Phép thử đầu tiên cho thanh toán số xuyên biên giới tại Việt Nam

Đà Nẵng đang định vị mình trở thành trung tâm tài chính quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực fintech, tài sản số và tài chính xanh. Theo mô hình "một trung tâm, hai điểm đến" mà KPMG Việt Nam phân tích, TP.HCM sẽ đảm nhận vai trò trung tâm vốn và ngân hàng, trong khi Đà Nẵng tập trung vào đổi mới tài chính và công nghệ.

Nghị quyết số 222/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/9/2025, quy định cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam, trong đó bao gồm cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực fintech và đổi mới sáng tạo. Trên cơ sở đó, TP Đà Nẵng đang từng bước xây dựng môi trường thử nghiệm cho các giải pháp fintech, blockchain và tài sản số gắn với định hướng phát triển trung tâm tài chính quốc tế.

TỪ CHÍNH SÁCH ĐẾN HẠ TẦNG VẬN HÀNH

Trong định hướng này, UBND TP Đà Nẵng đã cho phép triển khai thử nghiệm Basal Pay - giải pháp chuyển đổi tài sản mã hóa sang VND phục vụ nhu cầu chi tiêu thực tế của khách quốc tế trong khuôn khổ sandbox tại địa phương. Theo đánh giá của giới chuyên gia, các mô hình thử nghiệm có kiểm soát như Basal Pay góp phần bổ sung thêm cơ sở thực tiễn cho việc vận hành các giải pháp fintech ứng dụng blockchain, đặc biệt ở các khía cạnh quản trị rủi ro, lưu vết giao dịch và khả năng phối hợp với hệ thống tài chính hiện hữu.

Tại Ironman Vietnam, Basal Pay đồng hành như một mô hình ứng dụng blockchain trong môi trường thử nghiệm có kiểm soát tại Đà Nẵng, hướng tới nhu cầu chi tiêu thực tế của khách quốc tế. Trong khuôn khổ sự kiện, giải pháp được ứng dụng cho một số hoạt động vận hành có liên quan đến chuyển đổi tài sản mã hoá và xử lý giao dịch, đồng thời tích hợp các bước xác minh danh tính, kiểm soát AML và lưu vết dữ liệu nhằm hỗ trợ quản trị rủi ro, tăng khả năng đối soát và phục vụ kiểm tra khi cần thiết.

Tuy nhiên, các chuyên gia trong liên minh dự án nhấn mạnh rằng khoảng cách giữa "có chính sách" và "có hạ tầng vận hành được" vẫn còn rất lớn. Điểm mấu chốt là phải chứng minh được rằng dòng tiền số có thể vào Việt Nam, được xử lý minh bạch, tuân thủ đúng quy định và kết nối với hệ thống ngân hàng hiện hữu mà không gây xung đột pháp lý. VNG IRONMAN Việt Nam 2026 chính là phép thử cho bài toán đó.

ÁP LỰC TUÂN THỦ TRONG BỐI CẢNH PHÁP LÝ MỚI

Bối cảnh pháp lý đang thay đổi nhanh chóng tạo thêm sức ép cho yêu cầu chứng minh năng lực vận hành. Luật Công nghiệp Công nghệ số và Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP đã chính thức công nhận tài sản số là tài sản hợp pháp, đồng thời yêu cầu các sàn giao dịch và đơn vị cung cấp dịch vụ phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố.

Trong bối cảnh đó, một hệ thống thanh toán số có khả năng tạo ra đầy đủ hồ sơ KYC, AML và chứng từ thuế được xem là cách trực tiếp nhất để Việt Nam chứng minh năng lực tuân thủ trước các đối tác quốc tế.

Tiềm năng thị trường cũng không nhỏ. Theo PwC Việt Nam, tổng giá trị tài sản số do người Việt nắm giữ hiện ước đạt khoảng 18 tỷ USD và có thể tăng lên 48–109 tỷ USD tùy theo mức độ cởi mở của khung pháp lý. Việt Nam hiện đứng thứ hai Đông Nam Á về mức độ phổ cập crypto, chỉ sau Singapore. Quy mô thị trường đã hình thành – vấn đề còn lại là xây dựng được các mô hình vận hành thực tế.

Ông Jeffrey Tchui, Giám đốc điều hành khu vực APAC của Hashgraph, nhận định đây là minh chứng cho thấy Đà Nẵng đã sẵn sàng đón nhận dòng vốn và đối tác quốc tế.

Dự án do liên minh bảy doanh nghiệp vận hành, mỗi bên phụ trách một phần khác nhau trong chuỗi hạ tầng. Ông Trần Đình Nhã, Founder kiêm CEO của Varmeta, nhận xét: "Điều quan trọng nhất không phải là công nghệ phức tạp đến đâu, mà là nó có thực sự chạy được trong điều kiện thực tế hay không. Ironman Đà Nẵng là lần đầu tiên chúng tôi chứng minh được điều đó – với dòng tiền thật, đối tác quốc tế thật, và hệ thống phải hoạt động đúng ngay trong ngày sự kiện."

Sau sự kiện, kết quả vận hành sẽ được tổng hợp thành dữ liệu thực tiễn cung cấp cho cơ quan quản lý, bao gồm thông tin về dòng vốn quốc tế, khả năng kiểm soát rủi ro và mức độ tương thích giữa công nghệ blockchain với hệ thống tài chính hiện hành.

Kiến trúc hệ thống được thiết kế để có thể nhân rộng. Cùng một mô hình – gồm dòng vào tuân thủ, đóng góp có mục đích xác định và lộ trình kiểm toán đầy đủ – có thể áp dụng cho các sự kiện quốc tế khác hoặc bất kỳ lĩnh vực nào có nhu cầu giao dịch xuyên biên giới.

Với Đà Nẵng, đây có thể là bước khởi đầu cho một mô hình hạ tầng tài chính số mới – nơi chính sách không chỉ tồn tại trên giấy mà được kiểm chứng bằng những giao dịch thực tế trong nền kinh tế.