image Chủ Nhật, 22/11/2026

Nhật Bản xây phòng thí nghiệm tự động hóa 100%, robot và AI là “nhân sự chính”

Thanh Minh

09/06/2026

Chia sẻ

Dự án sẽ tập trung vào các lĩnh vực công nghệ sinh học như nghiên cứu gene, protein và hoạt động của não bộ...

Phòng thí nghiệm mới sử dụng trí tuệ nhân tạo sẽ tập trung vào nghiên cứu về di truyền học, protein và hoạt động não bộ, hướng đến mục tiêu phát triển các loại thuốc mới.
Phòng thí nghiệm mới sử dụng trí tuệ nhân tạo sẽ tập trung vào nghiên cứu về di truyền học, protein và hoạt động não bộ, hướng đến mục tiêu phát triển các loại thuốc mới.

Nhằm thúc đẩy năng lực nghiên cứu khoa học và rút ngắn khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc, Chính phủ Nhật Bản đang lên kế hoạch xây dựng một phòng thí nghiệm tự động hóa hoàn toàn, nơi trí tuệ nhân tạo (AI) và robot sẽ đảm nhiệm phần lớn hoạt động nghiên cứu sinh học 24 giờ mỗi ngày. Mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong lĩnh vực phát triển dược phẩm và vật liệu mới, đồng thời nâng cao hiệu quả nghiên cứu trong bối cảnh nguồn nhân lực khoa học của Nhật Bản đang có xu hướng suy giảm.

Theo kế hoạch, Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản sẽ đầu tư khoảng 8 tỷ yên (tương đương gần 50 triệu USD) trong giai đoạn hai năm kể từ năm tài khóa 2026. Mục tiêu là đưa phòng thí nghiệm vào vận hành từ năm tài khóa 2027.

Đơn vị nòng cốt của dự án là Viện Khoa học Phân tử (Institute for Molecular Science), một tổ chức liên đại học có thế mạnh trong các lĩnh vực nghiên cứu sinh học và công nghệ sinh học như chức năng não bộ. Bên cạnh đó còn có sự tham gia của khoảng 10 tổ chức nghiên cứu và phát triển khác, bao gồm Viện Khoa học Tokyo, Viện Quốc gia về Khoa học Sinh lý học và Viện Tin học Quốc gia – đơn vị phát triển AI hàng đầu của Nhật Bản.

Theo Nikkei, dự án sẽ tập trung vào các lĩnh vực công nghệ sinh học như nghiên cứu gene, protein và hoạt động của não bộ. Toàn bộ dữ liệu được tạo ra trong quá trình nghiên cứu sẽ được chuẩn hóa theo định dạng phù hợp cho việc phân tích bằng AI. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra các kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng thực tiễn trong phát triển thuốc mới cũng như các loại vật liệu chức năng tiên tiến.

AI VÀ ROBOT THAY ĐỔI CÁCH THỨC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

Điểm khác biệt lớn nhất của phòng thí nghiệm mới nằm ở việc AI không chỉ hỗ trợ phân tích dữ liệu mà còn đóng vai trò điều phối toàn bộ quy trình nghiên cứu.

Hệ thống sẽ được trang bị các robot có khả năng thực hiện nhiều công đoạn trong phòng thí nghiệm như tổng hợp hóa chất, pha chế thuốc thử, tiến hành thí nghiệm và phân tích kết quả. Trong khi đó, AI sẽ liên tục xử lý dữ liệu thu được, đánh giá kết quả, đề xuất hướng điều chỉnh và đưa ra chỉ dẫn cho robot thực hiện các bước tiếp theo.

Quá trình này tạo thành một vòng lặp nghiên cứu tự động, trong đó AI vừa là công cụ phân tích vừa đóng vai trò như một “nhà điều phối nghiên cứu”, liên tục tối ưu hóa các thí nghiệm dựa trên kết quả thực tế.

Nhờ khả năng hoạt động liên tục không gián đoạn, hệ thống có thể vận hành 24 giờ mỗi ngày, 7 ngày mỗi tuần, giúp tăng đáng kể tốc độ nghiên cứu so với mô hình truyền thống vốn phụ thuộc nhiều vào thời gian làm việc của con người.

Một điểm đáng chú ý khác là dữ liệu của phòng thí nghiệm sẽ được chia sẻ thông qua nền tảng điện toán đám mây. Các nhà nghiên cứu trên khắp Nhật Bản có thể truy cập từ xa, yêu cầu thu thập dữ liệu theo nhu cầu hoặc đề xuất điều chỉnh kế hoạch nghiên cứu mà không cần trực tiếp có mặt tại cơ sở.

Mô hình này được kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường nghiên cứu mở, nơi các nhà khoa học có thể khai thác năng lực của phòng thí nghiệm từ bất kỳ đâu, đồng thời tận dụng nguồn dữ liệu lớn được cập nhật liên tục.

CUỘC ĐUA TOÀN CẦU VỀ PHÒNG THÍ NGHIỆM TỰ ĐỘNG HÓA

Nhật Bản không phải là quốc gia duy nhất theo đuổi xu hướng tự động hóa nghiên cứu khoa học. Trong những năm gần đây, nhiều tổ chức nghiên cứu tại Mỹ và châu Âu đã bắt đầu triển khai các hệ thống AI kết hợp robot nhằm nâng cao năng suất nghiên cứu.

Việc ứng dụng AI vào hoạt động khoa học được xem là bước tiến mới sau làn sóng AI tạo sinh, khi công nghệ này không chỉ hỗ trợ xử lý thông tin mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình khám phá tri thức mới.

