ESG và đầu tư xanh: 76% CEO sẵn sàng rút khỏi hoạt động gây hại môi trường dù có lợi nhuận

Tại Hội thảo “ESG và Đầu tư xanh - Đổi mới sáng tạo cho nông nghiệp bền vững” do Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD) tổ chức ngày 25/11, nhiều chuyên gia khẳng định nông nghiệp đang đứng trước áp lực phải tái cấu trúc mạnh mẽ để thích ứng với biến đổi khí hậu, tiêu chuẩn thị trường quốc tế và yêu cầu minh bạch trong phát triển bền vững.

Theo ông Lê Toàn Thắng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ Khởi nghiệp Sáng tạo Quốc gia (NSSC), nông nghiệp vẫn là trụ cột của kinh tế Việt Nam, nhưng mô hình tăng trưởng theo hướng “sản xuất số lượng” đã không còn phù hợp. Thay vào đó, đổi mới sáng tạo sẽ là động lực then chốt giúp chuyển sang “sản xuất giá trị”, nâng cao chất lượng nông sản và năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Ông Thắng cho biết NSSC hiện đang ưu tiên nâng cao năng lực doanh nghiệp, nhà đầu tư về chiến lược đổi mới sáng tạo nông nghiệp, đồng thời giới thiệu các mô hình tiêu biểu và triển khai cuộc thi Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp sáng tạo quốc gia 2026 với chủ đề ESG.

Bà Trần Vân Anh, Phó Viện trưởng Viện MSD, cho biết nông nghiệp tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm sinh kế và an ninh lương thực của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh ngành phải thích ứng với biến đổi khí hậu, áp lực thị trường quốc tế và yêu cầu chuyển đổi xanh.

“Các chính sách đầu tư xanh và tiêu chí xác định dự án xanh là cơ hội để doanh nghiệp tích hợp ESG nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh minh bạch”, Phó viện trưởng Viện MSD nói.

ESG TRỞ THÀNH TIÊU CHUẨN CẠNH TRANH MỚI VÀ ÁP LỰC TỪ HỆ THỐNG TÀI CHÍNH

Tại sự kiện, đại diện KPMG Việt Nam cho biết ESG đang dịch chuyển từ “xu hướng tự nguyện” sang “yếu tố quyết định” trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Bà Mai Thị Nguyệt Ánh, Trưởng phòng Impact và ESG của KPMG Việt Nam, đã dẫn kết quả khảo sát 1.325 CEO tại 11 thị trường cho thấy 76% lãnh đạo sẵn sàng rút khỏi các hoạt động gây hại môi trường dù mang lại lợi nhuận, và 25% lo ngại việc chậm tích hợp ESG sẽ khiến doanh nghiệp mất lợi thế cạnh tranh.

Bà Ánh nhận định tài chính xanh đang được thúc đẩy mạnh mẽ bởi chính phủ và hệ thống ngân hàng trên thế giới, song các doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều hạn chế như thiếu nhân lực chuyên môn, khó khăn về đất đai, quy hoạch và thị trường tiêu thụ.

Để triển khai ESG hiệu quả, KPMG khuyến nghị doanh nghiệp áp dụng cách tiếp cận tổng thể, xây dựng kịch bản định lượng, công bố chỉ số minh bạch và tích hợp ESG vào toàn bộ chuỗi hoạt động.

Theo ông Nguyễn Minh Phương, Nhóm Dự án đánh giá Ngân hàng, Tổ chức Oxfam Việt Nam, hệ thống ngân hàng đang đẩy mạnh tiêu chuẩn tín dụng xanh và các tiêu chí ESG đối với khách hàng vay vốn. Nhiều ngân hàng đã cam kết loại bỏ CO₂ trong vận hành vào năm 2030 và dừng tài trợ dự án than từ năm 2018.

Ông Phương cho biết giai đoạn 2025–2026 được dự báo sẽ chứng kiến làn sóng cam kết ESG mới từ các ngân hàng, kéo theo yêu cầu doanh nghiệp minh bạch và tuân thủ chuẩn cao hơn.

