image Thứ Tư, 18/11/2026

Từ điện tử sang bán dẫn: Việt Nam có thể tận dụng những năng lực nào?

Bảo Bình

18/11/2026

Chia sẻ

Ngành điện tử Việt Nam đã hình thành nền tảng về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Đây có thể là điểm xuất phát để mở rộng sang bán dẫn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực có thể kế thừa và những khoảng cách cần thu hẹp…

Việc chuyển từ điện tử sang bán dẫn không đơn thuần là mở rộng sản phẩm hoặc chuyển đổi dây chuyền sản xuất. Ảnh minh họa
Việc chuyển từ điện tử sang bán dẫn không đơn thuần là mở rộng sản phẩm hoặc chuyển đổi dây chuyền sản xuất. Ảnh minh họa

Việt Nam không bắt đầu từ con số 0 trong phát triển công nghiệp bán dẫn. Chia sẻ tại một diễn đàn về bán dẫn gần đây, bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA), cho rằng ngành điện tử trong nước đã có nền tảng đáng kể về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Những năng lực này có thể tạo tiền đề để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái bán dẫn.

DOANH NGHIỆP VIỆT ĐÃ THAM GIA NHIỀU CÔNG ĐOẠN CHUỖI GIÁ TRỊ ĐIỆN TỬ TOÀN CẦU

Bà Hương dẫn các số liệu cho biết Việt Nam hiện có hơn 50 doanh nghiệp thiết kế chip, với khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế. Bên cạnh đó, lĩnh vực bán dẫn đã thu hút 241 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với tổng vốn đầu tư khoảng 14,2 tỷ USD.

Hệ sinh thái hỗ trợ cũng đang mở rộng, trong khi doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia nhiều công đoạn của chuỗi giá trị điện tử toàn cầu như lắp ráp, cơ khí chính xác, khuôn mẫu, sản xuất mạch in, dây cáp, kiểm định, tự động hóa và phần mềm.

Năng lực sản xuất điện tử có thể là nền tảng để tiếp cận bán dẫn, nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể chuyển đổi ngay mà không cần đầu tư bổ sung.

Mỗi công đoạn trong chuỗi bán dẫn có yêu cầu riêng, do đó doanh nghiệp cần xác định rõ những năng lực có thể tận dụng và những tiêu chuẩn phải xây dựng mới.

Theo bà Hương, điện tử và bán dẫn không phải hai hệ sinh thái tách biệt mà có mối quan hệ tương hỗ. Bán dẫn cung cấp nền tảng công nghệ cho ngành điện tử thông qua chip, linh kiện, đóng gói tiên tiến, vật liệu và thiết bị sản xuất. Ở chiều ngược lại, ngành điện tử tạo ra thị trường và nhu cầu ứng dụng cho bán dẫn, từ điện thoại, máy tính, ô tô điện, thiết bị y tế đến robot, Internet vạn vật (IoT), máy chủ trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị thông minh.

Mối liên kết này mở ra khả năng để doanh nghiệp điện tử tận dụng những năng lực đã tích lũy nhằm tiếp cận các công đoạn mới trong chuỗi bán dẫn. Thay vì phải đầu tư ngay vào những lĩnh vực có yêu cầu vốn và công nghệ đặc biệt cao như chế tạo wafer, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những khâu gần với năng lực hiện tại.

Bà Hương cho rằng doanh nghiệp điện tử Việt Nam đang sở hữu năm nhóm năng lực căn bản. Đó là năng lực gia công với các tiêu chuẩn quốc tế, quản trị chất lượng, chuỗi cung ứng và tự động hóa; năng lực sản xuất trong các lĩnh vực cơ khí chính xác, vật liệu, khuôn mẫu, nhựa kỹ thuật và linh kiện; khả năng tham gia kiểm thử, đóng gói tiên tiến; năng lực về hệ thống, firmware, tự động hóa và IoT; cùng lực lượng kỹ sư trẻ có khả năng tiếp cận nhanh với công nghệ mới.

