Chuyên gia bán dẫn chia sẻ những mảng kiến thức sinh viên Việt nên nghiên cứu

Chia sẻ tại một sự kiện về đào tạo bán dẫn, các chuyên gia đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đọc – không chỉ đọc rộng mà còn phải đọc sâu, đúng trọng tâm. Không đưa ra lời khuyên cụ thể sinh viên nên đọc những cuốn sách nào, song các chuyên gia đã chia sẻ những cuốn sách mà họ đã đọc.

TỪ SÁCH NỀN TẢNG ĐẾN TÀI LIỆU CHUYÊN SÂU

Theo ông Dương Minh Tiến, Kỹ sư R&D của Samsung (Hàn Quốc), “Nhà giả kim” của Paulo Coelho là cuốn sách ông thường xuyên đọc đi đọc lại nhiều lần trong những giai đoạn cảm thấy băn khoăn về sự nghiệp. “Đây không phải là sách kỹ thuật nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong việc giúp hiểu bản thân và đưa ra những quyết định lớn”, ông Dương Minh Tiến cho biết. “Ngành bán dẫn là một hành trình dài, giống như nghề bác sĩ, đòi hỏi tích lũy qua nhiều năm. Vì vậy, sự bền bỉ và kiên trì là yếu tố sống còn”.

"Nhà giả kim" (O Alquimista) là tiểu thuyết nổi tiếng thế giới kể về hành trình của chàng chăn cừu Santiago đi tìm kho báu. Tác phẩm tôn vinh việc theo đuổi ước mơ, lắng nghe tiếng gọi trái tim và thông điệp: "Khi bạn khao khát điều gì, cả vũ trụ sẽ hợp lực giúp bạn".

Trong khi đó, ông Huỳnh Hải Âu, Giám đốc Kỹ thuật, VSAP LAB (Việt Nam) tập trung vào các tài liệu chuyên môn sâu, đặc biệt là các công trình của John H. Lau – một trong những chuyên gia hàng đầu về đóng gói bán dẫn. Các cuốn sách “Semiconductor Advanced Packaging”, hay “Hybrid bonding” được ông đánh giá “có chiều sâu kỹ thuật cao, phù hợp với những ai thực sự muốn đi sâu vào lĩnh vực packaging”.

Theo ông, lựa chọn ngành học không nên dựa vào xu hướng nhất thời. “Hãy chọn theo năng lực, sở thích và đam mê. Ngành bán dẫn rất rộng, nếu chỉ chạy theo ‘trend’ mà không phù hợp, bạn sẽ khó đi đường dài”, chuyên gia khuyến nghị.

Ông Nguyễn Bảo Anh, CEO VSAP LAB, mang đến một góc nhìn thực tế từ chính trải nghiệm cá nhân khi đã đi qua nhiều mảng như thiết kế đầu vào (front-end), thiết kế đầu ra (back-end), mạch tương tự (analog), bộ nhớ (memory) và hiện tại là đóng gói tiên tiến (advanced packaging). Ông cho rằng việc đọc đa dạng các tài liệu là “cần thiết để có cái nhìn toàn diện về ngành”.

Trong số đó, cuốn Analysis and Design of Analog Integrated Circuits của Paul R. Gray và Robert G. Meyer được ông xem là “kinh thánh” của thiết kế analog CMOS. Bên cạnh đó, ông cũng đọc thêm Fundamentals of Semiconductor Devices để cập nhật kiến thức về thiết bị và đóng gói.

Nhớ lại những ngày đầu sự nghiệp, ông chia sẻ: “Có thời điểm công việc rất vất vả, thu nhập không cao, gia đình cũng không hiểu vì sao mình suốt ngày ‘cắm mặt vào silicon’. Nhưng tôi làm vì đam mê, vì muốn khám phá giới hạn của bản thân”.

Từ trải nghiệm đó, ông Nguyễn Bảo Anh đã đưa ra lời khuyên: “Làm gì cũng phải làm đến nơi đến chốn, không nửa vời. Không cần vạch kế hoạch 10–20 năm quá chi tiết. Chỉ cần làm tốt tuần này, tháng này, rồi con đường sẽ tự mở ra”.