CÔNG NGHỆ, HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP VÀ XU HƯỚNG ĐẦU TƯ XANH MỞ RA CƠ HỘI MỚI

Công nghệ, hệ sinh thái khởi nghiệp và xu hướng đầu tư xanh đang mở ra nhiều cơ hội mới cho nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi bền vững. Tại phiên tọa đàm, các doanh nghiệp và chuyên gia cùng nhận định rằng đổi mới sáng tạo chính là chìa khóa để nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng tính cạnh tranh và củng cố khả năng thích ứng của toàn ngành trước những biến động hiện nay.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Văn Niên, Tổng Giám đốc Rijk Zwaan Việt Nam – đơn vị tiên phong trong nông nghiệp công nghệ cao – chỉ ra rằng ngành nông nghiệp đang đối mặt với hàng loạt thách thức như biến đổi khí hậu, nhu cầu thị trường thay đổi nhanh chóng và áp lực thiếu hụt nhân lực.

Tuy vậy, ông Niên cho biết nhiều mô hình ứng dụng công nghệ đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, từ trồng ớt chuông bằng thiên địch (sử dụng các loài côn trùng có lợi, vi sinh vật có lợi… để phòng trừ sâu bệnh thay vì dùng thuốc bảo vệ thực vật hóa học), sử dụng giống kháng bệnh, luân canh dưa lưới đến phát triển thương hiệu vùng trồng. Những mô hình này không chỉ nâng cao năng suất mà còn có thể nhân rộng tại nhiều địa phương.

Cùng với nỗ lực của doanh nghiệp, khung chính sách và sự hỗ trợ của nhà nước được xem là yếu tố quan trọng giúp thúc đẩy chuyển đổi xanh. Ông Nguyễn Văn Dũng, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, cho biết các chủ trương mới – nhất là trong bối cảnh sáp nhập địa giới hành chính – đang tạo ra cơ hội để hình thành và mở rộng các chuỗi liên kết nông nghiệp xanh.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM đang phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng và đơn vị truyền thông nhằm giúp doanh nghiệp, hợp tác xã tiếp cận chính sách, hoàn thiện thủ tục vay vốn và tháo gỡ những vướng mắc thực tế.

DOANH NGHIỆP CHUẨN BỊ MÔ HÌNH KINH DOANH, NĂNG LỰC CÔNG NGHỆ TỪ SỚM ĐỂ NẮM BẮT CƠ HỘI

Theo các chuyên gia, hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cũng là một yếu tố then chốt. Theo ThS. Huỳnh Hồng Mai, Phó Giám đốc Trung tâm Sáng tạo và Ươm tạo khởi nghiệp Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, mức độ sẵn sàng đổi mới của các startup nông nghiệp phụ thuộc lớn vào khả năng tiếp thu kiến thức, kết nối nguồn lực và chuyển đổi tư duy thành hành động.

"Việc đẩy mạnh liên kết giữa trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng sẽ giúp nâng cao năng lực cho đội ngũ khởi nghiệp trẻ, từ đó tạo ra lực lượng nhân sự có khả năng đáp ứng các yêu cầu mới của ngành", ThS. Huỳnh Hồng Mai nói.

Theo bà Nguyễn Hương Trinh, Giám đốc Đầu tư Ái Việt Venture, các quỹ đầu tư giai đoạn sớm không chỉ rót vốn mà còn đồng hành dài hạn với startup thông qua hỗ trợ chiến lược, vận hành và kết nối thị trường.

Đại diện nhà đầu tư dự báo trong ba năm tới, dòng vốn đầu tư xanh sẽ tập trung vào các công nghệ tái tạo đất, đo lường chất lượng đất, giảm phụ thuộc hóa chất và mở rộng sang lĩnh vực tín chỉ các-bon. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp chuẩn bị mô hình kinh doanh cùng năng lực công nghệ từ sớm để nắm bắt cơ hội.

Hội thảo nằm trong khuôn khổ dự án AGREEN – thúc đẩy đầu tư và tín dụng xanh cho doanh nghiệp nông nghiệp – với sự hỗ trợ từ Oxfam và Fair Finance Asia, thuộc Tuần lễ Đổi mới Sáng tạo, Khoa học Công nghệ và Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM – WISE HCMC+ 2025.