Trí tuệ nhân tạo là nguyên nhân dẫn đến hơn 50.000 vụ sa thải vào năm 2025

Sa thải đã trở thành đặc điểm nổi bật của thị trường lao động, khi nhiều tập đoàn lớn công bố cắt giảm hàng nghìn việc làm do AI thúc đẩy. Thực tế, AI là nguyên nhân dẫn đến gần 55.000 vụ sa thải tại Hoa Kỳ trong năm nay, theo số liệu từ Challenger, Gray & Christmas.

CNBC ghi nhận, tổng cộng, có 1,17 triệu việc làm bị cắt giảm trong năm 2025, mức cao nhất kể từ đại dịch Covid-19 năm 2020, khi có 2,2 triệu vụ sa thải được công bố tính đến cuối năm.

Riêng trong tháng 10, các doanh nghiệp Hoa Kỳ thông báo cắt giảm 153.000 việc làm; tháng 11 có hơn 71.000 việc làm bị cắt giảm, trong đó AI được viện dẫn là nguyên nhân cho hơn 6.000 trường hợp trong tháng, cũng theo báo cáo.

Trong bối cảnh lạm phát, thuế quan gây áp lực và hàng loạt doanh nghiệp tìm cách cắt giảm chi tiêu, AI đã trở thành giải pháp ngắn hạn hấp dẫn cho bài toán chi phí.

Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) công bố nghiên cứu vào tháng 11 cho thấy AI hiện đã có thể đảm nhiệm công việc của 11,7% lực lượng lao động và giúp tiết kiệm tới 1.200 tỷ USD tiền lương trong một số lĩnh vực như tài chính, y tế và nhiều dịch vụ chuyên môn khác.

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin rằng AI là nguyên nhân thực sự đứng sau làn sóng cắt giảm việc làm mạnh mẽ. Ông Fabian Stephany, trợ lý giáo sư về AI và lao động tại Viện Internet Oxford, nhận định với CNBC rằng AI có thể chỉ là cái cớ.

Ông Stephany lấy ví dụ nhiều công ty hoạt động tốt trong thời kỳ đại dịch đã “tuyển dụng quá mức”, và các đợt sa thải gần đây chỉ đơn giản là sự “điều chỉnh của thị trường”.

“Ở một mức độ nào đó, việc sa thải xảy ra đối với nhóm người mà về dài hạn không mang lại triển vọng bền vững. Thay vì nói rằng ‘chúng tôi đã tính toán sai cách đây hai, ba năm’, doanh nghiệp giờ đây lại đổ lỗi, và nói rằng ‘đó là vì AI’,” vị chuyên gia nói thêm.

Dưới đây là một số doanh nghiệp hàng đầu đã viện dẫn AI như một phần trong chiến lược sa thải và tái cấu trúc năm 2025.

AMAZON

Tháng 10, Amazon công bố đợt sa thải lớn nhất lịch sử, cắt giảm 14.000 vị trí khối văn phòng, khi hãng tìm cách đầu tư vào những “canh bạc lớn nhất”, trong đó có trí tuệ nhân tạo.

“AI là công nghệ mang tính chuyển đổi lớn nhất mà chúng ta từng thấy kể từ Internet, cho phép công ty đổi mới nhanh hơn bao giờ hết. Chúng tôi tin rằng cần phải tổ chức tinh gọn hơn, ít phân tầng hơn và trao quyền sở hữu nhiều hơn, để có thể hành động nhanh nhất cho khách hàng và hoạt động kinh doanh”, bà Beth Galetti, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách Trải nghiệm Con người và Công nghệ tại Amazon, viết trên blog.

CEO Amazon Andy Jassy từng cảnh báo về liên tiếp đợt cắt giảm từ đầu năm, nói với nhân viên rằng AI sẽ thu hẹp lực lượng lao động, và tập đoàn công nghệ này cần “ít người hơn cho một số công việc đang tồn tại hiện nay, và nhiều người hơn cho những loại công việc khác”.

