Các giải pháp AI cho nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản dẫn đầu cuộc thi Hackathon khí hậu

Các giải pháp dự báo độ mặn bằng AI cho nông dân, phát hiện dịch bệnh thông minh trong nuôi tôm, và công cụ tối ưu hóa sử dụng phân bón giúp giảm phát thải đã giành giải cao nhất tại Cuộc thi Hackathon Youth Digital Citizen Challenge (YDCC) 2025 – AI for Climate Action.

Được phát triển bởi các nhà đổi mới sáng tạo trẻ trên khắp Việt Nam, ba giải pháp đoạt giải đã vượt lên từ 40 đội vào vòng chung kết, được tuyển chọn từ 433 hồ sơ trên toàn quốc, sau chặng đua đổi mới sáng tạo kéo dài 36 giờ với sự hỗ trợ của các cố vấn và chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ, phát triển bền vững, kinh doanh và chính sách.

Giải pháp giành Giải Nhất, AgriTech iCoop Mekong của đội Trinova là ứng dụng AI cung cấp dự báo độ mặn siêu cục bộ, bản đồ rủi ro, khuyến nghị canh tác được cá nhân hóa và cảnh báo qua Zalo, giúp nông dân chủ động dự báo và ứng phó với tình trạng xâm nhập mặn.

Giải Nhì thuộc về đội Green Warrriors với giải pháp TOMI, một hệ thống ứng dụng AI phát hiện bệnh đốm trắng trong nuôi tôm, cho phép can thiệp sớm hơn và giảm thiểu thiệt hại cho cộng đồng nuôi trồng thủy sản ven biển.

Giải Ba được trao cho đội 5Bit GreenX với giải pháp Net2Zero, một công cụ số thúc đẩy sử dụng phân bón hiệu quả hơn, giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, giảm phát thải và cải thiện năng suất cây trồng cũng như sức khỏe đất.

Dưới áp lực thời gian, các đội tập trung phát triển giải pháp dựa trên những vấn đề thực tiễn đã được xác định, đồng thời xây dựng các sản phẩm mẫu. Với sự hỗ trợ của 57 cố vấn, các đội liên tục được phản biện, góp ý nhằm hoàn thiện tính khả thi, mức độ phù hợp và tiềm năng tạo tác động của các ý tưởng. Hackathon nhấn mạnh cách tiếp cận giải quyết vấn đề từ thực tiễn, việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm và đạo đức, cũng như sự phù hợp của giải pháp với điều kiện khí hậu và bối cảnh địa phương của Đồng bằng sông Cửu Long.

Ông Savinda Ranathunga, Quản lý Chương trình Thanh niên, UNDP Khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, cho biết Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, từ nước biển dâng đến xâm nhập mặn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế và đời sống của hàng triệu người dân. Theo ông, điểm nổi bật của YDCC là việc các bạn trẻ không chỉ nhận diện được thách thức, mà còn chủ động hành động, sử dụng công nghệ để đưa ra các giải pháp bám sát bối cảnh địa phương và lấy con người, cộng đồng làm trung tâm.

YDCC 2025 Hackathon là hoạt động tổng kết của một chuỗi chương trình được thiết kế bài bản trước đó. Các đội tham gia đã hoàn thành bốn buổi tập huấn trực tuyến về khám phá vấn đề, tư duy thiết kế, đạo đức trong sử dụng AI và phát triển giải pháp. Chuỗi hội thảo này thu hút hơn 600 người tham gia, giúp các đội bước vào hackathon với vấn đề được xác định rõ ràng và phương pháp tiếp cận giải pháp hoàn thiện hơn.

PGS. TS. Trịnh Thùy Anh, Hiệu trưởng Trường Công nghệ và Thiết kế, Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh (UEH), đánh giá các dự án tham gia không chỉ thể hiện tính đổi mới, mà còn cho thấy sự chú trọng đến tính bao trùm, khả thi và sự gắn kết với bối cảnh địa phương. Theo bà, đây là những yếu tố then chốt để công nghệ thực sự phục vụ con người và mục tiêu phát triển bền vững.

Tại vòng chung kết, các đội dự án được đánh giá bởi hội đồng giám khảo đa lĩnh vực, gồm đại diện từ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, các tổ chức phát triển, khu vực công, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp. Tiêu chí đánh giá tập trung vào mức độ phù hợp của giải pháp với các thách thức khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long, tính chặt chẽ trong xác định vấn đề, tính khả thi và khả năng ứng dụng, mở rộng trong thực tiễn.

Ông Shingo Kinoshita, Tổng Giám đốc Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh, Ngân hàng MUFG Bank Ltd., nhận định các bạn trẻ chính là cầu nối giữa công nghệ và các giá trị phát triển bền vững, góp phần khẳng định rằng đổi mới chỉ thực sự có ý nghĩa khi xuất phát từ nhu cầu thực tế của cộng đồng.

Sau cuộc thi, các đội dự án được lựa chọn sẽ tiếp tục tham gia chương trình ươm tạo sau hackathon, nhận hỗ trợ để hoàn thiện và phát triển giải pháp. Đội đạt giải cao nhất cũng sẽ tham gia chương trình trao đổi và học tập quốc tế trong năm nay, nhằm mở rộng góc nhìn về đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và ứng dụng công nghệ.