Công thức đầu tư 70-20-10 giúp doanh nghiệp Việt tránh "đốt tiền" vào công nghệ

Theo Tiến sĩ Trần Tuấn Anh, chuyên gia công nghệ của Viettel AI, giai đoạn 2025–2027 chính là nền móng cho các chiến lược từ năm 2027 đến 2030 và xa hơn nữa. Lý do không chỉ bởi tốc độ phát triển chóng mặt của các công nghệ mới, mà còn vì chính sách, thị trường và nhu cầu thực tiễn đều đang tạo nên một “điểm hội tụ” quan trọng.

Với doanh nghiệp, đây không chỉ là thời điểm để cập nhật xu hướng, mà là lúc phải đưa ra quyết định then chốt: đầu tư vào đâu, phân bổ nguồn lực thế nào và chuẩn bị hạ tầng ra sao để không bị bỏ lại phía sau.

NẾU “TẤT TAY” VÀO CÔNG NGHỆ MỚI NỔI, NGUY CƠ “ĐỐT TIỀN” SẼ RẤT LỚN

“Đây là một giai đoạn cực kỳ sôi động, mang tính nền tảng và thực tiễn, tạo tiền đề cho những kế hoạch dài hạn hơn, từ năm 2027 đến 2030 hoặc xa hơn nữa cho việc xác định và triển khai các chiến lược công nghệ dài hạn”, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh nói.

“Doanh nghiệp không thể tiếp tục nói chung chung về “chuyển đổi số” hay “AI là xu thế”, mà phải biến xu hướng thành danh mục công nghệ cụ thể, được đầu tư có trọng tâm”. 

Theo đó, nếu ví công nghệ như dòng vốn, thì đây là lúc doanh nghiệp phải xác định danh mục đầu tư – bao nhiêu cho “blue-chip” hạ tầng cốt lõi, bao nhiêu cho công nghệ mới nổi và bao nhiêu cho “cổ phiếu rủi ro cao” nhưng tiềm năng đột phá. 

Trong bức tranh toàn cầu, Mỹ đang thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng AI vào hoạt động hành chính công, châu Âu ưu tiên chiến lược dữ liệu và chủ quyền công nghệ, còn châu Á, đặc biệt là Trung Quốc, tiếp tục đầu tư khổng lồ vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo và bán dẫn.

Chuyên gia cho rằng Việt Nam, với xuất phát điểm là quốc gia đang phát triển, có lợi thế ở khả năng “đi tắt đón đầu” nếu xác định đúng công nghệ và thời điểm.

Hiện nay, các công nghệ như điện toán đám mây và tự động hóa quy trình đang được ưu tiên để cải thiện hiệu quả vận hành và trải nghiệm của công dân. Các dịch vụ công điện tử, hệ thống chính phủ một cửa, và các nền tảng số đa kênh như VNeID đang ngày càng mở rộng, với nhiều tính năng mới được tích hợp để đáp ứng nhu cầu của người dân. 

Ở góc độ doanh nghiệp, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh cho rằng một trong những vấn đề mà các lãnh đạo doanh nghiệp thường đau đầu là nên đầu tư thế nào vào công nghệ.

“Nếu “tất tay” vào công nghệ mới nổi, nguy cơ “đốt tiền” sẽ rất lớn. Nhưng nếu quá thận trọng, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ cơ hội tăng trưởng đột phá”, ông nói. Câu trả lời có thể sẽ nằm ở sự cân bằng: 70% nguồn lực nên dành cho việc hiện đại hóa hạ tầng cốt lõi, 20% cho công nghệ mới nổi đang trong giai đoạn thử nghiệm, và 10% cho những công nghệ đột phá mang tính đặt cược.

Cụ thể, ở thời điểm hiện tại, doanh nghiệp nên tập trung 70% vào việc hiện đại hóa các nền tảng cốt lõi và xây dựng những công nghệ mang tính "quick win" – tức là những giải pháp mang lại kết quả nhanh chóng. 20% nguồn lực nên dành cho các công nghệ mới nổi, như AI để phân tích dữ liệu hay dự đoán xu hướng nhu cầu. Cuối cùng, 10% nguồn lực có thể dành cho các chiến lược dài hạn, nhưng “cần lưu ý rằng những chiến lược này đôi khi có thể không thành công ngay lập tức”.

