Chiến lược mới Trung Quốc với các trung tâm dữ liệu phân tán

Trung Quốc đang tìm nhiều giải pháp nhằm củng cố vị thế siêu cường trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh chịu nhiều lệnh hạn chế từ Mỹ. Ảnh: wccftech

Trên một khu vực rộng 760 mẫu Anh (tương đương hơn 300ha) cạnh sông Dương Tử, các cánh đồng lúa đang được chuyển đổi thành một loạt các trang trại máy chủ khổng lồ, đánh dấu nỗ lực củng cố vị thế siêu cường trí tuệ nhân tạo (AI) của Trung Quốc.

Công trình xây dựng tại thành phố nông nghiệp Vu Hồ là một phần trong “dự án Stargate riêng của Trung Quốc”, theo lời giám đốc điều hành của một nhà cung cấp trong khuôn khổ dự án. Stargate trên thực tế là tên dự án trị giá 500 tỷ USD của OpenAI, Oracle và SoftBank nhằm xây dựng trung tâm dữ liệu AI lớn nhất thế giới ở Texas.

Cụm “siêu máy chủ” ở Vu Hồ sẽ không thể so sánh về quy mô với dự án của Washington mà chỉ là một trong các giải pháp lớn hơn Bắc Kinh mới mục tiêu giám sát các trung tâm dữ liệu bị phân mảnh trong nước, giúp những trung tâm này được trang bị tốt hơn để xử lý nhu cầu AI bùng nổ từ người tiêu dùng, theo nhóm tác giả trên Financial Times.

Dự án đó cũng thể hiện phản ứng của Trung Quốc trước lợi thế vượt trội của Mỹ trong khả năng tiếp cận năng lực tính toán AI. Nhóm nghiên cứu Epoch AI ước tính, Mỹ hiện nắm khoảng 75% công suất tính toán toàn cầu, so với 15% ở Trung Quốc.

CHIẾN LƯỢC MỚI

Vào tháng 3/2025, Bắc Kinh đã công bố kế hoạch cho phép các trung tâm dữ liệu hiện có ở vùng xa phía Tây tập trung vào việc huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn.

Trong khi đó, các trang trại máy chủ mới đang được xây dựng ở những địa điểm gần các trung tâm dân cư lớn hơn. Các máy chủ mới này sẽ tập trung vào suy luận – quá trình mà các công cụ AI như chatbot tạo ra phản hồi, với vị trí gần người dùng hơn nhằm cho phép ứng dụng AI chạy nhanh hơn.

“Trung Quốc đang bắt đầu phân loại việc sử dụng tài nguyên tính toán khan hiếm để đạt hiệu quả kinh tế tối đa”, ông Ryan Fedasiuk, nghiên cứu viên tại Viện Doanh nghiệp Mỹ và cựu cố vấn Bộ Ngoại giao Mỹ về Trung Quốc, cho biết. “Bắc Kinh hiện đang lên kế hoạch cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu với điều này trong đầu”.

Một ví dụ là “Đảo dữ liệu” của Vu Hồ - nơi đặt bốn trung tâm dữ liệu AI mới, do Huawei, China Telecom, China Unicom và China Mobile vận hành.

Các trung tâm ở đây sẽ phục vụ cho các thành phố giàu có thuộc khu vực đồng bằng sông Dương Tử như Thượng Hải, Hàng Châu, Nam Kinh và Tô Châu, trong khi ở phía bắc, Ulanqab tại Nội Mông sẽ cung cấp cho Bắc Kinh và Thiên Tân.

Ở phía Nam, Quý Châu sẽ cung cấp cho Quảng Châu, còn trung tâm Khánh Dương thuộc Cam Túc sẽ phục vụ Thành Đô và Trùng Khánh. Cho đến nay, 15 công ty đã xây dựng trung tâm dữ liệu khắp thành phố Khánh Dương, theo một thông báo của chính quyền địa phương, với tổng vốn đầu tư 270 tỷ Nhân dân tệ (tương đương khoảng 37 tỷ USD).

Giám đốc điều hành của một nhà cung cấp dịch vụ đám mây thuộc sở hữu nhà nước có dự án ở Vu Hồ cho biết, chính quyền địa phương này đang đưa ra các khoản trợ cấp lên tới 30% chi phí mua chip AI, hào phóng hơn các khu vực khác.

Sự phối hợp lớn hơn này nhằm giúp bù đắp những bất lợi của Trung Quốc so với Mỹ. Những biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Washington đã ngăn cản các tập đoàn Trung Quốc tiếp cận những bộ xử lý và phần cứng tiên tiến nhất do Nvidia, nhà sản xuất chip AI hàng đầu, chế tạo.

