Công nghệ đang rút ngắn thời gian trở thành “doanh nghiệp tỷ USD”: Cơ hội nào cho doanh nghiệp Việt?

Nhờ ChatGPT, OpenAI đã nhanh chóng nâng định giá từ mức tỷ USD lên hàng trăm tỷ USD chỉ trong vài năm, minh chứng cho sức mạnh của trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong việc tạo ra giá trị gần như tức thì. Tốc độ này là lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.

Theo chia sẻ tại một sự kiện gần đây của Tiến sĩ Đào Đình Khả, Nguyên Vụ trưởng Vụ Công nghệ Thông tin - Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học Công nghệ), công nghệ không chỉ đơn thuần là công cụ hỗ trợ sản xuất hay quản trị mà đã trở thành yếu tố then chốt định hình năng lực cạnh tranh và tốc độ phát triển của mỗi doanh nghiệp.

Nếu trước đây doanh nghiệp chỉ đóng vai trò ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, thì nay doanh nghiệp trở thành nơi đầu tiên biến công nghệ thành giá trị thực tiễn thông qua sản phẩm và dịch vụ.

DOANH NGHIỆP NHƯ NHỮNG “PHÒNG THÍ NGHIỆM SỐNG” CỦA CÔNG NGHỆ

“Xã hội và thị trường đang áp lực buộc doanh nghiệp phải thử nghiệm công nghệ mới sớm hơn bao giờ hết. Chính áp lực này khiến doanh nghiệp ngày nay giống như những “phòng thí nghiệm sống”, nơi không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn định hình lại lối sống, hành vi tiêu dùng và thậm chí là cấu trúc của cả một ngành công nghiệp”, Tiến sĩ Đào Đình Khả nói.

Theo ông, để công nghệ thật sự trở thành lợi thế, doanh nghiệp cần vượt qua hai thách thức quan trọng. Thứ nhất, phải sẵn sàng hoạt động trong một môi trường chưa hoàn hảo. Bởi vì, công nghệ mới hiếm khi vận hành trơn tru ngay từ đầu. Sản phẩm có thể chưa ổn định, dữ liệu còn thiếu và thuật toán chưa đủ mạnh.

Song chính trong môi trường “thử nghiệm” này, hiệu ứng khuếch đại của công nghệ lại thể hiện rõ nhất. Một cải tiến nhỏ có thể tạo ra tác động rất lớn, lan tỏa nhanh chóng trong toàn bộ hệ sinh thái, từ đó mở ra cơ hội cho những người dám đi đầu.

Thứ hai, doanh nghiệp cần liên tục định hình lại mô hình giá trị. Khác với logic kinh doanh truyền thống vốn dựa nhiều vào sản phẩm hữu hình, công nghệ số, đặc biệt là AI và dữ liệu, mang đến một cách tiếp cận hoàn toàn mới. 

Chuyên gia nhấn mạnh rằng một thuật toán được tối ưu, một mô hình phân tích dữ liệu được cải thiện, khi đặt trong mạng lưới kết nối rộng lớn, có thể tạo ra giá trị vượt trội.

“Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ chú trọng vào sản phẩm, mà còn phải biết cách khai thác dữ liệu, xây dựng hệ sinh thái và tận dụng sức mạnh cộng hưởng từ kết nối”, Tiến sĩ Đào Đình Khả nói.

TÁI ĐỊNH HÌNH DOANH NGHIỆP TỪ CỐT LÕI, NỘI LỰC ĐẾN NGOẠI LỰC

Đặc biệt, theo chuyên gia, nếu chỉ nhìn nhận công nghệ như một công cụ đơn lẻ, doanh nghiệp khó có thể đi xa. Thực tế cho thấy công nghệ số đang tái định hình toàn diện doanh nghiệp, từ cốt lõi kinh doanh, cấu trúc tổ chức bên trong cho đến mối quan hệ với chuỗi cung ứng và hệ sinh thái bên ngoài.

Trước hết, công nghệ đã phá vỡ ranh giới ngành nghề truyền thống, buộc doanh nghiệp phải tái định hình cốt lõi. Tiến sĩ Khả cho rằng Apple là ví dụ điển hình.