Tuy nhiên, theo ông Trần Tuấn Anh, quá trình triển khai các công nghệ này không hề đơn giản. Hầu hết doanh nghiệp đều đối mặt với hai thách thức lớn: hạn chế ngân sách và những vấn đề liên quan đến nhân lực số cũng như hệ thống di sản cồng kềnh. Về ngân sách, với dữ liệu sẵn có, doanh nghiệp có thể tìm cách tối ưu hóa. Do đó, hai vấn đề cốt lõi hơn là thiếu nhân lực số và hệ thống di sản. 

“Nhân lực số ở đây không chỉ là những người có thể vận hành các sản phẩm số, mà còn là những người có khả năng tiếp thu văn hóa số”, ông Tuấn Anh nói. Trong khi đó, hệ thống di sản, tức là các hệ thống cũ kỹ và phức tạp, khiến việc vận hành trở nên khó khăn và thay đổi không thể diễn ra ngay lập tức. “Đây là những rào cản lớn cần vượt qua để triển khai thành công các công nghệ mới”.

GIAI ĐOẠN 2025–2027 SẼ LÀ THỜI ĐIỂM VÀNG ĐỂ DOANH NGHIỆP HÀNH ĐỘNG

Các khảo sát gần đây cho thấy tới 92% doanh nghiệp mong muốn đầu tư vào trí tuệ nhân tạo trong vòng ba năm tới. Tuy nhiên, điểm đáng lưu ý là chỉ có 1% lãnh đạo doanh nghiệp thực sự cho rằng tổ chức của mình đã đạt độ “chín muồi” về dữ liệu và hạ tầng công nghệ để sẵn sàng vận hành AI ngay lập tức. 

“Đây là con số rất khiêm tốn, phản ánh khoảng cách lớn giữa mong muốn và sự chuẩn bị thực tế. Điều đó đồng nghĩa rằng, để có thể khai thác hiệu quả trí tuệ nhân tạo trong ba năm tới, các doanh nghiệp cần thay đổi nhiều hơn nữa, từ tư duy triển khai đến cách xây dựng năng lực nền tảng”, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh nói.

Thống kê cho thấy thị trường AI có tốc độ tăng trưởng dự kiến CAGR khoảng 47%. Theo hãng nghiên cứu Gartner, đến giai đoạn 2025–2027, 50% các quyết định trong doanh nghiệp sẽ có sự tham gia của AI, từ việc ra quyết định, học hỏi liên tục cho đến hành động tự động. 

Lợi thế của người đi đầu trong công nghệ đang ngày càng rõ rệt: họ có thể nâng hiệu quả, giảm chi phí và chiếm lĩnh thị trường, trong khi những doanh nghiệp chậm chân sẽ trả giá bằng chi phí cơ hội khổng lồ. Nếu doanh nghiệp chậm trễ trong việc đổi mới và chuyển đổi số, họ không chỉ mất lợi thế cạnh tranh mà còn phải đối diện với khoảng cách ngày càng khó san lấp.

“Do đó, giai đoạn 2025–2027 sẽ là thời điểm vàng để doanh nghiệp hành động. Có ba điểm cốt lõi cần nhấn mạnh: ưu tiên xây dựng năng lực nền tảng ngay từ bây giờ, bắt đầu từ những dự án nhỏ nhưng có tác động lớn, và chuẩn hóa dữ liệu cùng hạ tầng công nghệ để giảm rủi ro khi mở rộng trong tương lai", chuyên gia cho biết.

Đầu tư hạ tầng ở đây không chỉ là mua máy móc, máy chủ hay thiết bị đơn lẻ, mà phải được hiểu là xây dựng “gói hạ tầng” – tức là một tổ hợp công nghệ đồng bộ, tích hợp và đi cùng nhau.

“Giai đoạn hiện nay đòi hỏi lãnh đạo doanh nghiệp phải xác định rõ ưu tiên, đầu tư đúng công nghệ vào đúng thời điểm. Doanh nghiệp nên hiểu đúng thế nào là hạ tầng công nghệ mới, không dừng lại ở máy móc, mà là cả hệ sinh thái công nghệ tích hợp phục vụ vận hành”, Tiến sĩ Trần Tuấn Anh nói.