Những năng lực này có mức độ liên quan khác nhau đến chuỗi bán dẫn, nhưng tạo ra cơ sở để doanh nghiệp xác định lĩnh vực có thể tham gia. Chẳng hạn, doanh nghiệp cơ khí chính xác, khuôn mẫu và vật liệu có thể xem xét những cơ hội trong cung ứng linh kiện, thiết bị và các sản phẩm phục vụ sản xuất bán dẫn. Doanh nghiệp phần mềm, tự động hóa và hệ thống nhúng có thể tìm kiếm cơ hội ở các lĩnh vực liên quan đến vận hành, điều khiển và hỗ trợ quy trình sản xuất.

NHỮNG KHOẢNG CÁCH DOANH NGHIỆP ĐIỆN TỬ CẦN VƯỢT QUA

Dù có nền tảng để tiếp cận, việc chuyển từ điện tử sang bán dẫn không đơn thuần là mở rộng sản phẩm hoặc chuyển đổi dây chuyền sản xuất. Theo bà Hương, giữa hai lĩnh vực vẫn tồn tại những khoảng cách đáng kể về công nghệ, tiêu chuẩn, nhân lực, vốn và khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Thứ nhất, khoảng cách công nghệ. Doanh nghiệp cần nâng cao độ chính xác, độ sạch và khả năng kiểm soát quy trình sản xuất. Đây là những yêu cầu quan trọng khi tham gia các công đoạn có tiêu chuẩn kỹ thuật cao của ngành bán dẫn.

Thứ hai, khoảng cách tiêu chuẩn và chất lượng. Doanh nghiệp không chỉ cần sản xuất được sản phẩm mà còn phải kiểm soát từng công đoạn, vật liệu, quy trình và thông số kỹ thuật. Khả năng duy trì chất lượng ổn định, nhất quán trong thời gian dài là điều kiện quan trọng để đáp ứng yêu cầu của khách hàng toàn cầu.

Thứ ba, khoảng cách về nhân lực, bên cạnh đội ngũ kỹ sư điện tử và thiết kế chip hiện có, doanh nghiệp cần bổ sung nhân lực chuyên sâu về vật liệu bán dẫn, kỹ sư hệ thống, đóng gói tiên tiến, kiểm thử và xác định độ tin cậy. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm thực hành phù hợp với đặc thù sản xuất bán dẫn.

Thứ tư, khoảng cách về vốn và thời gian đầu tư. Để nâng cấp năng lực, doanh nghiệp có thể phải đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), phòng thí nghiệm, thiết bị, kiểm chứng, chứng nhận chất lượng và đào tạo nhân lực. Quá trình này đòi hỏi nguồn lực tài chính cũng như thời gian tích lũy kinh nghiệm.

Đặc biệt, doanh nghiệp phải đáp ứng được yêu cầu về số lượng và tiêu chuẩn của khách hàng. Theo bà Hương, mục tiêu không chỉ dừng ở việc làm được sản phẩm mà phải bảo đảm khả năng sản xuất ổn định, đúng chuẩn, nhất quán trong dài hạn và có thể mở rộng theo yêu cầu của đối tác.

Điều này cho thấy năng lực sản xuất điện tử có thể là nền tảng để tiếp cận bán dẫn, nhưng không đồng nghĩa doanh nghiệp có thể chuyển đổi ngay mà không cần đầu tư bổ sung. Mỗi công đoạn trong chuỗi bán dẫn có yêu cầu riêng, do đó doanh nghiệp cần xác định rõ những năng lực có thể tận dụng và những tiêu chuẩn phải xây dựng mới.