Từ một hãng chuyên sản xuất máy tính và điện thoại, Apple đã biến iPhone thành một nền tảng mở, tạo ra hệ sinh thái hàng triệu ứng dụng thông qua App Store. “Triết lý nằm ở chỗ sức mạnh không chỉ đến từ sản phẩm, mà từ khả năng xây dựng và duy trì một hệ sinh thái kết nối chặt chẽ”, ông nói.

Điều quan trọng hơn, công nghệ đã rút ngắn đáng kể thời gian tạo ra giá trị. Nếu Microsoft và Google phải mất hàng năm trời để đạt vị thế tỷ đô, Uber chỉ mất vài năm. Đến thời điểm OpenAI cho ra mắt ChatGPT, tốc độ tạo ra giá trị thậm chí còn nhanh hơn nhờ sức mạnh của trí tuệ nhân tạo và dữ liệu khổng lồ. Tốc độ đang trở thành lợi thế cạnh tranh mạnh mẽ của doanh nghiệp.

Theo Tiến sĩ Khả, công nghệ buộc doanh nghiệp phải thay đổi cách tổ chức và quản trị. “Mô hình phân tầng truyền thống, vốn khiến doanh nghiệp chậm chạp và cồng kềnh, đang dần được thay thế bằng cấu trúc phẳng, linh hoạt hơn, giúp rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường”, chuyên gia nói.

Ngoài ra, công nghệ còn giúp doanh nghiệp kiến tạo ngoại lực. Walmart là một minh chứng rõ ràng. Nhờ số hóa toàn bộ chuỗi cung ứng, tập đoàn có thể điều phối cung – cầu theo thời gian thực, qua đó gần như loại bỏ tình trạng khủng hoảng thừa. 

Chuyên gia cho biết như vậy khi tham gia vào hệ sinh thái kết nối, doanh nghiệp cũng đồng thời mở ra cơ hội thu thập phản hồi liên tục từ thị trường, cải tiến sản phẩm nhanh hơn và đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa của khách hàng.

“Cả ba khía cạnh – tái định hình cốt lõi, tái cấu trúc nội lực và kiến tạo ngoại lực – cho thấy công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ, mà là động lực thay đổi toàn diện. Doanh nghiệp nào nắm bắt được sự thay đổi này sẽ mở ra cơ hội dẫn đầu, còn doanh nghiệp nào chậm chân sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau”, ông nói.

DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC CÔNG NGHỆ

Theo ông, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường hạn chế về quản trị và nguồn lực, vì thế, chiến lược công nghệ hiệu quả càng trở nên cấp thiết. Một lộ trình hiệu quả cần được thiết kế ở hai cấp độ.

Ở cấp độ chung, công nghệ được sử dụng như một công cụ để đạt mục tiêu tổng thể, từ tăng trưởng doanh thu, mở rộng thị trường đến nâng cao hiệu quả vận hành. Ở cấp độ đặc thù, doanh nghiệp cần tập trung vào những công nghệ mang tính định hình, có khả năng thay đổi mô hình giá trị hoặc tạo ra hệ sinh thái mới. Đây chính là con đường để công nghệ trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững.

Tuy nhiên, nỗ lực của doanh nghiệp thôi là chưa đủ. Một hệ sinh thái công nghệ lành mạnh còn cần sự đồng hành của Nhà nước. Hạ tầng số hiện đại, nguồn nhân lực chất lượng cao, hành lang pháp lý rõ ràng, thị trường minh bạch và chuỗi cung ứng thông minh – tất cả đều là nền tảng để doanh nghiệp có thể ứng dụng công nghệ một cách hiệu quả và sáng tạo.

“Chỉ khi doanh nghiệp và Nhà nước cùng phối hợp, một môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia mới thực sự hình thành”, chuyên gia nhấn mạnh.

“Trong thế giới cạnh tranh tốc độ, nơi trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra giá trị chỉ sau vài tháng, doanh nghiệp Việt – đặc biệt là các startup – cần rút ra bài học quan trọng: không chỉ ứng dụng công nghệ, mà phải biết cách biến công nghệ thành giá trị nhanh nhất có thể. Bởi lẽ, ở kỷ nguyên số, tốc độ chính là sức mạnh cạnh tranh lớn nhất”.