộng vai trò của marketing, từ hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện thị trường, tiếp cận khách hàng đến cá nhân hóa trải nghiệm. Tuy nhiên, công nghệ chỉ tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành hiệu quả kinh doanh và niềm tin có thể kiểm chứng…
Sự phát triển của AI và các công cụ phân tích dữ liệu đang mở ra những cách tiếp cận mới trong quản trị rủi ro tài chính, từ nhận diện sớm nguy cơ bất ổn của thị trường đến kiểm soát những rủi ro phát sinh từ chính quá trình ứng dụng công nghệ...
Chủ tịch Airbus International nhận định AI đang tạo ra cơ hội lớn nhưng cũng đi kèm các rủi ro cần kiểm soát. Với đặc thù là nhà sản xuất thiết bị hàng không, Airbus phải đặt an toàn lên ưu tiên hàng đầu trong mọi hoạt động, bao gồm cả việc ứng dụng AI...
Mỗi sự cố rò rỉ hay gián đoạn dữ liệu có thể gây ra tổn thất tài chính nặng nề, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu và tính tuân thủ pháp lý của doanh nghiệp…
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các mô hình tài chính số đang làm thay đổi sâu sắc hệ thống tài chính, đồng thời đặt ra yêu cầu mới về quản trị rủi ro, giám sát và bảo đảm an toàn hoạt động...