Việt Nam hiện có hơn 50 doanh nghiệp thiết kế chip, với khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế. Bên cạnh đó, lĩnh vực bán dẫn đã thu hút 241 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với tổng vốn đầu tư khoảng 14,2 tỷ USD.
Việt Nam hiện có hơn 50 doanh nghiệp thiết kế chip, với khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế. Bên cạnh đó, lĩnh vực bán dẫn đã thu hút 241 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), với tổng vốn đầu tư khoảng 14,2 tỷ USD.

Bà Hương đề xuất doanh nghiệp bắt đầu bằng việc lập bản đồ năng lực thực tế, xác định lợi thế cạnh tranh và đối chiếu với nhu cầu của khách hàng. Từ đó, doanh nghiệp phân tích khoảng cách về công nghệ, chất lượng, nhân lực và vốn để lựa chọn những hạng mục cần nâng cấp, thay vì đầu tư dàn trải.

NĂM BƯỚC ĐỂ DOANH NGHIỆP TIẾN SÂU HƠN VÀO CHUỖI BÁN DẪN

Để chuyển năng lực hiện có thành khả năng tham gia chuỗi bán dẫn, VEIA đề xuất lộ trình gồm năm bước: Map (lập bản đồ năng lực), Gap analysis (phân tích khoảng cách), Upgrade (nâng cấp), Connect (kết nối) và Scale (mở rộng).

Trước hết, doanh nghiệp cần đánh giá thực chất năng lực sản xuất, kỹ thuật, nhân lực, quản trị chất lượng và chuỗi cung ứng để xác định lợi thế, lựa chọn công đoạn phù hợp. Tiếp đó, việc đối chiếu năng lực với yêu cầu của khách hàng sẽ giúp nhận diện những khoảng cách về công nghệ, tiêu chuẩn, chất lượng và sản lượng. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp lựa chọn các hạng mục đầu tư trọng điểm, tránh đầu tư dàn trải.

Thông điệp “Made in Vietnam” chuyển sang “Create in Vietnam” nhấn mạnh yêu cầu gia tăng giá trị do doanh nghiệp trong nước tạo ra, thay vì chỉ dừng ở hoạt động sản xuất tại Việt Nam.

Ở bước kết nối, doanh nghiệp cần chủ động hợp tác với các tập đoàn FDI, nhà cung ứng cấp cao, viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác công nghệ. Theo bà Hương, VEIA đang thực hiện vai trò kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước, trong đó có sự tham gia của một số doanh nghiệp đầu chuỗi nhằm hỗ trợ phát triển hệ sinh thái.

Bà đề xuất các tập đoàn FDI chia sẻ nhu cầu, tiêu chuẩn đối với những nhóm linh kiện muốn nội địa hóa, đồng thời xây dựng quy trình đánh giá nhà cung ứng phù hợp. Sự hỗ trợ cần đi xa hơn việc cung cấp thông tin, hướng tới cùng phát triển sản phẩm, cung cấp sản phẩm mẫu và đồng hành với doanh nghiệp trong quá trình sản xuất.

Về phía doanh nghiệp Việt Nam, bà Hương cho rằng cần chủ động tìm hiểu nhu cầu của khách hàng, đầu tư nâng cấp năng lực để trở thành nhà cung ứng mà chuỗi sản xuất cần. Khi đã đáp ứng yêu cầu, doanh nghiệp có thể mở rộng từ một sản phẩm, một khách hàng sang nhiều sản phẩm và thị trường hơn.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ theo chuỗi, tập trung vào nghiên cứu và phát triển (R&D), tự động hóa và đào tạo nhân lực. Bà Hương đề cập mục tiêu nâng tỷ lệ nội địa hóa ngành điện tử lên 25–30% vào năm 2030 và 35–40% vào năm 2035.

Theo bà, hướng đi của doanh nghiệp điện tử Việt Nam không phải là từ bỏ năng lực hiện có để bắt đầu một lĩnh vực hoàn toàn mới, mà là từng bước nâng cấp và mở rộng những năng lực đó. Thông điệp “Made in Vietnam” chuyển sang “Create in Vietnam” cũng nhấn mạnh yêu cầu gia tăng giá trị do doanh nghiệp trong nước tạo ra, thay vì chỉ dừng ở hoạt động sản xuất tại Việt Nam.


