Thương mại điện tử Việt Nam 2025: Cán mốc 31 tỷ USD, sẵn sàng "cất cánh" xuất khẩu trực tuyến

Sáng 18/12 tại Hà Nội, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) và Kênh truyền hình Kinh tế tài chính (VITV) tổ chức Diễn đàn Thương mại điện tử xuyên biên giới 2025 (VOIEF).

Với chủ đề “Đưa xuất khẩu trực tuyến thành điểm sáng của Thương mại điện tử”, diễn đàn là nơi trao đổi về chính sách và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp phát triển kinh doanh trên môi trường số, đồng thời định hướng xuất khẩu trực tuyến trong giai đoạn tới.

NĂM 2025 ĐÁNH DẤU BƯỚC CHUYỂN QUAN TRỌNG VỀ THỂ CHẾ VÀ CHIẾN LƯỢC THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

Theo Bộ Công Thương, năm 2025, thương mại điện tử đang trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất của nền kinh tế, với mức dự kiến trên 25%. Quy mô thương mại điện tử cán mốc 31 tỷ USD và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng.

Việt Nam giữ vững vị trí trong Top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất thế giới và đứng thứ 3 về quy mô thị trường ở ASEAN (sau Indonesia và Thái Lan). Giai đoạn 2026–2030 được đánh giá là thời điểm then chốt để Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu thương mại điện tử của khu vực, đòi hỏi chiến lược toàn diện về nền tảng, chính sách và tư duy phát triển.

Chia sẻ tại Diễn đàn, bà Lại Việt Anh, Phó Cục trưởng, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, cho biết năm 2025 đánh dấu một bước chuyển quan trọng về thể chế và chiến lược đối với thương mại điện tử.

Trong năm vừa qua, Bộ Công Thương đã hoàn thiện hai văn bản mang tính nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của lĩnh vực này. Đó là Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026–2030 có hiệu lực từ ngày 03/6/2025, với định hướng tiên phong - xanh - bao trùm; và đặc biệt là Luật Thương mại điện tử – đạo luật đầu tiên điều chỉnh toàn diện lĩnh vực thương mại điện tử – vừa được Quốc hội chính thức thông qua vào ngày 10/12 vừa qua.

Đây là hai trụ cột chính sách và pháp lý quan trọng, tạo khuôn khổ để thương mại điện tử phát triển theo hướng lành mạnh, minh bạch và an toàn hơn, trong đó nổi bật là việc xác định thương mại điện tử xuyên biên giới như một trong những trụ cột chiến lược, đóng vai trò động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

“Đây là hai trụ cột chính sách và pháp lý quan trọng, tạo khuôn khổ để thương mại điện tử phát triển theo hướng lành mạnh, minh bạch và an toàn hơn, trong đó nổi bật là việc xác định thương mại điện tử xuyên biên giới như một trong những trụ cột chiến lược, đóng vai trò động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn tới”, Phó Cục trưởng, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, nói.

Theo ông Bùi Trung Kiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, những năm gần đây, thương mại điện tử Việt Nam đã và đang phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng cao, trong đó thương mại điện tử xuyên biên giới và xuất khẩu trực tuyến ngày càng thể hiện vai trò là những lĩnh vực giàu tiềm năng, có khả năng đóng góp tích cực cho nền kinh tế đất nước nếu được hỗ trợ bằng các chính sách và giải pháp phù hợp.

THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ XUYÊN BIÊN GIỚI MỞ RA CƠ HỘI LỚN CHO DOANH NGHIỆP VIỆT 

Ngay từ năm 2015, Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều hoạt động nhằm thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới. Từ năm 2017 đến nay, Hiệp hội đã nhiều lần tổ chức Diễn đàn Thương mại điện tử Xuyên biên giới với các chủ đề có tính thời sự cao, thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp.

Hiệp hội cũng đã thành lập Liên minh Hỗ trợ Xuất khẩu Trực tuyến với mong muốn xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia xuất khẩu trực tuyến thông qua các nền tảng số.

“Chúng tôi nhận định năm 2025 là năm bản lề đối với xuất khẩu trực tuyến, đánh dấu sự chuyển dịch quan trọng từ giai đoạn khởi động sang giai đoạn phát triển mới – giai đoạn cất cánh", lãnh đạo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho biết.

