Chiến lược "tặng không" tài nguyên của Big Tech và tham vọng chi phối startup AI

Theo Wall Street Journal, Hans Ibarra, đồng sáng lập startup AI giọng nói Dialogus, đang trải nghiệm điều mà vài năm trước gần như khó có thể tưởng tượng: các công ty AI hàng đầu liên tục chủ động đưa ra những gói ưu đãi hấp dẫn nhằm thuyết phục doanh nghiệp của ông sử dụng nền tảng của họ.

Không chỉ OpenAI hay Anthropic, nhiều tên tuổi lớn khác như Google Cloud, Microsoft Azure hay Amazon Web Services (AWS) cũng đồng loạt triển khai các chương trình hỗ trợ dành cho startup. Cuộc cạnh tranh đã vượt xa những đợt giảm giá thông thường để trở thành một cuộc đua "đốt tiền" nhằm giành khách hàng ngay từ những ngày đầu.

HÀNG TRIỆU USD TÍN DỤNG MIỄN PHÍ ĐỂ CHINH PHỤC STARTUP

Theo chia sẻ của nhiều nhà sáng lập startup tại Thung lũng Silicon, họ đang nhận được các gói tín dụng điện toán (cloud credits) và token AI có tổng giá trị lên tới hơn 3 triệu USD từ nhiều nhà cung cấp khác nhau. Đây là mức hỗ trợ tương đương quy mô trung bình của một vòng gọi vốn hạt giống (seed round) tại Mỹ theo thống kê của PitchBook.

Google Cloud hiện cung cấp cho một số startup khoản tín dụng lên tới 500.000 USD, đồng thời cho phép họ tiếp cận sớm các mô hình Gemini. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp còn được kết nối trực tiếp với các kỹ sư của DeepMind để tối ưu việc triển khai AI.

Microsoft và AWS cũng duy trì nhiều chương trình hỗ trợ riêng dành cho các startup công nghệ, từ tín dụng hạ tầng điện toán cho tới các gói tư vấn kỹ thuật.

Ở phía các công ty chuyên phát triển mô hình AI, ưu đãi còn mạnh tay hơn. OpenAI và Anthropic đều triển khai nhiều chương trình giảm giá, thưởng token và hỗ trợ tín dụng sử dụng API. Một số startup cho biết nhờ những ưu đãi này, họ có thể trì hoãn kế hoạch gọi vốn vì chi phí vận hành AI đã giảm đáng kể.

Theo Hans Ibarra, quy mô của các gói token miễn phí có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phát triển sản phẩm.

"Nếu không có những ưu đãi này, startup sẽ phải huy động thêm vốn chỉ để chi trả cho chi phí AI", ông nhận định.

Điều này phản ánh thực tế rằng AI tạo sinh ngày nay không còn là khoản đầu tư nhỏ. Với nhiều startup, chi phí vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn đang trở thành một trong những khoản chi lớn nhất trong quá trình phát triển sản phẩm.

CUỘC CHIẾN GIÀNH DOANH THU TƯƠNG LAI

Wall Street Journal cho rằng việc các công ty AI sẵn sàng chi hàng triệu USD dưới dạng tín dụng miễn phí không đơn thuần là hoạt động tiếp thị.

Mục tiêu lớn hơn là biến startup thành khách hàng lâu dài trước khi các doanh nghiệp này phát triển thành những công ty quy mô lớn.

Các nhà cung cấp AI hiểu rằng một khi sản phẩm của họ đã được tích hợp sâu vào hệ thống công nghệ của startup, chi phí chuyển đổi sang nền tảng khác sẽ rất lớn. Điều đó đồng nghĩa doanh thu trong tương lai gần như được "khóa" ngay từ giai đoạn đầu.

Cuộc đua này càng trở nên cấp thiết khi OpenAI và Anthropic đều chịu áp lực cải thiện biên lợi nhuận trước các kế hoạch IPO được kỳ vọng trong tương lai.

Đồng thời, họ cũng phải đối mặt với sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các mô hình AI mã nguồn mở hoặc "open weight", cũng như các mô hình giá rẻ đến từ Trung Quốc.

Năm ngoái, Anthropic nổi lên mạnh mẽ nhờ Claude Code và Claude Cowork. Các sản phẩm này cho phép AI tự động thực hiện nhiều tác vụ phức tạp như lập trình, nghiên cứu chuyên sâu hay xử lý công việc tri thức kéo dài.

Sự thành công của Claude góp phần thúc đẩy xu hướng Agentic AI - thế hệ AI không chỉ trả lời câu hỏi mà còn có thể tự lập kế hoạch, phối hợp nhiều công cụ và hoàn thành một chuỗi nhiệm vụ tương đối độc lập.

Trong giai đoạn đó, OpenAI được đánh giá là gặp nhiều khó khăn hơn khi cạnh tranh ở mảng lập trình AI dành cho doanh nghiệp. Trong khi nhiều công ty khuyến khích nhân viên sử dụng AI, không ít doanh nghiệp lại phải đối mặt với hóa đơn sử dụng ngày càng cao.