SINH VIÊN KHÔNG NÊN SỢ BƯỚC RA KHỎI VÙNG AN TOÀN

Không chỉ dừng lại ở kiến thức kỹ thuật, nhiều chuyên gia nhấn mạnh vai trò của tư duy học sâu và khả năng kết nối tri thức. Ông Phan Hoàng Hải, Kỹ sư R&D, Qualcomm (Đức) cho biết ông không có một cuốn sách “gối đầu giường” cố định, nhưng đặc biệt yêu thích đọc lịch sử. Cuốn The Lessons of History của Will Durant & Ariel Durant là một trong những gợi ý tiêu biểu. Theo ông, việc đọc sách lịch sử giúp hiểu cách các thế hệ trước giải quyết vấn đề, từ đó rút ra bài học cho hiện tại.

Bên cạnh sách, ông còn thường xuyên nghe podcast về lịch sử hình thành và phát triển của các công ty công nghệ lớn như TSMC, Nvidia hay Google. “Hiểu họ đã giải quyết vấn đề gì, vượt qua khó khăn ra sao là cách học rất thực tế”, ông nói.

Thông điệp mà ông Phan Hoàng Hải muốn gửi đến sinh viên là hãy nuôi dưỡng trí tò mò và đào sâu đến tận gốc vấn đề. “Sự hiểu sâu không chỉ mang lại sự thỏa mãn cá nhân mà còn là nền tảng để bạn đóng góp trong bất kỳ lĩnh vực nào”, ông khẳng định.

Ở góc độ học thuật và nghiên cứu, bà Nguyễn Bích Yến, chuyên gia bán dẫn hàng đầu thế giới, hiện là Cố vấn cao cấp tại Soitec (Pháp), Chủ tịch VSAP Lab, đưa ra một cách tiếp cận khác: học theo dự án và theo vấn đề. Bà Bích Yến cho biết không có một cuốn sách cố định nào, mà tùy từng giai đoạn sẽ đọc các tài liệu khác nhau, từ sách khoa học đến sách chuyên ngành.

Xuất thân là kỹ sư hóa học nhưng làm việc trong ngành bán dẫn và đã trải qua nhiều mảng khác nhau, bà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu bản chất vật lý. “Khi nhận một dự án mới, tôi sẽ đọc sâu vào những phần liên quan, không cần đọc toàn bộ, nhưng phải hiểu thật kỹ những gì mình làm”, bà chia sẻ.

Một khái niệm mà bà đặc biệt nhấn mạnh là “dots” – những điểm kiến thức và kinh nghiệm tích lũy theo thời gian. Khi các “dots” này được kết nối, người kỹ sư có thể giải quyết những bài toán phức tạp hơn.

Bà Bích Yến cũng nhắc lại một quan điểm nổi tiếng của Soichiro Honda – nhà sáng lập Honda – rằng bằng cấp chỉ là tấm vé để bước vào sân chơi. “Khi đã vào trong, năng lực thực sự và khả năng học hỏi tại chỗ mới quyết định bạn đi được bao xa”, bà nói.

Theo bà, sinh viên không nên sợ bước ra khỏi vùng an toàn. “Hãy chấp nhận thử thách và đào sâu. Những kinh nghiệm tôi có từ 40 năm trước đến nay vẫn có thể sử dụng để giải quyết vấn đề hiện tại”, bà Bích Yến chia sẻ.

Ngành bán dẫn không chỉ đòi hỏi kiến thức kỹ thuật đa dạng – từ thiết kế analog, thiết bị bán dẫn đến đóng gói tiên tiến – mà còn yêu cầu tư duy dài hạn, khả năng học sâu và sự kiên trì. Các chuyên gia không khuyến khích sinh viên chạy theo xu hướng ngắn hạn. Thay vào đó, việc hiểu rõ bản thân, lựa chọn lĩnh vực phù hợp và kiên trì theo đuổi mới là yếu tố quyết định.