Theo Chiến lược phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026–2030, thương mại điện tử không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa mà sẽ trở thành lĩnh vực then chốt, giúp Việt Nam từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu thương mại điện tử của khu vực châu Á.

Trong bối cảnh đó, ông Kiên cho rằng xuất khẩu trực tuyến không chỉ là một kênh hỗ trợ, mà cần được xác định là một trụ cột tăng trưởng mới, góp phần nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam, mở rộng thị trường, đồng thời tăng sức chống chịu và khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước những biến động toàn cầu.

Theo ông Kiên, thực tiễn cho thấy, thương mại điện tử xuyên biên giới đang mở ra những cơ hội rất lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp có thể tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế, rút ngắn chuỗi trung gian, giảm chi phí, đồng thời nhanh chóng thử nghiệm và điều chỉnh sản phẩm trên nhiều thị trường khác nhau.

NÂNG CAO GIÁ TRỊ GIA TĂNG, KHÔNG CHỈ CHẠY THEO SỐ LƯỢNG HAY KIM NGẠCH

Tuy nhiên, song hành với cơ hội là không ít thách thức, từ khuôn khổ pháp lý, logistics, thanh toán, các tiêu chuẩn và rào cản thị trường quốc tế, cho tới năng lực vận hành và xây dựng thương hiệu Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng, Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, cho biết bên cạnh tăng trưởng về quy mô, chiến lược phát triển thương mại điện tử của Việt Nam cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển bền vững, tức là phát triển xuất nhập khẩu phải gắn với phát triển sản xuất, không gây tổn hại tới môi trường, bảo đảm việc làm, an sinh xã hội và lợi ích cho các thế hệ tương lai.

Chiến lược cũng đặt trọng tâm vào việc nâng cao giá trị gia tăng, không chỉ chạy theo số lượng hay kim ngạch, đồng thời bảo đảm sự cân đối về thị trường. Hiện nay, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu.

Ông Hải cho rằng đây là thành công đáng ghi nhận, nhưng việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường cũng tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh biến động toàn cầu và những thay đổi khó lường về chính sách thương mại, thuế quan, như những gì đã diễn ra thời gian gần đây.

Phó Cục trưởng, Cục Xuất nhập khẩu cho biết bên cạnh các đối tác truyền thống như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, chiến lược nhấn mạnh việc khai thác các khu vực tiềm năng như Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh – những thị trường có quy mô dân số lớn và nhu cầu đa dạng, nhưng hiện vẫn chưa được doanh nghiệp Việt Nam khai thác hiệu quả.

Cùng với đó, chiến lược xuất nhập khẩu gắn chặt với các yếu tố then chốt như hạ tầng, công nghệ, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và xây dựng thương hiệu. Mỗi yếu tố này đều có thể trở thành một chủ đề lớn cho các diễn đàn chuyên sâu.

Đáng chú ý, một định hướng xuyên suốt khác là thương mại xanh, giảm phát thải, bảo vệ môi trường và gắn với đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ trong toàn bộ chuỗi xuất nhập khẩu. Trên thực tế, các chỉ tiêu đặt ra trong chiến lược đã được vượt xa. Dự kiến năm 2025, tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu có thể đạt từ 15–16%, mức tăng trưởng hai con số, cao hơn nhiều so với mục tiêu ban đầu.

“Dù quy mô xuất nhập khẩu truyền thống đã rất lớn, nhưng xuất nhập khẩu trực tuyến mang lại những giá trị khác biệt, giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận trực tiếp thị trường quốc tế”, ông Trần Thanh Hải nói.

Tại diễn đàn, thông qua phiên thảo luận, các chuyên gia đã tập trung vào chính sách và pháp luật cho thương mại điện tử xuyên biên giới giai đoạn 2026–2030. Điểm nhấn là Luật Thương mại điện tử vừa được Quốc hội thông qua, bổ sung các quy định mới về quản lý nền tảng xuyên biên giới, minh bạch dữ liệu giao dịch, hiện đại hóa quy trình hải quan và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng, góp phần tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu trực tuyến.