Các nhà sản xuất chip trong nước như Huawei và Cambricon đã gặp khó khăn trong việc lấp đầy khoảng trống, một phần do năng lực sản xuất hạn chế ở Trung Quốc. Mỹ cũng đã cấm TSMC và Samsung sản xuất chip AI tiên tiến cho khách hàng Trung Quốc.

Trong khi đó, các tập đoàn Mỹ như Meta, Google và X.ai đang chạy đua để triển khai hàng chục nghìn chip Nvidia thế hệ mới nhất. Riêng dự án Stargate của Mỹ đã có kế hoạch xây dựng các tổ hợp có thể chứa tới 400.000 bộ xử lý.

Điều đó có nghĩa là các trung tâm dữ liệu AI của Trung Quốc buộc phải dựa vào bộ xử lý kém mạnh mẽ hơn hoặc ghép nối phần cứng tiên tiến từ thị trường chợ đen.

Tuy nhiên, một mạng lưới trung gian đã mọc lên khắp Trung Quốc để thu mua GPU Nvidia bị cấm xuất khẩu sang Trung Quốc, theo nhiều nguồn tin am hiểu về vấn đề này.

Đại diện Nvidia cho biết: “Cố gắng lắp ghép trung tâm dữ liệu từ các sản phẩm buôn lậu là điều không khả thi, cả về mặt kỹ thuật lẫn kinh tế. Các trung tâm dữ liệu là hệ thống khổng lồ và phức tạp, việc buôn lậu cực kỳ khó khăn và rủi ro, và chúng tôi không cung cấp bất kỳ hỗ trợ hay dịch vụ sửa chữa nào cho các sản phẩm bị cấm”.

HÌNH THÀNH MẠNG LƯỚI TRUNG TÂM DỮ LIỆU

Trung Quốc cũng đang tìm cách tận dụng tốt hơn các bộ xử lý AI hiện đang bị bỏ không tại các cơ sở xa xôi ở những vùng hẻo lánh.

Sự bùng nổ xây dựng từ năm 2022 trở đi đã tập trung các cơ sở này tại những khu vực giàu năng lượng nhưng xa xôi như Cam Túc và Nội Mông. Thế nhưng, do thiếu chuyên môn kỹ thuật và nhu cầu khách hàng thấp, các cơ sở chỉ khai thác dưới mức lắp đặt với nhiều bộ xử lý giá trị bị bỏ không ngay cả khi nhu cầu tăng vọt ở nơi khác.

Trong nhiều trường hợp, việc mua sắm các chip AI này đã được chính quyền địa phương tài trợ, và họ không muốn từ bỏ tài sản này vì mong muốn thúc đẩy GDP địa phương.

Thay vì di chuyển máy chủ một cách vật lý, ông Edison Lee, nhà phân tích tại Jefferies, cho rằng: “Cần phải tìm ra một giải pháp kỹ thuật phải được tìm ra. Đó chính là kết nối các trung tâm dữ liệu”.

Bắc Kinh đã chỉ đạo sử dụng công nghệ mạng của China Telecom và Huawei để liên kết các bộ xử lý rải rác ở nhiều địa điểm thành một cụm tính toán tập trung.

Công nghệ này vốn đã được các nhà cung cấp dịch vụ đám mây sử dụng để kết nối nhiều địa điểm với nhau, nhằm dự phòng trong trường hợp một địa điểm gặp sự cố.

Các tập đoàn viễn thông Trung Quốc, bao gồm China Telecom và Huawei, đang sử dụng cùng một tổ hợp bộ phát quang, công tắc, bộ định tuyến và giải pháp phần mềm để chuyển sức mạnh tính toán từ các trung tâm dữ liệu ở phía Tây sang phía Đông.

Tuy nhiên, cách tiếp cận này cũng tồn tại vấn đề. “Việc sử dụng nhiều trung tâm dữ liệu nhỏ hơn và cũ hơn kém hiệu quả hơn nhiều so với một trung tâm dữ liệu lớn và hiện đại”, ông Edward Galvin, nhà sáng lập Công ty tư vấn nghiên cứu trung tâm dữ liệu DC Byte, cho biết. “Nguyên lý này liên quan đến hiệu quả theo quy mô”.

Huawei đang nghiên cứu một giải pháp để khắc phục vấn đề hiệu quả. Tập đoàn công nghệ này đang tận dụng chuyên môn kép trong lĩnh vực viễn thông và phần cứng AI để tiên phong một công nghệ mạng mới có tên UB-Mesh.

Công nghệ này được cho là có thể tăng gấp đôi hiệu quả huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn trên nhiều cụm tính toán bằng cách phân bổ tác vụ tốt hơn trong toàn bộ mạng lưới.

Ông Lee cho biết việc kết nối các chip lại với nhau là “một phương thức quan trọng để hợp nhất trong thị trường bị phân mảnh này”.