MICROSOFT

Microsoft cắt giảm tổng cộng khoảng 15.000 việc làm trong năm 2025, và thông báo gần nhất vào tháng 7 cho biết 9.000 vị trí bị cắt giảm.

CEO Satya Nadella viết trong bản ghi gửi nhân viên rằng công ty cần phải “tái hình dung” “sứ mệnh cho kỷ nguyên mới”, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của trí tuệ nhân tạo đối với Microsoft.

“Trao quyền trông như thế nào trong kỷ nguyên AI? Không chỉ là xây dựng công cụ cho từng vai trò hay nhiệm vụ cụ thể, mà là xây dựng hệ thống giúp mọi người có thể tự tạo ra công cụ của riêng mình. Đó là sự chuyển dịch mà chúng tôi đang thúc đẩy — từ nhà máy phần mềm sang cỗ máy trí tuệ, trao quyền cho mỗi cá nhân và tổ chức để xây dựng bất cứ thứ gì cần thiết nhằm đạt được mục tiêu”, CEO Nadella tuyên bố.

SALESFORCE

CEO Salesforce Marc Benioff xác nhận vào tháng 9 rằng 4.000 nhân viên dịch vụ khách hàng đã bị cắt giảm tại công ty với sự hỗ trợ của AI.

“Tôi đã giảm từ 9.000 người xuống còn khoảng 5.000 người, vì tôi cần ít người hơn”, Giám đốc Điều hành Benioff bày tỏ trong cuộc phỏng vấn trên podcast The Logan Bartlett Show.

Ông Benioff cũng tiết lộ vào mùa hè rằng AI đã đảm nhiệm tới 50% khối lượng công việc tại công ty.

IBM

CEO Tập đoàn công nghệ toàn cầu IBM, ông Arvind Krishna, chia sẻ với Wall Street Journal vào tháng 5 rằng chatbot AI đã thay thế công việc của vài trăm nhân viên trong bộ phận nhân sự.

Tuy nhiên, khác với nhiều công ty khác viện dẫn AI khi cắt giảm việc làm, ông Krishna thừa nhận IBM đã tăng tuyển dụng ở một số lĩnh vực đòi hỏi tư duy phản biện cao hơn, như kỹ thuật phần mềm, bán hàng hay marketing.

Đến tháng 11, công ty thông báo cắt giảm 1% lực lượng lao động toàn cầu, có thể ảnh hưởng tới gần 3.000 nhân viên.

CROWDSTRIKE

Công ty phần mềm an ninh mạng CrowdStrike tiết lộ vào tháng 5 rằng sẽ sa thải 5% lực lượng lao động, tương đương 500 nhân viên, và trực tiếp quy trách nhiệm cho trí tuệ nhân tạo.

“AI luôn là nền tảng trong cách chúng tôi vận hành”, đồng sáng lập kiêm CEO George Kurtz viết trong bản ghi nhớ đính kèm hồ sơ nộp cho cơ quan quản lý chứng khoán. “AI làm phẳng đường cong tuyển dụng của chúng tôi và giúp chúng tôi đổi mới từ ý tưởng đến sản phẩm nhanh hơn. Công nghệ giúp tinh giản hoạt động đưa sản phẩm ra thị trường, cải thiện kết quả cho khách hàng và thúc đẩy hiệu quả trên cả khối văn phòng trước lẫn sau. AI là ‘bộ khuếch đại sức mạnh’ trên toàn bộ doanh nghiệp”.

WORKDAY

Tháng 2 vừa qua, nền tảng nhân sự Workday là một trong những công ty đầu tiên trong năm nay cho biết cắt giảm 8,5% lực lượng lao động, tương đương khoảng 1.750 vị trí, khi công ty tăng đầu tư vào AI.

CEO Workday Carl Eschenbach cho biết đợt sa thải là cần thiết để ưu tiên đầu tư cho trí tuệ nhân tạo và giải phóng nguồn lực.