Cục diện chỉ bắt đầu thay đổi sau khi OpenAI phát hành GPT-5.4 vào tháng 3. Mô hình mới được đánh giá đã thu hẹp đáng kể khoảng cách về khả năng lập trình so với Claude.

Ngay sau đó, OpenAI đẩy mạnh hoạt động bán hàng cho Codex - công cụ lập trình AI dựa trên GPT - đồng thời tung ra hàng loạt chương trình giảm giá theo sản lượng sử dụng cùng nhiều ưu đãi khác để thu hút startup.

Một nghiên cứu của hãng phân tích hạ tầng AI SemiAnalysis cho thấy quy mô trợ giá mà OpenAI và Anthropic dành cho nhóm người dùng chuyên nghiệp lớn hơn rất nhiều so với mức phí họ thực trả.

Ví dụ, gói Claude Max của Anthropic có giá 200 USD mỗi tháng nhưng người dùng có thể tiêu thụ lượng token trị giá tới khoảng 8.000 USD thông qua API.

Trong khi đó, gói ChatGPT Pro 20x của OpenAI, cũng có giá 200 USD mỗi tháng, cho phép sử dụng lượng token có giá trị lên tới khoảng 14.000 USD.

Điều này đồng nghĩa các công ty AI đang chấp nhận trợ giá ở quy mô rất lớn để mở rộng hệ sinh thái người dùng.

"CHIẾN TRƯỜNG" CỦA CÁC ÔNG LỚN AI

Một trong những mục tiêu được OpenAI và Anthropic đặc biệt chú ý là các startup thuộc Y Combinator - vườn ươm nổi tiếng đã từng tạo ra những doanh nghiệp như Airbnb hay Stripe.

Tháng 5 vừa qua, Tổng giám đốc điều hành Sam Altman công bố OpenAI sẽ cấp cho mỗi startup tham gia Y Combinator khoản tín dụng AI trị giá 2 triệu USD để đổi lấy cổ phần.

Ngay sau đó, Anthropic cũng nâng mạnh chương trình hỗ trợ của mình. Nếu trước đây mỗi startup chỉ nhận khoảng 30.000 USD tín dụng thì nay con số đã tăng lên 500.000 USD mà không yêu cầu doanh nghiệp phải nhượng lại cổ phần.

Không lâu sau, OpenAI tiếp tục điều chỉnh chính sách.

Theo những người am hiểu vấn đề, công ty hiện cung cấp 500.000 USD tín dụng miễn phí mà không yêu cầu đổi lấy cổ phần, đồng thời đưa thêm lựa chọn nhận thêm 1,5 triệu USD tín dụng nếu startup đồng ý chia sẻ cổ phần.

Những động thái liên tiếp này cho thấy cuộc cạnh tranh giữa hai công ty đang diễn ra theo từng bước đi của đối thủ.

Tại các sự kiện dành cho startup do Y Combinator tổ chức, đại diện OpenAI, Anthropic cùng nhiều công ty AI khác không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn trực tiếp hướng dẫn doanh nghiệp cách tối ưu lượng token được cấp.

Một trong những kỹ thuật được nhắc đến nhiều là "loop engineering" - phương pháp thiết kế để AI liên tục lặp lại một nhiệm vụ cho đến khi đạt mục tiêu cuối cùng.

Touchmark, startup AI được Y Combinator chấp nhận vào tháng 5, là một ví dụ tiêu biểu. Ngay trước khi chương trình tăng tốc khởi động, doanh nghiệp này đã nhận tổng cộng khoảng 1 triệu USD tín dụng AI từ OpenAI và Anthropic.

Theo Ilia Bolgov, đồng sáng lập Touchmark, lượng tín dụng miễn phí này cho phép startup tập trung hoàn toàn vào việc tối đa hóa việc sử dụng token thay vì phải lo lắng về chi phí vận hành.

"Thật khó hình dung năng suất làm việc hiện nay nếu không có các chương trình ưu đãi này", ông nói.

Quy mô của những khoản tín dụng này cũng cho thấy mức đầu tư khổng lồ mà các nhà cung cấp AI đang chấp nhận bỏ ra.

Mỗi năm, Y Combinator tổ chức bốn khóa tăng tốc với khoảng 200 startup mỗi khóa. Nếu OpenAI và Anthropic tiếp tục duy trì các chương trình hiện nay, tổng giá trị tín dụng AI mà hai công ty có thể cấp trong vòng một năm lên tới khoảng 800 triệu USD.

Theo Christopher Acker, đồng sáng lập công ty SuperPenguin chuyên theo dõi chi tiêu AI của doanh nghiệp, chính các khoản tín dụng miễn phí này đang góp phần quyết định cán cân cạnh tranh trên thị trường.

Ông cho rằng nếu một startup phải lựa chọn giữa một mô hình AI giá rẻ nhưng vẫn phải trả tiền và một mô hình cao cấp của Anthropic được sử dụng miễn phí nhờ tín dụng, phần lớn sẽ chọn phương án thứ hai.