Làm chủ công nghệ lượng tử và bán dẫn để Việt Nam đảm bảo chủ quyền số quốc gia

Đại học Quốc gia Hà Nội và Ban Cơ yếu Chính phủ vừa chính thức ký kết thỏa thuận hợp tác chiến lược, mở ra một giai đoạn hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn của thế giới, bao gồm công nghệ lượng tử, an toàn thông tin và công nghệ vi mạch bán dẫn.

ĐƯA VIỆT NAM SỚM LÀM CHỦ CÁC CÔNG NGHỆ LÕI, BẮT KỊP XU THẾ TOÀN CẦU

Thỏa thuận này được xem là một bước ngoặt, thể chế hóa và nâng tầm mối quan hệ hợp tác đã được xây dựng trong nhiều năm qua. Trước đó, Đại học Quốc gia Hà Nội và Ban Cơ yếu Chính phủ đã có nhiều chương trình trao đổi chuyên môn và tọa đàm khoa học trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin.

Đặc biệt, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) và Viện Khoa học – Công nghệ mật mã (Ban Cơ yếu Chính phủ) đã tiên phong trong việc đề xuất xây dựng phòng thí nghiệm chung cấp quốc gia về công nghệ lượng tử, nghiên cứu các thuật toán mật mã hậu lượng tử, cũng như phát triển nhân lực chất lượng cao (thạc sĩ, tiến sĩ) trong các ngành mật mã, vi mạch, và khoa học máy tính.

Theo thỏa thuận, Đại học Quốc gia Hà Nội và Ban Cơ yếu Chính phủ sẽ cùng nhau phối hợp, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong công nghệ lượng tử, mật mã, an toàn thông tin và bán dẫn; hàng năm Ban Cơ yếu Chính phủ sẽ cử cán bộ theo học các chương trình thạc sĩ, tiến sĩ tại ĐHQGHN; Triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp quốc gia, đặc biệt trong các hướng tính toán lượng tử, truyền thông lượng tử và công nghệ vi mạch; Tổ chức hội thảo, hội nghị khoa học, khóa đào tạo chuyên sâu và chương trình trao đổi học thuật giữa cán bộ, giảng viên, sinh viên hai bên.

Thỏa thuận hợp tác có hiệu lực 5 năm kể từ ngày ký và có thể được gia hạn. Đây được coi là bước ngoặt quan trọng, mở ra giai đoạn hợp tác mới, lâu dài và thực chất hơn giữa Đại học Quốc gia Hà Nội và Ban Cơ yếu Chính phủ, góp phần đưa Việt Nam sớm làm chủ các công nghệ lõi, bắt kịp xu thế toàn cầu.

GS.TS Lê Quân, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh Đại học Quốc gia Hà Nội có thế mạnh vượt trội trong đào tạo và nghiên cứu khoa học cơ bản, công nghệ thông tin, vật lý lượng tử và bán dẫn.

“Sự hợp tác này sẽ giúp hai bên cùng khai thác lợi thế, xây dựng tiềm lực quốc gia trong các công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ lượng tử – lĩnh vực được dự báo sẽ định hình nền kinh tế tri thức toàn cầu”, GS.TS Lê Quân nói.

CÔNG NGHỆ LƯỢNG TỬ SẼ CÓ TÁC ĐỘNG MẠNH MẼ HƠN CẢ AI

Trong cuộc trao đổi với báo chí trước đó, GS.TS Lê Quân cho biết công nghệ lượng tử hiện tại chưa thực sự đi vào đời sống, giống như AI hay ChatGPT cách đây 5 năm.

“Khi đó, mọi người đều bảo rằng tôi ứng dụng AI vào mọi lĩnh vực trong xã hội, đời sống, y tế, giao thông, vật liệu mới…, nhưng đấy mới là kỳ vọng thôi”, ông nói. 

Khi ChatGPT ra đời và nhanh chóng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, xã hội đã từng bước chuyển đổi mạnh mẽ. “Công nghệ lượng tử cũng được kỳ vọng như thế, thậm chí còn hơn như thế”, GS.TS Lê Quân nói. 

Ông nhấn mạnh hiện nay, khi nói về ứng dụng của công nghệ lượng tử, một số lĩnh vực đã bắt đầu triển khai, nhưng để khẳng định rằng công nghệ này đã thực sự tạo nên sức mạnh thay đổi toàn diện thì vẫn chưa thể. “Tuy nhiên, khi công nghệ lượng tử đạt đến thời điểm chín muồi, nó sẽ được ứng dụng rộng rãi, mang lại sự chuyển đổi sâu sắc cho mọi ngành nghề và lĩnh vực trong đời sống”, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nói.

Ông cho biết Đại học Quốc gia Hà Nội đã quan tâm, đầu tư mạnh mẽ vào các lĩnh vực công nghệ lõi như lượng tử, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, an toàn an ninh mạng. Đồng thời, trường cũng đã đầu tư mạnh mẽ vào các lĩnh vực lõi và xây dựng mạng lưới hợp tác sâu rộng với các đại học hàng đầu thế giới.

Cụ thể, triển khai Nghị quyết 57 - NQ/TW, Đại học Quốc gia Hà Nội đã thành lập Công viên Công nghệ cao và Công nghệ tiên tiến tại Hòa Lạc, tạo nền tảng cho hợp tác với các đối tác chiến lược trong và ngoài nước. Hiện Đại học Quốc gia Hà Nội đã xây dựng mạng lưới hợp tác rộng khắp với 27 đại học hàng đầu Nhật Bản, 5 đại học hàng đầu Trung Quốc, cùng các đối tác tại Nga; đồng thời mời nhiều giáo sư uy tín hàng đầu thế giới đến hợp tác trong đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Đại học Quốc gia Hà Nội sẵn sàng thực hiện các "đặt hàng" từ Ban Cơ yếu Chính phủ để giải quyết những bài toán lớn của đất nước.

Trung tướng Vũ Ngọc Thiềm, Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ, khẳng định vai trò then chốt của ngành trong việc bảo mật, an toàn thông tin quốc gia suốt 80 năm qua. Ông cho biết: "Trong bối cảnh mới, Ban Cơ yếu đặc biệt quan tâm tới các lĩnh vực như lượng tử, chuỗi khối, trí tuệ nhân tạo và bán dẫn. Hợp tác với một trung tâm đào tạo và nghiên cứu hàng đầu như Đại học Quốc gia Hà Nội là một bước đi tất yếu và chiến lược”.

Việc hợp tác song phương không chỉ tạo điều kiện phát triển đội ngũ nhân lực trình độ cao mà còn là yếu tố then chốt góp phần đưa Việt Nam sớm làm chủ các công nghệ lõi, bắt kịp xu thế toàn cầu. Quan trọng hơn, sự hợp tác này sẽ đóng góp trực tiếp vào việc bảo đảm chủ quyền số và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới.