Trung Quốc phát triển ngành công nghiệp giao diện não người - máy tính

Trung Quốc vừa công bố bản thảo kế hoạch về việc tạo ra một ngành công nghiệp giao diện não-máy tính (brain-computer interfaces - BCI) cạnh tranh quốc tế trong vòng năm năm, đồng thời đề xuất phát triển các thiết bị dành cho cả mục đích sức khỏe và tiêu dùng.

TRUNG QUỐC LÊN LỘ TRÌNH VỀ NGÀNH CÔNG NGHIỆP GIAO DIỆN NÃO-MÁY TÍNH

Trang Wired cho rằng theo chính sách này, Trung Quốc đã thể hiện tham vọng trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực giao diện não-máy tính, công nghệ tương tự mà Neuralink của Elon Musk và các startup Mỹ khác đang phát triển.

Giao diện não-máy tính, hay BCI, đọc và giải mã hoạt động thần kinh để chuyển đổi thành các lệnh. Vì chúng cung cấp liên kết trực tiếp giữa não bộ và thiết bị bên ngoài, chẳng hạn như máy tính hoặc cánh tay robot, BCI có tiềm năng to lớn như các thiết bị hỗ trợ cho những người khuyết tật thể chất nghiêm trọng.

Tại Mỹ, Neuralink, Synchron, Paradromics và các công ty khác đã nổi lên trong những năm gần đây để thương mại hóa BCI. Bây giờ, Trung Quốc tự hào có một số công ty BCI nội địa, chính phủ Trung Quốc cũng đang ưu tiên phát triển công nghệ này.

Tài liệu chính sách được soạn thảo chung hồi tháng Bảy bởi bảy bộ phận trong chính phủ Trung Quốc – bao gồm Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin, Ủy ban Y tế Quốc gia, và Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc – đã vạch ra lộ trình để Trung Quốc đạt được những đột phá trong công nghệ BCI vào năm 2027 và xây dựng một ngành công nghiệp cạnh tranh quốc tế vào năm 2030.

"Chúng ta biết rằng Trung Quốc mạnh về việc chuyển đổi nghiên cứu cơ bản thành ứng dụng thực tế và thương mại hóa. Chúng ta đã thấy điều đó ở các ngành khác, chẳng hạn như quang điện và xe điện. Bây giờ, BCI là lĩnh vực tiếp theo thể hiện khả năng chuyển đổi từ nghiên cứu sang ứng dụng của Trung Quốc", Max Riesenhuber, giáo sư khoa học thần kinh và đồng giám đốc Trung tâm Kỹ thuật Thần kinh tại Trung tâm Y khoa Đại học Georgetown, người đã công bố nghiên cứu về phát triển BCI của Trung Quốc, cho biết.

"Tài liệu thực sự phác thảo toàn bộ các hoạt động cần thiết để trở thành lãnh đạo trong BCI, không chỉ trong nghiên cứu, mà còn trong việc đưa nó vào dòng chảy chính", ông nói.

Nghiên cứu về BCI bắt nguồn từ những năm 1970, nhưng trong nhiều thập kỷ, công nghệ này quá cồng kềnh và không đáng tin cậy cho các ứng dụng thực tế. Neuralink và các đối thủ Mỹ đều nhắm đến việc cải thiện thiết kế và hiệu suất của các BCI ban đầu để tạo ra sản phẩm hữu ích cho bệnh nhân.

Trung Quốc tham gia nghiên cứu BCI muộn hơn, nhưng quốc gia này đang nhanh chóng bắt kịp Mỹ. Một số công ty và viện nghiên cứu ở Trung Quốc đã thử nghiệm thành công cấy ghép BCI vào bệnh nhân, cho thấy những người bị liệt có thể di chuyển con trỏ trên màn hình máy tính, điều khiển cánh tay robot và gõ ra suy nghĩ của mình.

Năm ngoái, chính phủ Trung Quốc đã ban hành hướng dẫn đạo đức về sử dụng BCI. Bây giờ, tài liệu chính sách của họ vạch ra lộ trình để đẩy nhanh phát triển các thiết bị này. Tài liệu phác thảo 17 bước cụ thể, bao gồm tạo ra các chip tốt hơn để thu thập tín hiệu não, cải thiện phần mềm để giải mã những tín hiệu đó, chuẩn hóa công nghệ BCI và thiết lập khả năng sản xuất.

"Chính phủ Trung Quốc luôn hỗ trợ các công nghệ đột phá", Phoenix Peng, đồng sáng lập và CEO của NeuroXess, một công ty BCI có trụ sở tại Thượng Hải, cho biết. "Tôi nghĩ, từ góc nhìn của chính phủ, chính sách này có nghĩa là công nghệ BCI đã chuyển từ mức độ khái niệm sang mức độ sản phẩm”.