Một ví dụ tiêu biểu là dự án đang được triển khai tại Đại học Carnegie Mellon của Mỹ. Theo một số ước tính, hệ thống nghiên cứu tự động tại đây có thể giúp năng suất nghiên cứu tăng hơn bảy lần, đồng thời gần gấp đôi số lượng công trình khoa học được công bố mỗi năm.

Sự phát triển nhanh chóng của lĩnh vực này cũng đang mở ra một thị trường mới đầy tiềm năng. Theo dự báo của công ty nghiên cứu thị trường Global Information, quy mô thị trường toàn cầu dành cho các hệ thống tự động hóa nghiên cứu khoa học có thể đạt khoảng 12,2 tỷ USD vào năm 2030, tăng khoảng 40% so với hiện nay.

Đối với Nhật Bản, việc đầu tư vào phòng thí nghiệm vận hành bằng AI còn xuất phát từ những thách thức nội tại của hệ thống nghiên cứu quốc gia. Số lượng bằng tiến sĩ được cấp tại nước này đã có xu hướng giảm kể từ khi đạt đỉnh vào năm tài khóa 2006. Trong khi đó, Nhật Bản hiện đang tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc về số lượng các công trình nghiên cứu chất lượng cao, chỉ xếp ở nhóm thứ hạng ngoài tốp đầu thế giới.


AI trong y tế: Cơ hội nào để Việt Nam đi tắt đón đầu?

Từ hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán, cá thể hóa điều trị đến phát triển y tế từ xa, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi trong chăm sóc sức khỏe...

14:20 20/11/2026
Ứng dụng khoa học, công nghệ AI vào bài toán phát triển đại dương bền vững

Các chuyên gia quốc tế sẽ thảo luận về ứng dụng AI, chuyển đổi số hàng hải và hoàn thiện chính sách quản lý nguồn lợi biển tại tọa đàm trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026...

15:59 19/11/2026
Trung Quốc xây dựng trung tâm xuất khẩu năng lực tính toán AI

Trung Quốc đang thúc đẩy tham vọng xuất khẩu năng lực tính toán trí tuệ nhân tạo (AI), với việc đưa vào vận hành cụm máy tính AI đầu tiên sử dụng chip Ascend 950DT mới nhất của Huawei, được thiết kế chuyên biệt để phục vụ khách hàng nước ngoài…

10:45 19/11/2026
NVIDIA mở rộng Slurm, đưa máy tính lượng tử vào hệ thống siêu máy tính

Theo NVIDIA, trong 5 năm qua, số lượng bộ xử lý lượng tử được triển khai tại các trung tâm siêu máy tính đã tăng gần 7 lần. Hiện có gần 30 trung tâm siêu máy tính trên thế giới đang trong quá trình triển khai hơn 50 bộ xử lý lượng tử...

09:47 18/11/2026
Giải đấu thể thao điện tử Predator League 2027: Hành trình tìm kiếm đại diện Việt Nam đến đấu trường APAC

Vòng chung kết tổng vòng loại Việt Nam của Predator League 2027 đã khép lại ngày 15/11, với hai nhà vô địch Saigon Warriors ở bộ môn Liên Minh Huyền Thoại và Fancy United Esports ở bộ môn VALORANT. Cùng các đội tuyển khác, những đại diện Việt Nam sẽ tiếp tục tranh tài tại Chung kết khu vực APAC với tổng giải thưởng lên đến 400.000 USD.

09:47 18/11/2026
AI được kỳ vọng tìm ra thuốc chữa bệnh, ngành dược vẫn hoài nghi

Trong khi các lãnh đạo công nghệ dự báo AI có thể chữa khỏi phần lớn bệnh tật trong vòng 5-10 năm tới, giới điều hành ngành dược cho rằng kỳ vọng này còn xa thực tế...

14:34 17/11/2026
VinFuture 2026 tập trung vào AI, y tế và công nghệ đại dương

Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026 sẽ diễn ra từ ngày 2 - 8/12, với các cuộc thảo luận về tác động của trí tuệ nhân tạo, ứng dụng công nghệ trong chăm sóc sức khỏe, phát triển hàng hải thông minh và đổi mới giáo dục đại học...

15:12 16/11/2026
EmbedIT và VNFITE hợp tác nâng cấp năng lực công nghệ cho khối BFSI Việt Nam

Thay vì dừng lại ở các cam kết định hướng, EmbedIT và VNFITE ký kết hợp tác chiến lược, lấy việc đánh giá toàn diện hệ thống hiện hữu làm tiền đề cho các bài toán công nghệ chuyên sâu...

09:27 13/11/2026
Hà Nội ra mắt nền tảng số văn hóa - du lịch tích hợp AI

Nền tảng số văn hóa - du lịch tích hợp trên siêu ứng dụng iHanoi, ứng dụng di động và nền tảng web, cung cấp hệ sinh thái tiện ích, hỗ trợ người dân và du khách tra cứu thông tin, khám phá điểm đến và tổ chức hành trình trải nghiệm Thủ đô…

09:26 13/11/2026
Quantropi gia nhập thị trường Việt Nam thông qua quan hệ đối tác chiến lược với VNet nhằm thúc đẩy mức độ sẵn sàng hậu lượng tử

Thỏa thuận hợp tác chiến lược chỉ định VNet trở thành đối tác tích hợp, nội địa hóa, thương mại hóa và dịch vụ của Quantropi tại Việt Nam, song song với việc triển khai Chương trình Đánh giá Mức độ Sẵn sàng Phân phối Khóa Bảo mật Lượng tử (QSKD).

09:26 13/11/2026