Từ điện tử sang bán dẫn: Việt Nam có thể tận dụng những năng lực nào?

Ngành điện tử Việt Nam đã hình thành nền tảng về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Đây có thể là điểm xuất phát để mở rộng sang bán dẫn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực có thể kế thừa và những khoảng cách cần thu hẹp…

09:48 18/11/2026
Đầu tư R&D, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ robot Việt Nam

Muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế...

14:34 17/11/2026
Kiến tạo hệ sinh thái quản trị giáo dục quốc gia trên nền tảng số và dữ liệu dùng chung

Từ câu chuyện hoàn thiện khung pháp lý, kiến trúc dữ liệu dùng chung đến bài toán liêm chính trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và khoảng trống thể chế nội bộ - "trụ cột bị bỏ quên" tại nhiều trường đại học, tọa đàm do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp cùng Intel Việt Nam tổ chức đã mở ra bức tranh toàn cảnh về bước chuyển mới của quản trị số toàn ngành.

14:34 17/11/2026
CTO của Quantropi: Chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không cần phải thay đổi toàn bộ hạ tầng

Theo ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, doanh nghiệp có thể chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử bằng giải pháp phần mềm tích hợp trên hạ tầng hiện có, không cần thay thế toàn bộ hệ thống, qua đó giảm chi phí triển khai.

10:07 17/11/2026
Chuẩn bị nguồn lực và chiến lược cho kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử

Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.

08:39 17/11/2026
Bảo mật Hậu Lượng tử: Thách thức Quản trị Dữ liệu & Lộ trình Triển khai cho các Doanh nghiệp, Tổ chức tại Việt Nam

Trong suốt tiến trình chuyển đổi số nhiều năm qua, chúng ta luôn khẳng định với nhau rằng: Dữ liệu và Bí mật kinh doanh là tài sản sống còn của mỗi tổ chức. Dữ liệu quyết định năng lực cạnh tranh, trải nghiệm khách hàng và thậm chí là sự tồn vong của một doanh nghiệp hay một ngân hàng.

08:38 17/11/2026
AI không tự tạo ra giá trị nếu doanh nghiệp thiếu năng lực đổi mới

AI đang tạo ra nhiều cơ hội nâng cao năng suất và thay đổi mô hình kinh doanh, nhưng đầu tư công nghệ không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp lập tức có thêm giá trị. Năng lực tổ chức, văn hóa đổi mới và khả năng thích ứng mới là những yếu tố quyết định...

15:12 16/11/2026
Từ YouTube đến nghề Marketing: Người trẻ Việt xây dựng năng lực trong nền kinh tế số

Sở hữu kênh YouTube hơn 150.000 người đăng ký, gần 10 triệu lượt xem, Lê Chí Đăng Minh đã kết hợp kinh nghiệm sáng tạo nội dung số với kiến thức Marketing và quản trị, trong bối cảnh AI đang thay đổi ngành này...

15:12 16/11/2026
Doanh nghiệp Hà Nội và Huế hợp tác nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ

HANOISME và Hiệp hội Doanh nghiệp thành phố Huế đưa chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo vào trọng tâm hợp tác, nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp hai địa phương...

15:12 16/11/2026
Rời Google, Meta, nhà sáng lập người Việt phát triển startup an ninh mạng

Sau nhiều năm làm việc tại Google và Meta, tiến sĩ Bryan Vuong (Vương Bá Quý) quyết định rời các tập đoàn công nghệ lớn để theo đuổi con đường khởi nghiệp, với mong muốn xây dựng những giải pháp bảo mật có khả năng giải quyết các rủi ro mới do AI tạo ra, đồng thời đưa công nghệ do người Việt phát triển tiếp cận thị trường toàn cầu…

15:12 16/11/2026