Ông cho biết NeuroXess đã cấy ghép thiết bị vào sáu bệnh nhân bị liệt. Trong ba bệnh nhân, công nghệ được sử dụng để giải mã chính xác lời nói tiếng Trung. Đối với những người còn lại, công nghệ cho phép kiểm soát thiết bị kỹ thuật số bằng suy nghĩ.

Với những cột mốc gần đây này và các cột mốc khác, ông Peng cho biết việc ít nhất một hệ thống BCI được phê duyệt ở Trung Quốc vào năm 2027 là điều khả thi.

ĐỀ XUẤT THỬ NGHIỆM BCI TRONG MỘT SỐ NGÀNH CÔNG NGHIỆP

Minmin Luo, giám đốc Viện Nghiên cứu Não Trung Quốc (CIBR) tại Bắc Kinh, đồng ý rằng quốc gia này đang trên đà đạt được các mục tiêu được nêu trong tài liệu chính sách mới. "Về cơ bản, đây là một dự án kỹ thuật, với các mục tiêu không quá tham vọng. Đã có rất nhiều người đang làm việc trên đó", ông nói.

Luo là nhà khoa học chính tại NeuCyber NeuroTech, một công ty con của CIBR, đã phát triển một chip não có kích thước bằng đồng xu tên là Beinao-1 và đến nay đã cấy ghép vào năm người. "Chúng tôi đã quan sát thấy tính an toàn và ổn định tuyệt vời trong các đánh giá lâm sàng", ông nói.

Những người nhận, bị liệt, giờ đây có thể di chuyển con trỏ máy tính và điều hướng đến các ứng dụng điện thoại thông minh, Luo cho biết. Nhóm kế hoạch cấy ghép cho bệnh nhân thứ sáu vào cuối tháng Tám.

"Chúng tôi tin rằng nhu cầu đối với công nghệ BCI rất lớn ở Trung Quốc”, ông nói. Ông ước tính rằng ít nhất 1 đến 2 triệu bệnh nhân ở quốc gia này có thể hưởng lợi từ BCI cho mục đích hỗ trợ và phục hồi chức năng.

Ngoài những ứng dụng đó, tài liệu chính sách phác thảo các ứng dụng y tế khác. Chẳng hạn, BCI có thể được sử dụng để giám sát và phân tích hoạt động não bộ theo thời gian thực để có thể ngăn ngừa hoặc giảm nguy cơ một số bệnh não. BCI cũng ủng hộ các ứng dụng tiêu dùng, chẳng hạn như giám sát sự tỉnh táo của tài xế. Tài liệu cho biết một BCI đeo được có thể cung cấp cảnh báo kịp thời cho tình trạng buồn ngủ, thiếu tập trung và phản ứng chậm, giúp giảm xác suất tai nạn giao thông.

"Tôi nghĩ các sản phẩm BCI không xâm lấn sẽ nhận được sự thúc đẩy thị trường lớn ở Trung Quốc, vì Trung Quốc là quốc gia sản xuất điện tử tiêu dùng lớn nhất", Peng nói.

Một số công ty Mỹ, bao gồm Emotiv và Neurable, đã bắt đầu bán các thiết bị đeo tiêu dùng sử dụng điện não đồ (EEG) để thu thập sóng não qua da đầu. Nhưng các thiết bị này vẫn còn đắt đỏ và chưa phổ biến rộng rãi.

Trong khi đó, dự thảo kế hoạch của Trung Quốc đang thúc đẩy sản xuất hàng loạt các thiết bị không cấy ghép dưới nhiều hình thức – gắn trán, gắn đầu, gắn tai, tai nghe, mũ bảo hiểm, kính và tai nghe. Trung Quốc cũng đề xuất thử nghiệm BCI trong một số ngành công nghiệp để quản lý an toàn, chẳng hạn như xử lý vật liệu nguy hiểm, năng lượng hạt nhân, khai thác mỏ và điện lực. Tài liệu gợi ý rằng BCI có thể cung cấp cảnh báo sớm cho các sự kiện tại nơi làm việc như mức oxy thấp, ngộ độc và ngất xỉu.

Mặc dù hướng dẫn chính sách mới thiết lập sự cạnh tranh giữa Trung Quốc và Mỹ trong lĩnh vực BCI, ông Peng nhìn thấy cơ hội hợp tác xuyên biên giới giữa các doanh nhân. "Chúng ta có thể hợp tác như một xã hội để xây dựng thứ gì đó cho bệnh nhân, vì họ đang khao khát công nghệ này để có cuộc sống tốt hơn", ông nói. "Chúng tôi không muốn tham gia vào bất kỳ vấn đề địa chính trị nào. Chúng tôi chỉ muốn xây dựng thứ gì đó hữu ích cho bệnh nhân”.