Meta đặt cược vào năng lượng truyền từ không gian để nuôi tham vọng AI

Meta Platforms Inc. đang tìm kiếm lời giải cho cơn khát năng lượng ngày càng lớn của các trung tâm dữ liệu AI bằng một ý tưởng táo bạo: thu năng lượng mặt trời từ không gian và truyền về Trái đất. Theo thông báo mới nhất, công ty đã đạt được thỏa thuận với Overview Energy – một startup phát triển công nghệ năng lượng không gian – để tiếp cận nguồn điện lên tới 1 gigawatt.

XÂY DỰNG “NHÀ MÁY ĐIỆN” NGOÀI QUỸ ĐẠO TRÁI ĐẤT

Mức công suất này tương đương với sản lượng của một lò phản ứng hạt nhân, cho thấy quy mô đáng kể của kế hoạch. Theo thỏa thuận, Meta sẽ có quyền tiếp cận ưu tiên đối với năng lực cung cấp điện trong tương lai của Overview Energy, dù các điều khoản tài chính cụ thể không được tiết lộ.

Công nghệ mà Overview Energy theo đuổi dựa trên ý tưởng xây dựng các “nhà máy điện” ngoài quỹ đạo Trái đất. Các vệ tinh sẽ thu thập ánh sáng mặt trời liên tục – lợi thế lớn khi ngoài không gian không có hiện tượng ngày đêm hay thời tiết – sau đó chuyển đổi thành điện năng và truyền xuống mặt đất thông qua sóng vi ba hoặc laser tới các trạm thu nhận.

Tuy nhiên, dự án này hiện vẫn ở giai đoạn phát triển và thử nghiệm. Overview Energy dự kiến thực hiện một chuyến bay trình diễn quỹ đạo đầu tiên vào năm 2028, trước khi hướng tới thương mại hóa và cung cấp điện vào khoảng năm 2030.

Nếu thành công, mô hình này có thể giải quyết một trong những hạn chế lớn nhất của năng lượng tái tạo trên mặt đất: tính gián đoạn. Năng lượng mặt trời truyền thống phụ thuộc vào thời tiết, thời gian trong ngày và mùa trong năm, khiến việc cung cấp điện không ổn định. Ngược lại, trong không gian, ánh sáng mặt trời gần như liên tục, mở ra khả năng cung cấp nguồn điện sạch, ổn định hơn.

Meta cho biết họ kỳ vọng công nghệ này sẽ mang lại nguồn năng lượng “không gián đoạn”, phù hợp với nhu cầu vận hành liên tục của các trung tâm dữ liệu AI – vốn tiêu tốn lượng điện khổng lồ.

CÁC TỶ PHÚ CÔNG NGHỆ TÌM NGUỒN NĂNG LƯỢNG TỪ KHÔNG GIAN

Theo Bloomberg, động thái của Meta phản ánh áp lực ngày càng lớn về năng lượng trong cuộc đua AI toàn cầu. Việc phát triển và vận hành các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến đòi hỏi hạ tầng tính toán khổng lồ, kéo theo nhu cầu điện năng tăng vọt. Để đáp ứng điều này, Meta đang chi hàng trăm tỷ USD cho hạ tầng, năng lượng và năng lực tính toán.

Tuy nhiên, năng lượng sạch không phải lúc nào cũng đáp ứng được yêu cầu về độ ổn định. Trong thực tế, Meta vẫn phải dựa nhiều vào khí tự nhiên – một nguồn năng lượng hóa thạch – để đảm bảo hoạt động liên tục cho các trung tâm dữ liệu. Công ty hiện đang hỗ trợ phát triển khoảng 10 nhà máy điện chạy bằng khí đốt nhằm phục vụ khu phức hợp trung tâm dữ liệu AI lớn tại bang Louisiana (Mỹ).

Điều này cho thấy nghịch lý trong chiến lược năng lượng của các tập đoàn công nghệ: vừa theo đuổi mục tiêu giảm phát thải, vừa phải đảm bảo nguồn điện ổn định cho hệ thống. Năng lượng mặt trời từ không gian, nếu khả thi, có thể trở thành lời giải trung gian giữa hai yêu cầu này.

Meta không phải là công ty duy nhất hướng đến nguồn năng lượng từ không gian. Một số tỷ phú công nghệ như Elon Musk hay Jeff Bezos cũng từng đề cập tới ý tưởng đưa cả trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo, nhằm tận dụng nguồn năng lượng dồi dào và môi trường làm mát tự nhiên ngoài Trái đất. Tuy nhiên, những ý tưởng này vẫn đang ở giai đoạn khái niệm và chưa có lộ trình triển khai rõ ràng.

Với Overview Energy, lợi thế của họ nằm ở việc tập trung vào khâu sản xuất và truyền tải năng lượng, thay vì di chuyển toàn bộ hạ tầng tính toán lên không gian. Startup có trụ sở tại bang Virginia (Mỹ) đang đặt cược vào giả định rằng “mặt trời không bao giờ lặn trong không gian” – yếu tố có thể tạo ra bước nhảy vọt về hiệu suất năng lượng.

Dù vậy, thách thức kỹ thuật và kinh tế vẫn rất lớn. Việc xây dựng, phóng và vận hành các vệ tinh thu năng lượng quy mô lớn đòi hỏi chi phí khổng lồ, chưa kể đến bài toán truyền tải năng lượng an toàn và hiệu quả xuống Trái đất. Ngoài ra, các quy định pháp lý và tiêu chuẩn an toàn cho công nghệ này cũng chưa được hoàn thiện.